Münibe Anne: Barışın taşıyıcısı kadınlar

"Kandırılıyorlar, bu iktidar hiç bişey vermez, verecekmiş gibi yapar, AKP’nin kapısında bekliyorlar, AKP kandırıyor, tek bir adım bile atmıyor, kendi iktidarı için Kürtleri kullanıyor’’  ve benzeri söylemler son dönemde sıklıkla duyduğumuz sözler.

Ne yapılırsa yapılsın, egemenin istediğini her durumda zaten yapacağına dair kanı, inanç nasıl bu kadar güçlendi? Barış, egemenin iki dudağı arasında mıdır?

Egemenle savaşı, Türkiye’de hiçbir toplumsal muhalefetin, partinin, yapının olmadığı kadar uzun, acı ve sert geçmiş bir hareket-yapı kandırılıyorlar mu gerçekten?

Kürt siyasi hareketinin bugününe dair, dostane eleştirileri dışında tutarak, izleyen ve hüküm kuran tarzın bir sebebi sömürü ilişkisinin dildeki gizli etkisi ise, bir sebebi de toplumsal muhalefetin değiştirme dönüştürme gücüne olan inançsızlıktır.

Uzun süreli baskıcı rejim ve yönetimlerin, elbette kapitalizmin olanakları ve yol göstericiliği ile,  yarattığı en büyük tahribat toplumun değiştirme dönüştürme gücünü görünmez kılmak, hukuk dışılık ve belirsizlikle zihinleri bulandırmak oldu.

İdeolojik propaganda araçlarını ve şiddet gücünü tekelinde toplamış olması tabi ki bunu olanaklı kılıyor. Toplumsal muhalefetin konuşamayacak, söz kuramayacak hale getirilmesi, beraberinde derinleşen yoksulluğun yarattığı çaresizlik büyük bir umutsuzluğa dönüşüyor.

Uzun süreli savaşın yarattığı ekonomik, politik, zihinsel tahribat demokratik bir toplum olma ihtimalini de ortadan kaldıracak aşamaya geldiğine dair tespitler yapılıyor. 

Toplumun önemli bir kısmının temsiliyeti sorumluluğunu ve ağır yükünü taşıyan siyasi hareketin, toplumun taleplerine, ihtiyaçlarına, zorunluluklarına, geleceğe dair beklentilerine mesafelenerek hareket ettiğini düşünmek, tarihi ve toplum sosyolojisini yeterinde tahlil edememek anlamına gelir.

Bileşen ve ittifak siyaseti, kent uzlaşısı ve benzeri yöntemler ile toplumsal muhalefeti bir araya getirme ve siyaseten yol açmaya dair kıymetli çabalar, iktidar tarafından tutuklamalar,[1]mutlak butlan kararı[2], kayyım politikaları ile etkisiz hale getirilmeye çalışılıyor. İfade, toplanma ve siyasi faaliyet özgürlüğünün olmadığı zeminde demokrasi güçlerinin her türlü çabası şiddet ve bağımlı yargı sopasının müdahalesine uğruyor.

Kendini yeniden demokratik toplumun ve yaşamın kurulması temelinde yapılandırmaya çalışan Kürt siyasi hareketi için, çözüm süreci bu yeniden yapılanmanın sebebi değil, sonuçlarından birisi olabilir. Kürtlerin, demokrasi güçleri ile birlikte, toplumun hak talebi olan tüm kesimleri ile birlikte yürüme ve yol açma ısrarının, egemenler tarafından deolojik politik hamleler ile önemsiz gösterilmeye çalışılması karşısında başka türlü sözler kurmak, pratikler sergilemek gerekiyor.

Birçok kez, birçok kişi tarafından da söylenmiş bu sözleri yazıya dökmeme sebep olan ise Münibe anne[3]. Münibe anne Ankara’da yaşayan DEM Partili bir kadın. Hastalığına, ekonomik koşullara aldırmadan, her eylemde en erken gelen ve en geç gidendi. Alanda Minübe anneyi görmek, haklılığımıza dair hissimizi güçlendirirdi. Bazen ‘ne gerek vardı, kimse de gelmiyor, yorulduk şiddet görmekten‘ diyen huzursuz iç sesleri duruşuyla susturur, yüzlerimizdeki gerilim umutlu bir tebessüme dönerdi.

1 Eylül 2025, Dünya Barış Günü eylemine gelmişti. Kanser tedavisi görüyordu. Hastaneden çıkıp gelmişti. Her eylemde oğluna/oğullarına daha çok yaklaştığını düşünür, gelmemezlik yapamazdı. Onun işi hayattaki görevi buydu gibi davranır, sessizce yerini alırdı. Savaşı durduracak, barışı getirecek ne varsa soluğu yettikçe yapacaktı. Yaşadığı acılar, kayıplar kadar da güçlü bir inadı ve umudu vardı. Ama 2025 1 Eylül’ünde, bu duygularına sabırsızlıkta eklenmişti sanki. ‘Bila êdî şer bi dawî bibe, Bila kurê min were malê.’[4]

5 gün sonra oğlunun vefat haberini aldı. Başsağlığına gidenlere tekrar ettiği ‘Min got her tişt dê baş be, kurê min ji de were male xwe, lê ew çênebû, çênebû’ idi.[5]

Özgürlük İçin Hukukçular Derneğinde birlikte çalıştığımız meslektaşım F.Özgür Erol’un, İkinci Yüzyılda Cumhuriyetin Demokratik Dönüşümü konferansında dediği gibi barış talebi erdemli bir taleptir, küçümsenemez. [6]

Çatışmanın bitmesi, müzakere ile demokratik hukuki çözümde ısrar, en çok da Münibe anne gibi milyonlarca annenin, kadının talebidir.

Hiç unutamam; 2015-2016 yıllarında, Kürt illerindeki sokağa çıkma yasakları döneminde, çocuğu kesin nişancı atışı ile öldürülmüş baba ile, öldürülmüş Kürdü dahi güvenlik sorunu olarak gören ve keşif yapmayan savcının yerine olay yerine gittiğimizde  ‘’..gücümüz kalmadı, kaç nesildir bu acıları çekiyoruz, barış olacaksa ben hesap sormam, kalan çocuklarım yaşasın istiyorum, bitsin istiyorum’’ demişti. Acısı taze bir baba nasıl öfkelenmez, öfkeyi bile anlamsız kılan nasıl bir şiddetin ve zulmün tanığıdır bu insan!

Kürtlerin bu yüzyılda, bu coğrafyanın gerçeklerini gören bir yerden yürüttüğü güncel siyasi mücadele bir sisyphos çaresizliği olarak görülemez.

Yazar Burhan Sönmez’in, İkinci Yüzyılda Cumhuriyetin Demokratik Dönüşümü Konferansına gönderdiği, aklımıza ve kalbimize değen mesajında[7]; kürdün kendini bilme sürecine dair, çalınan ayak bileğindeki kabaktan, halkın ortak benliğinin oluşumuna giden süreci, Türkiye’nin demokratikleşmesinden ayrı değerlendirmeyen bakışı oldukça etkileyiciydi. Ufka(ileriye) bakmayı salık veren, müzakere ve mücadelenin açacağı pencerelerin imkanına değinen yazar, yazımızın başındaki birçok soruya da yanıt oldu. 

Barış ve demokratik toplum talebi stratejik değil, toplumsal politik bir taleptir. Çözüm sürecine dair ısrar ve inadın açacağı pencereler bizleri demokratik ortak bir yaşama götürebilir. Bu ülkede her kesimin üzerine çökmüş bu karanlıktan çıkma ihtimaline kıymet ve destek vermek gerekir.

(NÖ/EMK)

[1] https://www.agos.com.tr/tr/haber/esp-operasyonunda-77-kisi-tutuklandi-39381

[2] https://www.bbc.com/turkce/articles/c936wz5wgx6o

[3]https://mezopotamyaajansi44.com/search/content/view/315252?page=1&key=68c8d6ea0988a02ed50c331ace367998

[4] Türkçesi:‘’Artık bitsin oğlum gelsin. ‘’ 

[5] Türkçesi: ‘Dedim oğlu gelir herşey iyi olur oğlum gelir olmadı olmadı’

[6]http://mezopotamyaajansi35.com/search/content/view/315252?page=1&key=6d222fbc0588ebdbeea529d547bbafb8 

[7] https://x.com/CDDkonferans/status/2065722345491194358