Aramızdan ayrılışının 20. yılında Duygu Asena

Türkiye’de kadın hakları mücadelesinin, feminist hareketin ve kadın basın dergiciliğinin öncü ismi, gazeteci ve yazar Duygu Asena’yı aramızdan ayrılışının 20. yıl dönümünde saygı, özlem ve minnetle anıyoruz.

Kadıköy Özel Kız Koleji’ni bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi Pedagoji Bölümü’nden mezun olan Asena; Haseki Hastanesi Çocuk Kliniği ve İstanbul Üniversitesi Çocuklar Evi’nde pedagog olarak görev yaptı. Basın dünyasına 1972 yılında Hürriyet gazetesinin Kelebek ekinde "Şirin" takma adıyla yazdığı ilk yazısıyla adım attı.

Basın ve yayıncılıkta çığır açtı: Kadınca dönemi

1978 yılında Gelişim Yayınları’nda Genel Yayın Yönetmeni olarak göreve başlayan Duygu Asena, 1992 yılına kadar Türkiye’de kadın dergiciliğinin nirengi noktası kabul edilen Kadınca dergisinin yanı sıra Onyedi, Ev Kadını, Bella Bayan ve First gibi pek çok yayını yönetti. Milliyet, Cumhuriyet ve Vatan gazetelerindeki köşe yazılarıyla kadınların sesini kitlelere duyurdu.

Gazeteciliğinin yanı sıra ekran ve sinema dünyasında da aktif yer alan Asena, 1992-1997 yılları arasında TRT 2’de Ondan Sonra programını hazırlayıp sundu. Umut Yarında Kaldı (1988), Yarın Cumartesi (1988) ve Bay E (1995) gibi sinema filmlerinde oyuncu olarak rol aldı.

Tabuları yıkan edebiyat yolculuğu

Yazılarında ve edebiyatında cinsiyet eşitsizliği, aldatma, bekaret, taciz ve kürtaj gibi o dönem basın ve edebiyat dünyasında tabu sayılan konuları cesaretle işledi.

·         Kadının Adı Yok (1987): İlk romanı bir yıl içinde 40 baskı yaparak rekor kırdı. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Kurumu tarafından "müstehcen" bulunarak 1988'de yasaklanan eser, uzun hukuk mücadeleleri sonucu yeniden basıldı ve aynı yıl usta yönetmen Atıf Yılmaz tarafından sinemaya uyarlandı. Kitap; Almanya, Hollanda ve Yunanistan’da yayımlandı. Asena, bu eseriyle Nokta dergisinden Doruktakiler ve Boğaziçi Üniversitesi’nden En İyi Yazar ödüllerini kazandı.

·         Aslında Aşk da Yok (1989): İlk kitabın devamı niteliğindeki eser 36 baskıya ulaştı ve Avrupa'da çeşitli dillere çevrildi.

·         Kahramanlar Hep Erkek (1992): 13 öyküden oluşan üçüncü kitabı 18 baskı yaptı.

·         Değişen Bir Şey Yok (1994): Dergi ve gazete yazılarından derlenen dördüncü kitabı, haftada 70 bin adet satarak döneme damgasını vurdu.

·         Aynada Aşk Vardı (1997), Aslında Özgürsün (2001) ve Aşk Gidiyorum Demez (2003): Cinsiyet rollerini ve kadın özgürleşmesini odağına alan romanları geniş kitlelere ulaştı.

·         Paramparça (2004): Hayatının son döneminde kaleme aldığı romanında eşcinsel erkeklerin dünyasını konu edindi.

1998 yılında Mimoza dergisi tarafından "75. Yılda 75 Başarılı Kadın" arasında gösterilen Asena, tedavi gördüğü VKV Amerikan Hastanesi'nde beyin tümörü nedeniyle 30 Temmuz 2006 tarihinde hayatını kaybetti ve naaşı Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

"Möbius Eğrisi" anıtında yaşıyor

Duygu Asena'nın anısını yaşatmak amacıyla Doğan Kitap, 2007 yılından bu yana her yıl 19 Nisan'da "Duygu Asena Roman Ödülü" veriyor. 

Kardeşi İnci Asena'nın girişimleriyle 2008 yılında mimar Haydar Karabey ve grafik sanatçısı Bülent Erkmen tarafından tasarlanan anıtı ise dikkat çekici.

Toprağa bırakılmış bir kurdeleyi andıran ve sonsuzluğu temsil eden "Möbius Eğrisi" formundaki bu anıt mezar, Etiler Sanatçılar Parkı'na yerleştirilerek Türkiye kadınına seçme ve seçilme hakkının verilişinin 74. yıl dönümünde açıldı: 

"Onun mirası yolumuzu aydınlatıyor"

Duygu Asena’nın bıraktığı mirasın güncelliğine dikkat çeken Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu (TKDF), yayımladığı mesajda şu ifadelere yer verdi:

"Bugün, Duygu Asena’yı aramızdan ayrılışının 20. yılında saygı, özlem ve minnetle anıyoruz.

Kadınların sesi olmayı seçen, suskunluğu sorgulamaya dönüştüren, eşitlik mücadelesine cesaretiyle yön veren Duygu Asena; yalnızca yazdıklarıyla değil, değiştirdiği hayatlarla da yaşamaya devam ediyor.

Aradan geçen 20 yıla rağmen kadın cinayetleri, şiddet, ayrımcılık ve eşitsizlik hâlâ mücadelemizin en yakıcı başlıkları arasında. Bu nedenle Duygu Asena’nın bıraktığı miras yalnızca geçmişe ait değil; bugün de yolumuzu aydınlatan güçlü bir çağrıdır.

Onun cesareti, kadınların adının hiçbir zaman silinmeyeceğini gösterdi."

Duygu Asena, Türkiye'de kadının var olma mücadelesinde kalemi, cesareti ve öncü kimliğiyle yol göstermeye devam ediyor.

(EMK)