Víctor Jara cinayetinin firari sanığı yakalandı
*Şilili müzisyen Víctor Jara'nın 1973'teki katledilmesiyle ilgili davada firari olan son sanık, emekli Albay Nelson Haase Mazzei, Puyehue kırsalında düzenlenen operasyonla yakalanarak cezaevine gönderildi. 2023'te 25 yıl 2 gün hapis cezası kesinleşen Haase, teslim olmayarak kayıplara karışmıştı.
*Pinochet darbesinden bir gün sonra gözaltına alınan ve Şili Stadyumu'nda işkence gören Víctor Jara, 16 Eylül 1973'te 44 kurşunla katledilmişti. Sanatçının kızı Amanda Jara, 50 yıl sonra gelen bu adımı adalet olarak nitelendirmenin güç olduğunu belirtti.
*Davada 2023'te altı kişiye 25'er yıl hapis cezası verilmişti. Haase'nin yakalanmasıyla dosyada firari sanık kalmadı. Pinochet'nin 1973-1990 arası diktatörlüğünde 40 bine yakın insan öldürüldü veya kayboldu.
Şili'de Augusto Pinochet diktatörlüğünün sembol cinayetlerinden, müzisyen Víctor Jara ve dönemin Cezaevleri Genel Müdürü Littré Quiroga’nın katledilmesine ilişkin adalet arayışında yeni bir gelişme oldu.
Víctor Jara'yı öldüren eski askerlerin cezası onandı
2023 yılından bu yana firari olarak aranan emekli Albay Nelson Haase Mazzei, ülkenin güneyindeki Puyehue kırsalında düzenlenen operasyonla yakalandı ve cezaevine gönderildi.
Victor Jara’nın Öldürülmesi Davasında İlk Duruşma
Santiago Temyiz Mahkemesi Yargıcı Paola Plaza’nın talimatıyla derhal cezaevine sevk edilen Haase’nin tutuklanmasıyla, kamuoyunda "Víctor Jara Dosyası" olarak bilinen davada cezasını çekmeyen hiçbir firari sanık kalmadı.
25 yıllık ceza
2023 yılında Şili Yüksek Mahkemesi tarafından cezası kesinleşen Haase Mazzei; iki kişiyi tasarlayarak öldürmekten 15 yıl 1 gün, nitelikli kaçırma suçundan ise 10 yıl 1 gün olmak üzere toplam 25 yıl 2 gün hapis cezasına çarptırılmıştı. Ancak karar sonrası teslim olmayarak kayıplara karışmıştı.
1973’teki darbe sırasında teğmen rütbesiyle binlerce siyasi tutsağın toplandığı Şili Stadyumu'nda (Estadio Chile) görev yapan Haase’nin, Pinochet’nin kanlı gizli polisi DINA’nın (Ulusal İstihbarat Müdürlüğü) ilk kadrosunda yer aldığı biliniyor. Mahkemede stadyumda bulunmadığını iddia etse de tanık ifadeleri Haase’nin işkence ve infaz sürecindeki rolünü kesin olarak ortaya koydu.
Kızı Amanda Jara: "Yarım asır sonra gelen şeye 'adalet' demek zor"
Sanatçının kızı ve Víctor Jara Vakfı Başkanı Amanda Jara, son firarinin yakalanmasını değerlendirirken buruk bir açıklama yaptı. Babasının katlinin üzerinden 50 yıldan fazla zaman geçtiğini hatırlatan Jara, şöyle dedi:
"Yarım yüzyıl sonra sağlanan bu adımı adalet olarak nitelendirmek oldukça güç. Yine de güvenlik güçlerini firari bir insanlık suçlusunu yakaladıkları için tebrik ediyoruz. Ancak Şili polisinin, diktatörlük döneminden kalma diğer firari katillerin üzerine de aynı kararlılıkla gitmesini bekliyoruz."
Amanda Jara ayrıca, basında babasının davasında soruşturmaya yardımcı olan bir gizli tanığın fotoğraflarının Haase diye kullanılmasına tepki göstererek medya kuruluşlarını telafisi güç yanlış görseller kullanmamaları konusunda uyardı.
Víctor Jara hakkında
Toplumsal mücadelesini sanatıyla birleştiren Víctor Lidio Jara Martínez, yokluk içinde büyüyüp Şili’nin en devrimci ve saygın sanatçısından birine dönüştü. Komünist Parti üyesi ve sosyalist Devlet Başkanı Salvador Allende’nin en güçlü destekçilerinden biri olan Jara; "Te recuerdo Amanda", "El derecho de vivir en paz" ve "Plegaria a un labrador" gibi dünya müziğine mal olmuş 150’den fazla esere imza attı.
11 Eylül 1973’te General Pinochet’nin gerçekleştirdiği kanlı darbeden sadece bir gün sonra, görev yaptığı Devlet Teknik Üniversitesi’nde gözaltına alındı. Yaklaşık 5 bin siyasi tutsakla birlikte Şili Stadyumu’na götürüldü. Gitar çalan elleri işkenceyle kırılan 40 yaşındaki ozan, 16 Eylül 1973’te Cezaevleri Müdürü Littré Quiroga ile birlikte kurşuna dizildi. Otopsi raporları, Jara’nın bedeninde 44 kurşun yarası ve sayısız kırık olduğunu belgeledi. Katledildiği yer olan Şili Stadyumu, demokrasiye geçişin ardından adlandırılarak Víctor Jara Stadyumu (Estadio Víctor Jara) adını aldı.
Cinayet davası
Cinayet davası ancak darbeden onlarca yıl sonra nihai sonuca ulaşabildi. 2023’te Yüksek Mahkeme; Nelson Haase Mazzei ile birlikte Raúl Jofré González, Edwin Dimter Bianchi, Ernesto Bethke Wulf, Juan Jara Quintana ve Hernán Chacón Soto’ya verilen 25’er yıllık hapis cezalarını onadı. Suçu örtbas etmekten 8 yıl ceza alan Rolando Melo Silva da mahkûm edilenler arasındaydı. Sanıklardan Hernán Chacón Soto, 2023’te polis kendisini tutuklamaya geldiği sırada yaşamına son verdi. Pedro Barrientos ise uzun yıllar kaçtığı ABD’den Aralık 2023’te Şili’ye iade edildi. Son olarak Nelson Haase Mazzei’nin son firari olarak Puyehue’de yakalanarak cezaevine konulmasıyla dosyada aranması bulunan başka hiçbir sanık kalmadı.
Diktatörlüğün bilançosu
Pinochet’nin 1973-1990 yılları arasındaki 17 yıllık diktatörlük rejiminde, resmî verilere göre 40 bine yakın insan öldürüldü, zorla kaybedildi, hapsedildi veya ağır işkencelerden geçirildi. Aradan geçen yarım asra rağmen insanlığa karşı işlenen bu suçlardan dolayı yüzlerce devlet görevlisi ve sivil mahkûm edilmiş olsa da yakınlarını kaybeden ailelerin adalet ve hakikat mücadelesi bugün hâlâ kararlılıkla sürdürülüyor.
(EMK)
