ABD Başkanı Donald Trump'ın İsa suretine bürünerek Papa XIV. Leo’nun İran siyasetlerine karşı çıkışına verdiği hakarete varan yanıtın ardından Beyaz Saray ve Vatikan arasındaki tartışma sertleşmeye devam ediyor.
XIV. Leo'nun Trump’ın İran’a yönelttiği “bütün bir medeniyetin yok edileceği” tehdidine açıkça karşı çıkması ve bunu “hiçbir şekilde kabul edilemez” olarak nitelemesiyle başlayan uluslararası tartışma, pazartesi günü Trump'ın kendi sosyal medya platformu Truth Social’da tartışmayı kişiselleştirerek verdiği yanıtla alevlendi.
İsa suretine bürünen Trump, Hristiyan alemini öfkelendirdi
Trump "Papa Leo suç karşısında GÜÇSÜZ ve dış politika açısından berbat” diye yazdı ve tartışma İran savaşı ve göç politikaları konusunda bir fikir anlaşmazlığından uzaklaşarak, Beyaz Saray ve Vatikan arasında simgesel bir otorite mücadelesine dönüştü.
Pazartesi günkü tartışmayı büyüten bir başka öge de Trump’ın paylaştığı kendisinin İsa suretinde resmedildiği yapay zekâ görseli oldu.
Reuters’a göre Trump’ın, Papa’yı hedef alan mesajının hemen ardından yayımladığı kendisini İsa’ya benzettiği görsel, Hristiyan aleminde yeni bir öfke dalgası yarattı. Kriz “Papa savaşa karşı çıktı”, “Trump Papaya sert yanıt verdi” düzeyinin ötesine geçti.
Papa: “Barış çağrısında bulunan bir ruhani otorite”
Trump’ın kendisini dinsel simgeler düzleminde de merkeze koyan gösterisi, konuyu küfre, kutsal olanın siyasallaştırılması ve lider tapıncı tartışmasına taşıdı. Pazartesi günü verilen tepkiler, yalnız dış politika konusuyla sınırlı kalmadı: “Hristiyanlığın söylemine müracaat etmek kimin hakkı?” sorusuna da yanıt niteliği taşıdı.
Pazartesi günü Papa Trump’ın hakaretleriyle “bir tartışmaya girmeyeceğini” söyledi. “Barış kurucular anlar kutsanmıştır” diyen Papa kendi rolünü “politikacı” olarak değil, barış çağrısında bulunan ruhani bir otorite olarak tanımladı.
Trump’ın göçmen siyaseti de eleştiri gündemde
XIV. Leo ile Trump arasındaki tartışmanın arka planında Papa’nın Washington’ın göç politikalarına yönelik karşıtlığı da var. Papa ABD’de göçmen avı başladığında Trump’ın göçmenleri kitle halinde tutuklayarak ABD’den sınır dışı etme politikalarını “göçmenlere insanlık dışı muamele” olarak nitelemiş ve Trump’ın kürtaj karşıtlığını “yaşam yanlılığı” olarak nitlemesine kinayeyle “yaşam yanlısı muamele bu mu” diye sormuştu.
Trump da Papa’ya yönelik son saldırısını bu yüzden yalnız dış politika ekseniyle sınırlamadı: Göç, Hristiyanlık, devlet şiddeti ve ahlaki meşruiyet konularında birikmiş bir hesaplaşmayı gündeme taşıdı. Devamında saldırılarını İran konusunun ötesine taşıyarak, XIV. Leo’ya “Yüce bir Papa olmaya odaklan, Politikacılığa değil,” diye meydan okudu.
Papa’nın bugünkü yanıtı, içeriği kadar tonu bakımından da önemliydi. Leo, Trump’a onun çektiği zeminde yanıt vermedi ama “Hristiyanlığın mesajının istismar edildiğini” söyledi. Trump ve çevresindekilerin İncil’in söylemini ve güç siyasetinin hizmetine soktuğunu ima etti.
AP haberinde Papa’nın bugün “barış, uzlaşma ve çok yanlı çözümler”e yönelik tutumunu yinelediğini aktardı. Papa sonuçta Trump karşısında geri adım atmadı; daha soğuk bir üslupla eleştiri çerçevesini genişletti.
Roma ve Katolik hiyerarşisi de tartışmaya katılıyor
Tartışma Vatikan-Washington ekseninde kalmadı. Roma da devreye girdi. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Trump’ın çıkışını “kabul edilemez” olarak niteledi. Meloni bugüne kadar Trump ile arasındaki yakın ilişkiye mesafe koydu. İtalya Başbakan Yardımcısı Matteo Salvini de Papa’yı savundu ve “barış için çaba gösteren birisi varsa o da Papa Leo’dan başka kimse değil,“ dedi.
Papa Leo’nun ABD yurttaşı olduğu akılda tutulursa, ABD Katolik Piskoposlar Konferansı Başkanı Başpiskopos Paul S. Coakley’in Trump’a verdiği ilkesel yanıtın özel anlamı daha da açık hale geliyor. Oakley, “Papa Leo ne Trump’ın rakibi ne de politikacı“ dedi. İtalyan siyasetçiler Papa’nın ulusal-dinsel meşruiyet alanını korumaya yönelirken, Katolik hiyerarşisi papalığın siyasal rakip muamelesi görmesine karşı sesini yükseltti.
İran'dan Papa'ya destek
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, X hesabından, Papa 14. Leo'yu etiketleyerek Trump'ı kınadı:
"Papa 14. Leo Hazretleri, büyük İran milleti adına, zatıalinize yönelik hakareti kınıyor ve barış ve kardeşlik peygamberi İsa'nın mukaddesatına hürmetsizliğin özgür insanlar için kabul edilemez olduğunu beyan ediyorum. Allah'tan sizin için zafer diliyorum."
Çatışma tablosunda bir bütün olarak beliren manzara şöyle: Papa Leo, “barış” ve “hukuk” diliyle Trump’ın İran’la savaş söylemine ve göç politikalarına meydan okuyor; Trump ise Papa’yı “radikal solculuk”, “suç karşısında zaaf gösterme” ve “siyasete karışma” ekseninde sahadan dışlama çabasında. Tartışma, Trump Papa’nın çizdiği ahlaki ve hukuki çerçeveyi siyasi sadakat sınavına dönüştürdükçe kızışıyor.
(AEK)
