"MESEM çocukları ve gençleri ucuz işgücüne dönüştürüyor"
Eğitim-İş, "MESEM’ler Üzerine Mitler ve Gerçekler" başlıklı raporunu yayımladı. Raporda, Mesleki Eğitim Merkezleri’nin çocukların zorunlu eğitim sürecinde okul yerine işyerlerine yönlendirildiği bir model haline geldiği belirtildi.
Rapora göre, zorunlu eğitim çağında olmasına rağmen okul dışına itilmiş çocuk sayısı 440 bin 850. MESEM’de "çocuk işçi" olarak tanımlanan çocuk sayısı 561 bin 895, açık öğretim lisesine devam eden öğrenci sayısı 274 bin 187, okula kaydı olmayan yabancı lise çağındaki çocuk sayısı ise 151 bin 567.
Bu verilerle birlikte ortaöğretim kademesinde toplam 1 milyon 428 bin 499 çocuğun okul dışında, işyerinde, evde ya da sokakta olduğu belirtildi.
MESEM nedir?
"Mesleki eğitim" adı altında çocuk işçiliği
Raporda, MESEM kapsamındaki çocukların haftada yalnızca bir gün okulda teorik eğitim aldığı, en az dört gün ise işletmelerde çalıştığı hatırlatıldı. Eğitim-İş, MESEM’in "mesleki eğitim" adı altında çocukların sanayi, atölye, fabrika, merdiven altı üretim tesisleri ve şantiyelerde çalıştırıldığı bir modele dönüştüğünü belirtti.
20 KASIM DÜNYA ÇOCUK HAKLARI GÜNÜ
16 yaşındaki MESEM öğrencisi anlatıyor: Isınmak için sobaya yağ döküp, çöp yakıyoruz
Kamu kaynakları özel sektöre aktarılıyor
Raporun öne çıkardığı başlıklardan biri de MESEM’in finansman yapısı oldu. Raporda, MESEM’li öğrencilerin ücretlerinin İşsizlik Fonu’ndan karşılandığı, bunun kamu kaynaklarının özel sektöre transferi anlamına geldiği ifade edildi. Raporda ayrıca MESEM aracılığıyla İşsizlik Fonu’ndan özel sektöre aktarılan tutarın 7,1 milyar TL’yi aştığı iddiasına yer verildi.
MESEM öğrencileri: Şiddet görüyoruz, kaza geçiriyoruz, okula gidemiyoruz
Öğrencilerin yüzde 53,6’sı şiddete maruz kaldı
Raporda, Diyalektik Araştırmalar Enstitüsü’nün bulgularına da yer verildi. Buna göre, MESEM öğrencilerinin yüzde 53,6’sı işyerinde fiziksel veya psikolojik şiddete maruz kaldı. Raporda, bu şiddetin fiziksel şiddetle sınırlı olmadığı, sürekli eleştirilme, aşağılanma, dışlanma ve tehdit edilme gibi psikolojik şiddet biçimlerini de kapsadığı belirtildi.
"MESEM'li arkadaşımızın ustası, çocuklar 1 Mayıs'a gitmesin diye ek mesai koydu"
MESEM’lerde 18 can kaybı
Raporda, Milli Eğitim Bakanlığı’nın 14 Nisan 2026 tarihli açıklamasına göre MESEM’lerde 10’u ölümlü 2 bin 608 iş kazası gerçekleştiği aktarıldı. Raporda ayrıca, İSİG Meclisi verilerine göre Eylül 2023’ten bu yana MESEM’lerde toplam 18 can kaybı yaşandığı belirtildi.
Raporun önerileri
Eğitim-İş raporunda, çözümün çocukları işyerlerine yönlendirmede değil, "eğitimi ve okulu çocuklar için anlamlı hale getirmede" aranması gerektiği belirtildi.
Raporda sıralanan öneriler şöyle:
- Eğitim sisteminde karşılaşılan sorunlar, öğrencilerin bireysel sorunları olarak görülmemeli; çözümler sistemli bir bakış açısıyla üretilmeli.
- Zorunlu eğitim çağındaki çocukların eğitimden kopuşunu önlemek temel öncelik olmalı.
- Kapsayıcı, eşitlikçi, öğrencinin iyi oluşunu merkeze alan; okul aidiyetini güçlendiren ve olumlu okul iklimini destekleyen politikalar geliştirilmeli.
- Devamsızlık ve okul terkinin nedenleri, öğrencilerin görüşleri de dahil edilerek çok paydaşlı ve bütüncül biçimde analiz edilmeli.
- Akademik desteğe ihtiyaç duyan öğrenciler için destek mekanizmaları sağlanmalı.
- Okul terki riski taşıyan öğrencileri erken aşamada tespit edecek erken uyarı ve izleme sistemleri güçlendirilmeli.
- Tüm öğrenciler için ücretsiz ve sağlıklı okul yemeği sağlanmalı; okullara erişim güvenli hale getirilmeli.
Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.
(NÖ)
