40 belediyenin sadece 3'ü Kürtçe hizmet sunuyor

Kadın Zamanı Derneği, European Endowment for Democracy (EED) desteğiyle hazırladığı “Kadınların Anadilde Yerel Yönetimlerin Şiddetle Mücadele Hizmetlerine Erişimi” başlıklı izleme raporunu kamuoyuyla paylaştı. 

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ve 39 ilçe belediyesinin kadına yönelik şiddetle mücadele hizmetlerinde anadilde (özellikle Kürtçe) erişim durumunu inceleyen araştırma; kamusal hizmetlerde anadilde desteğin kurumsallaşmadığını ve büyük ölçüde bireysel çabalara dayandığını gözler önüne seriyor.

Öne çıkan bulgular şöyle:

• Ayrımcılık ve katılım engeli: İzleme çalışması kapsamında soru formu iletilen 40 belediyeden 11’i soruları "politik" bularak veya gerekçe göstermeyerek yanıt vermekten kaçındı (%72,5 katılım oranı).
• Şiddet mekanizmalarındaki eksiklik: Ankete yanıt veren 29 belediyenin yalnızca %48,3’ünde (14 belediye) aktif bir kadına şiddetle mücadele birimi/mekanizması bulunuyor. %37,9’unda bu mekanizma hiç yokken, %13,8'inde ise kurulum aşamasında.
• Çokdilli hizmet ağı sınırlı: Belediyelerin %72,4’ü (21 belediye) hiçbir çokdilli hizmet sunmuyor. Düzenli veya etkinlik bazlı çokdilli hizmet veren belediye sayısı ise toplamda sadece 8.
• Kürtçenin görünmezliği: Çokdilli hizmet verdiğini belirten kurumlar arasında en çok sunulan dil Arapça (4 belediye) ve İngilizce (3 belediye) olurken, milyonlarca Kürt kadının yaşadığı İstanbul'da Kürtçe hizmet sunduğunu ifade eden belediye sayısı yalnızca 3 (İBB, Avcılar ve Bağcılar).
• Kurumsal güvence yok: Kürtçe destek sunan belediyelerde dahi bu hizmet kurumsal bir sistem veya mevzuatla değil; Kürtçe bilen personelin kişisel inisiyatifi ve birebir iletişimiyle yürütülüyor. Yanıt veren tüm belediyeler arasında anadilde hizmet için özel personel istihdam eden tek kurum Bağcılar Belediyesi oldu.

JinMap

Kadın Zamanı Derneği, raporun yanı sıra anadilde bilgiye erişim hakkını somutlaştırmak amacıyla JinMap adlı çevrimiçi haritalandırma uygulamasını hayata geçirdi.

Arayüzü ve içeriği bütünüyle Kürtçe olarak tasarlanan jinmap.kadinzamani.org platformu; İstanbul'daki belediyelerin kadına yönelik şiddetle mücadele birimlerini, kadın danışma merkezlerini ve Kürtçe dil desteği sağlayan mekanizmaları harita üzerinde erişilebilir kılıyor.

Saha görüşmeleri

Raporda, nicel verileri derinleştirmek amacıyla İBB’nin yanı sıra Arnavutköy, Ataşehir, Avcılar, Beyoğlu ve Sancaktepe belediyeleriyle yapılan yüz yüze görüşmelere de yer verildi. Görüşmeler neticesinde belediyeler üç farklı yaklaşımla öne çıktı:

1. Aktif destek vrenler: İBB (7/24 çokdilli Kadın Destek Hattı sunuyor) ve Avcılar Belediyesi (Acil Yardım Protokolü kapsamında destek sağlıyor).
2. Kısıtlı kapasiteliler: Ataşehir, Beyoğlu ve Sancaktepe iş birliğine ve konuya açık olmalarına rağmen kaynak/bütçe yetersizliği nedeniyle bunu kurumsal politikaya dönüştüremiyor.
3. Kapananlar: Arnavutköy Belediyesi hizmetleri yalnızca Türkçe yürüttüğünü belirterek, dil engeli hatırlatıldığında çalışmayı ayrımcılık olarak nitelendirdi ve kapılarını kapattı.

Raporda, belediyelerin sıklıkla sığındığı "Kürtçe hizmet için talep gelmiyor" gerekçesi de eleştirildi. Dernek, anadilinde bilgilendirme ve yönlendirme yapılmayan bir kuruma başvuru yapılmamasının "talep yokluğunu" değil, dil engelinin kadınları baştan caydırdığını vurguladı.

Politika önerileri

Kadın Zamanı Derneği, anadilde erişimin bir "iyi niyet" ya da "lütuf" değil; Anayasa'nın 10. maddesi, 6284 Sayılı Kanun ve uluslararası sözleşmeler çerçevesinde anayasal ve insani bir hak olduğunun altını çizerek belediyelere şu öneriler yapıldı:

• Kürt nüfusun yoğun olduğu ilçeler başta olmak üzere Kadın Danışma Merkezlerinde Kürtçe bilen psikolog ve sosyal hizmet uzmanı kadroları açılmalı.
•  Dilsel erişilebilirlik, belediyelerin stratejik planlarında bütçelendirilmiş ve performans göstergeleri belirlenmiş müstakil bir hedef olarak yer almalı.
•  "Talep yok" argümanının önüne geçmek için başvuran kadınların tercih ettiği dil anonim ve sistematik olarak kaydedilmeli.
•  Şiddetle mücadele ve yasal haklara ilişkin broşür, dijital içerik ve yönlendirmeler Kürtçe dâhil çokdilli hale getirilmeli.
• Belediyeler her yıl anadilde hizmet kapasitelerini, personel durumlarını ve çokdilli materyal sayılarını kamuoyuyla paylaşmalı.

)

(EMK)