ABD’deki HalkBank dosyasında son kurtulan Rıza Zarrab oldu
İran'a yönelik ABD yaptırımlarının HalkBank üzerinden delinmesi davasının kilit sanığı Reza Zarrab, New York Federal Mahkemesi'nde "yattığı süre kadar ceza" alarak davasından fiilen kurtuldu. 2017'de tutuklanan ve itirafçı olarak ABD savcılığıyla işbirliğine giden Zarrab, mahkemede İran yaptırımlarının altın ticareti ve para transferleriyle nasıl aşıldığını anlattı, eski Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan'a 45-50 milyon avro rüşvet verdiğini açıkladı. Yargıç Richard M. Berman, Zarrab'ın kapsamlı işbirliğini ve HalkBank soruşturmasındaki rolünü göz önünde bulundurarak ek hapis veya para cezası uygulamadı. ABD Adalet Bakanlığı'nın Mart 2026'da HalkBank ile uzlaşması ve davanın haziranda düşmesinin ardından Zarrab'ın dokuz yıl geciktirilen cezası sonuçlandırıldı.
ABD'de İran'a yönelik yaptırımların HalkBank üzerinden delinmesine ilişkin davanın kilit sanığı olarak tutuklanan ve daha sonra “itirafçılığı” seçen Reza Zarrab, davanın ABD Adalet Bakanlığı ve HalkBank arasındaki anlaşmayla düşmesinden son yararlanan kişi oldu.
ABD, Halkbank davasını 9 yıl sonra düşürdü
New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi Yargıcı Richard M. Berman, Zarrab'ın daha önce cezaevinde geçirdiği süreyi yeterli bularak "yattığı süre kadar ceza"ya hükmetti. Zaten daha önce serbest bırakılmış olan Zarrab hakkında ek hapis, para cezası ya da yeni bir zor alım kararı uygulanmadı.
"Kapsamlı işbirliği" göz önünde bulunduruldu
Mahkeme, ABD Adalet Bakanlığı'nın Zarrab'ın soruşturma ve yargılamalar sırasında gösterdiği kapsamlı iş birliğinin ceza tayini sırasında dikkate alınması talebini göz önünde bulundurdu. Savcılık, mahkemeye sunduğu mütalaada Zarrab'ın verdiği bilgilerin "doğru, eksiksiz ve güvenilir" olduğunu, soruşturmanın ilerletilmesi ve HalkBank dosyasının aydınlatılmasında belirleyici rol oynadığını vurguladı.
Aynı anda İran, Türkiye ve Kuzey Makedonya vatandaşı olan Zarrab, 2017’de ABD’de İran’a yönelik yaptırımların delinmesinden sanık olarak tutuklanmış ve suçunu kabul ettikten sonra ABD savcılığıyla iş birliğine gitmişti.
Zarrab mahkemede, İran'a uygulanan ABD yaptırımlarının altın ticareti, sahte gıda ihracatı ve karmaşık para transferleri yoluyla nasıl aşıldığını ayrıntılarıyla anlattı. Petrol ve doğal gaz gelirlerinin İran'a ulaştırılmasında kullanılan çok aşamalı mekanizmayı açıklayan ifadeleri, davanın en önemli kanıtları arasına girdi.
Türkiye siyaset ve bürokrasisinin rüşvet çarklarını ifşa etti
Zarrab en çok yankı uyandıran ifadeleri arasında eski Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan'a yaklaşık 45-50 milyon avro ve 7 milyon dolar rüşvet verdiğini, Çağlayan'ın yaptırım sisteminin işletilmemesi karşılığında gerçekleşen ticaretten pay talep ettiğini mahkemede açıkladı. Erdoğan hükümetleri bu iddiaları reddetti. Ankara davayı uzun yıllar boyunca "siyasal komplo” olarak değerlendirdi.
ABD'DE HALKBANK DAVASI
Ankara'nın Reza Zarrab'la bağlandığı altın zincirden kurtulma çabası
Zarrab'ın tanıklığı, dönemin HalkBank Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla'nın yargılandığı davanın da temel dayanaklarından biriydi. Atilla, İran yaptırımlarının delinmesine yardım ettiği gerekçesiyle mahkûm edildi. Yaklaşık 28 ay cezaevinde kaldı ve 2019'da Türkiye'ye döndü. Dönüşünün ardından Borsa İstanbul Genel Müdürlüğü görevine getirilen Atilla, yaklaşık iki yıl sonra bu görevinden ayrıldı.
ABD ve HalkBank uzlaşınca çekilecek ceza kalmadı
Zarrab dosyası, HalkBank'a karşı açılan ceza davasının da sona ermesinden kısa süre sonra sonuçlandırıldı. ABD Adalet Bakanlığı, Mart 2026'da Halkbank ile bir uzlaşmaya vardı. Banka yaptırımlara uymayı ve kara para aklamayla mücadele mekanizmalarını bağımsız denetime açmayı kabul etti. Bunun üzerine mahkeme, yaklaşık dokuz yıldır iki ülke ilişkilerindeki gerilim kaynaklarından biri olan Halkbank davasını haziranda düşürdü.
Halkbank ve ABD Adalet Bakanlığı ceza davasının sona erdirilmesi için anlaştı
Mahkeme kayıtlarına göre Zarrab, karar öncesinde yaptığı kısa açıklamada kendisi ve ailesinin güvenliğinin sağlanması nedeniyle mahkemeye ve ABD makamlarına teşekkür etti. Avukatları ise müvekkillerinin ABD makamlarıyla iş birliği nedeniyle ciddi güvenlik riskleriyle karşı karşıya kaldığını, mal varlıklarına el konulduğunu ve ağır mali kayıplar yaşadığını savundu. Yargıç Berman da daha önce devlete bırakılan tekne ve nakit varlığın yeterli zoralım oluşturduğu kanaatine vararak ilave mali yaptırım uygulamadı.
ABD hukuk sisteminde, soruşturmalarda kapsamlı iş birliği yapan tanıkların cezalarının, tanıklık ettikleri davalar tamamlandıktan yıllar sonra verilmesi olağan bir uygulama Zarrab hakkındaki hükmün yaklaşık dokuz yıl geciktirilmesinin temel nedeni de, HalkBank soruşturması ve bağlantılı davalar boyunca Zarrab’ın savcılığın başlıca tanıklardan biri olarak değerlendirilmesiydi.
(AEK)
