Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) 2025 verilerine göre dünya askeri harcamaları reel olarak yüzde 2,9 artarak 2 trilyon 887 milyar dolara ulaştı.
Bu, SIPRI’nin kaydettiği en yüksek seviye ve küresel askeri harcamalarda üst üste 11’inci artış yılı oldu.
SIPRI’nin Nisan 2026 tarihli “Dünya askeri harcamalarındaki eğilimler 2025” raporuna göre küresel harcamalar son 10 yılda, yani 2016-2025 döneminde yüzde 41 arttı. Askeri harcamaların küresel gayri safi yurt içi hasılaya oranı 2024’te yüzde 2,4 iken 2025’te yüzde 2,5’e çıktı. Kişi başına düşen dünya askeri harcaması ise 352 dolar olarak hesaplandı.
Raporda, 2025’teki artışın 2024’te kaydedilen yüzde 9,7’lik sıçramaya göre daha sınırlı olduğu, buna karşın ABD’deki düşüşe rağmen Avrupa’daki keskin yükseliş ile Asya ve Okyanusya’daki artışların küresel toplamı yukarı taşıdığı belirtildi. ABD hariç tutulduğunda dünya askeri harcamaları 2025’te yüzde 9,2 arttı.
Avrupa’da yüzde 14 artış: SIPRI’nin kaydettiği en yüksek seviye
SIPRI’ye göre 2025’te askeri harcamalar Amerika kıtası dışındaki tüm bölgelerde arttı. En dikkat çekici artışlardan biri Avrupa’da yaşandı. Avrupa ülkelerinin toplam askeri harcaması yüzde 14 artarak 864 milyar dolara çıktı. Bu, SIPRI’nin Avrupa için kaydettiği en yüksek seviye oldu. Bölgedeki harcamalar 2016-2025 arasında iki katına çıktı, artış oranı yüzde 102 olarak hesaplandı.
Raporda bu yükselişin başlıca nedenleri arasında Rusya-Ukrayna savaşı ve Avrupa’daki NATO üyeleri açısından ABD’nin güvenlik garantilerine ilişkin belirsizlik gösterildi. Avrupa’daki 29 NATO üyesinin askeri harcamaları 2025’te 559 milyar dolara ulaştı. SIPRI metodolojisine göre bu ülkelerin 22’si askeri harcamalarını GSYH’nin en az yüzde 2’si düzeyine çıkardı.
Avrupa’daki artışta Almanya, Polonya, İtalya, İspanya ve Ukrayna öne çıktı. Almanya’nın askeri harcaması yüzde 24 artarak 114 milyar dolara ulaştı ve ülke dünyada dördüncü sıraya yükseldi. Polonya’nın harcamaları yüzde 23, İtalya’nın yüzde 20, İspanya’nın ise yüzde 50 arttı. Ukrayna’nın askeri harcaması yüzde 20 artışla 84,1 milyar dolara çıktı, bu tutar ülkenin GSYH’sinin yüzde 40’ına denk geldi.
İlk beş ülke küresel harcamanın yüzde 58’ini yaptı
2025’te en fazla askeri harcama yapan beş ülke ABD, Çin, Rusya, Almanya ve Hindistan oldu. Bu beş ülkenin toplam harcaması 1 trilyon 686 milyar dolara ulaştı ve dünya toplamının yüzde 58’ini oluşturdu. İlk 15 ülkenin payı ise yüzde 80’e çıktı.
ABD, 954 milyar dolarlık harcamayla ilk sıradaki yerini korudu, ancak harcamaları 2024’e göre yüzde 7,5 azaldı. Çin’in askeri harcaması yüzde 7,4 artarak tahmini 336 milyar dolara çıktı. Rusya’nın harcaması ise yüzde 5,9 artışla tahmini 190 milyar dolara ulaştı, bu tutar Rusya GSYH’sinin yüzde 7,5’i oldu.
Türkiye 18’inci sırada
Türkiye, SIPRI listesinde 30 milyar dolarlık askeri harcamayla 2025’te dünyada 18’inci sırada yer aldı. Türkiye’nin harcamaları 2024’e göre yüzde 7,2, 2016’ya göre ise yüzde 94 arttı. SIPRI verilerine göre Türkiye’nin askeri harcamalarının GSYH’ye oranı 2025’te yüzde 1,9 oldu, dünya askeri harcamalarındaki payı ise yüzde 1 olarak hesaplandı.
Türkiye’nin silahlanmaya 30 milyar dolar harcaması, 86 milyon 92 bin kişilik nüfus düşünüldüğünde kişi başına yaklaşık 375 dolarlık (yaklaşık 16 bin 900 TL) harcama yapıldığı anlamına geliyor.
Raporda Türkiye’deki artışın Irak, Somali ve Suriye’de süren askeri operasyonların yanı sıra, en çok yerli silah sanayisine yapılan yatırımlardan kaynaklandığı belirtildi. SIPRI’ye göre Türk silah sanayisini desteklemek için kullanılan özel fona ayrılan kaynak 2025’te yıllık bazda yüzde 25 arttı ve Türkiye’nin toplam askeri harcamasının yüzde 22’sini oluşturdu.
Türkiye, Orta Doğu başlığı altında değerlendirildi. SIPRI’ye göre Orta Doğu’da askeri harcamalar 2025’te tahmini 218 milyar dolar oldu, bölgesel toplam 2024’e göre yalnızca yüzde 0,1 artsa da 2016-2025 döneminde yüzde 36 yükseldi. Bölgenin en büyük askeri harcama yapan ülkesi 83,2 milyar dolarla Suudi Arabistan olurken, İsrail 48,3 milyar dolarla onu izledi.
Dünyanın “askeri yükü” artıyor
SIPRI, askeri harcamaların GSYH’ye oranını “askeri yük” olarak tanımlıyor. 2025’te bu oran dünya genelinde yüzde 2,5’e çıktı ve 2009’dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bölgesel olarak en yüksek askeri yük yüzde 3,8 ile Orta Doğu’da, ardından yüzde 3,2 ile Avrupa’da görüldü.
Askeri yükü en yüksek üç ülke Ukrayna, Cezayir ve İsrail oldu. Ukrayna GSYH’sinin yüzde 40’ını, Cezayir yüzde 8,8’ini, İsrail ise yüzde 7,8’ini askeri harcamalara ayırdı. SIPRI raporundaki dünya haritasında Rusya yüzde 7,5, Suudi Arabistan yüzde 6,5, Azerbaycan yüzde 6,5, Ermenistan yüzde 6,1 ile en yüksek askeri yük grupları arasında gösterildi.
Rapor göre askeri harcamaların tanımına silahlı kuvvetler, savunma bakanlıkları, askeri projelerde yer alan kamu kurumları, askeri nitelikteki paramiliter güçler, askeri uzay faaliyetleri, personel, operasyon, bakım, tedarik, askeri Ar-Ge ve askeri yardımlar dahil. Sivil savunma ve gazilere yönelik bazı geçmiş askeri harcamalar ise kapsam dışında.
(HA)
