Ali İsmail Korkmaz hep 19 yaşında: Davada 13 yılda neler yaşandı?
Gezi Direnişi sırasında Eskişehir’de polisler ve siviller tarafından dövülen, 38 gün komada kaldıktan sonra 10 Temmuz 2013’te hayatını kaybeden 19 yaşındaki Ali İsmail Korkmaz’ın ölümünün üzerinden 13 yıl geçti.
Sekiz sanıkla başlayan dava Kayseri’ye taşındı. Kararlar bozuldu, cezalar yeniden verildi. Anayasa Mahkemesi (AYM) 2022'de “eziyet yasağının ihlal edildiğine” hükmetti. Ancak hiçbir sanık “kasten öldürme” suçundan cezalandırılmadı. Ailenin adalet arayışı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde (AİHM) sürüyor.
Ali İsmail Korkmaz'ın doğum günü: Yaşasaydı 32 yaşında olacaktı
Anadolu Üniversitesi İngilizce Öğretmenliği Bölümü birinci sınıf öğrencisi Ali İsmail Korkmaz, 2 Haziran’ı 3 Haziran 2013’e bağlayan gece Eskişehir’deki Gezi eylemlerine yönelik polis müdahalesinden kaçarken girdiği ara sokakta polisler ve eli sopalı siviller tarafından darp edildi.
Başına aldığı darbeler sonucu beyin kanaması geçiren Korkmaz, 38 gün komada kaldıktan sonra 10 Temmuz 2013’te hayatını kaybetti.
Ölümünün ardından açılan dava 13 yılda Eskişehir’den Kayseri’ye, Yargıtay’a, Anayasa Mahkemesi’ne ve son olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne uzandı.
Dava Kayseri’ye taşındı
Ali İsmail Korkmaz’ın öldürülmesine ilişkin iddianamede dört polis ve dört sivil sanık olarak yer aldı. Polis Mevlüt Saldoğan hakkında “kasten öldürme” suçundan müebbet hapis, diğer sanıklar hakkında ise “öldürmeye iştirak” suçundan 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası istendi.
Ancak Yargıtay 5. Ceza Dairesi, Kasım 2013’te “kamu güvenliği” gerekçesiyle davanın Eskişehir’den Kayseri’ye taşınmasına karar verdi. Aile avukatları karara, yargılamanın suçun işlendiği yerde yapılmasını öngören doğal hâkim ilkesinin ihlal edildiği gerekçesiyle itiraz etti.
Kayseri’de görülen duruşmalar yoğun güvenlik önlemleri altında yapıldı. Karar duruşmasının ardından adliye önünde açıklama yapmak isteyenlere polis biber gazıyla müdahale etti.
“Hep yanımızdasın Ali İsmail, hep 19 yaşında”
İlk karar: “Öldürme” değil, “yaralama sonucu ölüm”
Kayseri 3. Ağır Ceza Mahkemesi, 21 Ocak 2015’te sanıkları “kasten öldürme” suçundan değil, “kasten yaralama sonucu ölüme neden olma” suçundan cezalandırdı.
Polis Mevlüt Saldoğan’a iyi hâl indirimiyle 10 yıl 10 ay, polis Yalçın Akbulut’a 10 yıl hapis cezası verildi. Siviller İsmail Koyuncu, Ramazan Koyuncu ve Muhammet Vatansever 6 yıl 8'er ay hapis cezasına çarptırıldı.
Ebubekir Harlar’a üç yıl dört ay hapis cezası verilirken polisler Şaban Gökpınar ve Hüseyin Engin beraat etti.
Korkmaz ailesi ve duruşma savcısı kararı temyiz etti. Savcı, Mevlüt Saldoğan’ın “kasten öldürme” suçundan müebbet hapisle cezalandırılmasını istedi. Aile avukatları ise saldırının birlikte gerçekleştirildiğini ve sanıkların müşterek fail olarak yargılanması gerektiğini savundu.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 2016’da kararı usulden bozdu. Yeniden yapılan yargılamada cezalar büyük ölçüde korundu. Yargıtay, Saldoğan, Akbulut ve üç sivil sanığın cezalarını onadı.
Polis Hüseyin Engin’in beraat kararı ise bozuldu. Yargıtay, Engin’in saldırının ardından kaçmaya çalışan Korkmaz’ın bacaklarına copla vurduğunu belirtti. Ebubekir Harlar’ın cezası da diğer sivil sanıklarla benzer şekilde belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle bozuldu.
ALİKEV'DEN GÖZALTINA TEPKİ
"Ali İsmail'in adını unutturmamak için çaba gösteren herkesin yanındayız"
Polise 7 ay 15 gün hapis
Bozma kararının ardından yeniden yargılanan polis Hüseyin Engin’e, 2017’de “kasten basit yaralama” suçundan yedi ay 15 gün hapis cezası verildi. Mahkeme hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Böylece Engin’in denetim süresi içinde yeni bir kasıtlı suç işlememesi hâlinde cezaevine girmemesinin önü açıldı.
Ebubekir Harlar’ın cezası ise 6 yıl 8 aya çıkarıldı.
Aile avukatları, Engin’in eyleminin diğer sanıkların saldırısından bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirtti. Engin’in görevli polis olarak saldırıyı engellemediğini, tersine şiddete katıldığını söyleyen avukatlar, eylemin öldürme fiiliyle birlikte ele alınmasını istedi.
Ceza yargılaması sürerken Eskişehir 2. İdare Mahkemesi de güvenlik güçlerinin sivillerle birlikte gerçekleştirdiği saldırıda idarenin hizmet kusuru bulunduğuna karar verdi. İçişleri Bakanlığı’nın Korkmaz ailesine toplam 707 bin 180 lira maddi ve manevi tazminat ödemesine hükmedildi.
Kamera görüntüleri silindi, ceza ertelendi
Soruşturmanın en tartışmalı başlıklarından biri, Korkmaz’ın dövüldüğü sokağa ait güvenlik kamerası kayıtlarının silinmesiydi.
Kayıtlarda herhangi bir veri bulunmadığı yönünde rapor hazırlayan bilirkişi Serkan Uğurluoğlu’nun müdahalesinin ardından bazı görüntülerin silindiği Jandarma Kriminal incelemesiyle belirlendi.
Uğurluoğlu, “gerçeğe aykırı bilirkişilik yapma” suçundan iyi hâl indirimiyle bir yıl sekiz ay hapis cezasına çarptırıldı. Ceza ertelendi. Görüntüleri silmekle suçlanan polis memuru ile otel sahibi ise ayrı davada beraat etti.
Ali İsmail Korkmaz’ın Görüntülerini Silen Bilirkişiye Hapis İstemi
AYM: “Eziyet yasağı ihlal edildi”
Korkmaz ailesi, 2017’de Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
AYM, 26 Mayıs 2022 tarihli kararında Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan eziyet yasağının maddi ve usul boyutlarının ihlal edildiğine oybirliğiyle hükmetti.
Mahkeme, polis Hüseyin Engin’in kamu görevinin sağladığı otoriteyi kötüye kullandığını, güç kullanma yetkisinin amacından tamamen saptığını belirtti. Engin hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının caydırıcılık sağlamadığını ve kamu görevlilerinin kötü muamele fiillerine karşı hoşgörülü davranıldığı izlenimi yarattığını kaydetti.
AYM, Engin hakkında disiplin soruşturması yürütülmemesini de cezasızlık sorununu ağırlaştıran bir eksiklik olarak değerlendirdi. Aileye 67 bin 500 lira manevi tazminat ödenmesine ve Engin’in yeniden yargılanmasına karar verdi.
Ancak AYM, ailenin yaşam hakkı ile toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına ilişkin şikâyetlerini kabul edilemez buldu.
Yeniden yargılamada sonuç değişmedi
AYM kararının ardından Hüseyin Engin, Ocak 2023’te yeniden yargılandı. Savcılık, Engin’in nitelikli kasten yaralama suçundan cezalandırılmasını istedi.
Mahkeme ise Engin’e yine “kasten basit yaralama” suçundan yedi ay 15 gün hapis cezası verdi. Bu kez hükmün açıklanması geri bırakılmadı.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Aralık 2023’te cezayı onadı. Engin’in eylemiyle Korkmaz’ın ölümü arasında nedensellik bağı bulunmadığını ve copla vurma eyleminin diğer sanıkların saldırısından ayrı değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Böylece AYM’nin ihlal kararının ardından yapılan yeniden yargılama, suçun niteliği ve cezanın miktarı bakımından farklı bir sonuç doğurmadı.
Ali İsmail Korkmaz Davası'nda Bir Sanığa Ceza, Polise Hüküm Erteleme
Dosya AİHM’de
Korkmaz ailesi dosyayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşıdı. AİHM, aile üyelerinin yaptığı başvuruyu Mayıs 2024’te Türkiye hükümetine bildirdi.
Başvuru; Korkmaz’ın ölümünün koşullarını, saldırıya kamu görevlilerinin katılımını, verilen cezaların yeterliliğini ve soruşturmanın etkili yürütülüp yürütülmediğini kapsıyor.
13 yılın sonunda 2 polis ve 4 sivil çeşitli hapis cezaları aldı. Ancak hiçbir sanık “kasten öldürme” suçundan mahkûm edilmedi. Bir polis beraat etti, bir diğer polis ise 7 ay 15 günlük “basit yaralama” cezasıyla karşılaştı.
Anayasa Mahkemesi cezasızlık sorununa işaret etti ancak yeniden yargılama bu tespiti giderecek bir sonuç yaratmadı.
Dava kapanmadı; Ali İsmail ise 13 yıldır 19 yaşında.
(NÖ)
