DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR), yayımladığı Ücret Kayıpları İzleme Raporu’nda, enflasyon ve vergi yükünün işçi ücretlerinde yarattığı erimeyi gösterdi.
Rapora göre enflasyonun sigortalı işçilerin ücretlerine üç aylık birikimli faturası 189 milyar TL olurken, gelir ve damga vergilerinin toplam faturası 204,9 milyar TL’ye çıktı. DİSK-AR, böylece işçilerin toplam kaybını yılın üçüncü ayı sonunda en az 393 milyar 900 milyon TL olarak hesapladı.
Rapor, kaybın geçen yılın aynı dönemine göre de büyüdüğünü gösterdi. DİSK-AR, işçilerin birikimli toplam enflasyon ve vergi kaybının 2025’in ilk üç ayına göre yüzde 37,8 arttığını belirtti. Kurum, Mart 2025’te 285,9 milyar TL olan üç aylık toplam kaybın, Mart 2026’da 393,9 milyar TL’ye yükseldiğini aktardı.
DİSK-AR, ortalama işçi ücretini Ocak, Şubat ve Mart 2026 için brüt 63 bin 446 TL olarak esas aldı. Bu ücret düzeyinde vergi ve kesinti yükü Mart ayında 13 bin 626 TL’ye ulaştı. Kurum, üç aylık resmi enflasyon oranını yüzde 10,04 olarak dikkate aldığında ortalama işçi ücretinin 5 bin 2 TL daha eridiğini hesapladı. Böylece 63 bin 446 TL’lik brüt ücret, yılın üçüncü ayında toplam 18 bin 627 TL kayıp yaşadı.
Rapora göre ortalama işçinin yalnızca vergi ve enflasyon kaynaklı kaybı 9 bin 111 TL oldu. DİSK-AR, kesintiler de eklendiğinde işçilerin ücretlerinin yüzde 29,4’ünün vergi, prim ve enflasyona gittiğini kaydetti. Başka bir ifadeyle işçiler, Mart 2026’nın 31 gününün en az 9 gününü vergi, kesinti ve enflasyon için çalıştı.
Asgari ücret 2 bin 819 TL eridi
Asgari ücretteki erime de raporda geniş yer tuttu. DİSK-AR, 2026 brüt asgari ücretini 33 bin 30 TL, net asgari ücreti ise 28 bin 76 TL olarak baz aldı. Kurum, üç aylık resmi enflasyon karşısında net asgari ücretin 2 bin 819 TL eridiğini, reel net ücretin 25 bin 257 TL’ye gerilediğini açıkladı. Rapora göre Mart 2026’da asgari ücrette kesinti ve enflasyon kaynaklı toplam kayıp 7 bin 773 TL’ye ulaştı.
DİSK-AR, ücret yükseldikçe kaybın da büyüdüğünü kaydetti. Mart 2026 itibarıyla asgari ücretin 1,5 katı düzeyindeki ücretlerin yüzde 27,6’sı; 2 katı düzeyindeki ücretlerin yüzde 29,6’sı; 2,5 katı düzeyindeki ücretlerin yüzde 31,9’u; 3 katı düzeyindeki ücretlerin ise yüzde 34,5’i vergi, kesinti ve enflasyon nedeniyle eridi. Buna göre toplam kayıp asgari ücrette 7 bin 773 TL olurken, asgari ücretin 3 katı düzeyindeki ücrette 34 bin 167 TL’ye çıktı.
Ücretlerdeki erimenin başlıca nedenlerinden birinin hızla artan gelir vergisi yükü olduğunu kaydeden DİSK-AR, çalışmanın yalnızca gelir ve damga vergilerini içerdiğini, dolaylı vergilerin hesaba katmadığını ifade etti. Bu nedenle raporda hesaplanan kaybın “en az” düzeyi gösterdiğini belirtti.
Raporun metodoloji bölümünde DİSK-AR, hesaplamayı yalnızca SGK kapsamındaki 4/A’lı işçiler üzerinden yaptığını, toplam işçi sayısını 16 milyon 620 bin olarak aldığını ve enflasyon kaybını TÜİK’in resmi TÜFE verileriyle hesapladığını belirtti. Kurum, dolaylı vergilerin ve kayıt dışı çalışanların hesaba katılmasıyla gerçek kaybın daha yüksek olabileceğine işaret etti. Raporu şöyle bitirdi:
"Ücretlerin sabit,fiyatların serbest olması nedeniyle emek gelirleri enflasyonun altında ezilmektedir. Hükümetin izlediği alım gücünü ve ücretleri bastırmayı amaçlayan ekonomi politikası enflasyonun faturasının emek gelirleri üzerine yüklenmesine yol açmaktadır. Enflasyon ve adaletsiz vergi-kesinti sistemi emek gelirlerini eriterek gelir bölüşümü daha da adaletsiz hale getirmekte ve yoksulluğu artırmaktadır. Bu nedenle ücrette ve vergide adalet çok somut ve yakıcı bir taleptir."
(HA)
