Kürdistan İnsan Hakları Ağı (KHRN), İran’da 2025 yılı boyunca yaşanan insan hakları ihlallerine ilişkin kapsamlı yıllık raporunu yayımladı.
HRANA: Son 24 saatte İran 'da 17 sivil hayatını kaybetti, 8 kişi yaralandı
Raporda, özellikle Kürt sivillerin hedef alındığı geniş çaplı baskı politikaları, yargısız infazlar, idamlar ve sivil kayıplar dikkat çekti.
Roporda yer alan temel istatistikler
- Gözaltı ve tutuklamalar: 561
- Verilen cezalar: 123
- İnfazlar: 122
- Kadın cinayetleri: 26
- Kolber ölümleri: 19
- Kolber yaralanmaları: 21
- Yargısız infazlar: 14
- Mayın patlamaları: 6
103 kişi idam edildi
Rapora göre bir yıl içinde en az 900 kişi gözaltına alındı, 111 kişi hakkında mahkûmiyet kararı verildi ve bunların 103’ü idam cezası oldu. Toplamda ise 122 infaz gerçekleştirildi. Çok sayıda siyasi mahpusun da idam riski altında olduğu belirtildi.
Kadınlara yönelik şiddetin de öne çıktığı raporda, en az 26 Kürt kadının "kadın cinayeti" (femicide) sonucu öldürüldüğü kaydedildi. Cinayetlerin büyük bölümünde faillerin kadınların yakın çevresinden erkekler olduğu ifade edildi.
Cezaevlerinde şüpheli ölümler
Sınır bölgelerinde çalışan kolberlere yönelik saldırılar da raporda yer aldı. 19 kolberin hayatını kaybettiği, 21’inin ise yaralandığı bildirildi. Ölümlerin çoğunun İran güvenlik güçlerinin doğrudan ateşiyle gerçekleştiği aktarıldı.
Raporda ayrıca en az 14 yargısız infaz, 6 mayın patlaması vakası, 2 zorla kaybetme olayı ve cezaevlerinde bir şüpheli ölüm kaydedildi.
Gözaltı Kategorisi
- Bilinmeyen/Belirtilmemiş faaliyet: 388
- Aktivistler: 87
- Protestocular: 23
- Çocuklar: 16
- Dadkhah (adalet arayan aile üyeleri): 10
- Sanatçılar, blog yazarları, yazarlar: 9
- Diğer (avukatlar, öğrenciler, sporcular vb.): 28
- Toplam: 561
KHRN, tüm bu verilerin yalnızca belgelenebilen vakaları kapsadığını, gerçek sayının çok daha yüksek olabileceğini vurguladı. İnternet kısıtlamaları, baskı ve ailelere yönelik tehditler nedeniyle birçok olayın raporlanamadığı ifade edildi.
Acil müdahale çağrısı
Rapor ayrıca İran’da artan siyasi gerilim, güvenlik operasyonları ve 2025 boyunca yaşanan protestoların sert biçimde bastırılmasına da dikkat çekti. Özellikle yılın son aylarında yaşanan geniş çaplı gösteriler sırasında binlerce kişinin yaşamını yitirdiği, on binlercesinin gözaltına alındığı iddia edildi.
KHRN, İran’daki mevcut yasal ve güvenlik sisteminin ayrımcı uygulamalarla insan hakları ihlallerini sistematik hale getirdiğini belirterek uluslararası topluma acil müdahale çağrısı yaptı.
(AB)
