Türkiye-Irak arasında 5 anlaşma imzalandı

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın daveti üzerine 28 Temmuz’da Türkiye’ye resmi bir ziyaret gerçekleştirdi. Zeydi, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen resmi törenle karşılandı.

İki ülkenin milli marşlarının çalındığı törenden sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Irak Başbakanı Zeydi önce baş başa görüştü. Ardından bakanların ve üst düzey yetkililerin katılımıyla heyetler arası toplantı gerçekleştirildi.

Görüşmelerde Türkiye-Irak ilişkilerinin yanı sıra bölgesel güvenlik, enerji, ticaret, ulaştırma ve su yönetimi konuları değerlendirildi.

Beş iş birliği belgesine imza

Görüşmelerin ardından Türkiye ile Irak arasında toplam beş anlaşma ve mutabakat belgesi imzalandı.

İmzalanan belgeler arasında Eğitim ve Akademik İş Birliği Mutabakat Muhtırası, Gençlik ve Spor Alanlarında Mutabakat Zaptı ve Sınai Mülkiyet Alanında İş Birliği Mutabakat Zaptı yer aldı.

Taraflar ayrıca Fişhabur-Ovaköy Sınır Kapısı üzerinden demiryolu ve karayolu taşımacılığı yapılmasına ilişkin mutabakat zaptı ile Irak’taki ulaştırma altyapısının doğal kaynaklar karşılığında geliştirilmesini öngören çerçeve mutabakat zaptını imzaladı.

Anlaşmaların özellikle iki ülke arasındaki sınır geçişlerinin kolaylaştırılması, ulaştırma ağlarının güçlendirilmesi ve Irak’ın Avrupa pazarlarına Türkiye üzerinden bağlanması açısından önem taşıdığı değerlendiriliyor.

Kalkınma Yolu projesinde imza krizi

Görüşmelerin en önemli gündem maddelerinden birini, Basra Körfezi’ndeki Büyük Fav Limanı’nı Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlaması planlanan Kalkınma Yolu Projesi oluşturdu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Körfez bölgesinin dünya ile bağlantısının Irak üzerinden sağlanmasını hedefleyen projenin, bölgedeki son gelişmeler nedeniyle her zamankinden daha önemli hale geldiğini söyledi.

Irak Başbakanı Zeydi ise Dicle ve Fırat’ın ardından Kalkınma Yolu’nu iki ülke arasındaki “üçüncü nehir”, yani bir ekonomi ve ticaret koridoru olarak gördüklerini ifade etti. Taraflar, projenin en kısa sürede hayata geçirilmesi yönündeki ortak iradelerini yineledi.

Ancak sözleşmenin imzalanması sırasında ilginç bir olay yaşandı. Irak Ulaştırma Bakanı Vehb Selman el-Haseni Kalkınma Yolu Projesi kapsamındaki ulaştırma anlaşmasını ilk etapta imzalamadı.

Canlı yayınlanan imza töreninde Iraklı bakanın tereddüdü üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Beş anlaşma değil miydi?" diye sordu. Ardından Başbakan Zeydi katılımcıların önünde Haseni’ye sözleşmeyi imzalaması yönünde talimat vererek olaya müdahale etti.

🚨موقف محرج للزيدي في تركيا..

وزير النقل العراقي وهب الحسيني يرفض توقيع عقد طريق التنمية، لولا تدخل رئيس مجلس الوزراء علي الزيدي، الذي أمره أمام الحضور، وخلال المؤتمر الصحفي، بتوقيع العقد pic.twitter.com/CECZmFxStR

— الأحداث العالمية (@NewsNow4world1) July 28, 2026

İran projeye neden temkinli yaklaşıyor?

Olay sonrasında Iraklı bakanın neden başlangıçta imzayı geciktirdiğine ilişkin Türkiye veya Irak tarafından resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak Haseni’nin İran destekli Şii Bedr Hareketi’nden olduğuna yönelik iddialar sosyal medyada konuşuluyor.

Kalkınma Yolu Projesi, Basra Körfezi’ni Irak ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlamayı hedeflerken bölgedeki ticaret ve güç dengelerini de değiştirme potansiyeline sahip. İran’ın temel kaygısı, yeni güzergahın kendi topraklarını devre dışı bırakması ve ülkenin bölgesel transit merkezi olma konumunu zayıflatması. Projenin, İran’ın limanları ile Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru’na alternatif oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Tahran açısından bir diğer hassasiyet, Türkiye ve Körfez ülkelerinin Irak’taki ekonomik ve siyasi etkisinin artması. Irak’ın yeni ulaşım bağlantıları sayesinde ticaret seçeneklerini çeşitlendirmesi, uzun vadede İran’a olan ekonomik bağımlılığını azaltabilir. Bu durum İran’ın Irak üzerindeki geleneksel nüfuzunu sınırlayabilecek bir gelişme olarak görülüyor.

Türkiye Kerkük’te BP’ye ortak oldu

Enerji alanındaki iş birliği de ziyaretin önemli başlıklarından biri oldu. Erdoğan, Türkiye’nin Kerkük üretim sahasına ortak olduğunu duyurdu. "British Petrol'ün operatörlüğünü yürüttüğü Kerkük üretim sahasında Türkiye Petrollerine ortaklık verilmiştir. Bugün imzalanan anlaşma, enerji alanındaki ortaklık açısından tarihi bir adım olmuştur" dedi.

Ortak basın toplantısında Irak Başbakanı Zeydi de, Irak’ın Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlayabileceğini söyledi.

(HA)