Mahkemeden kritik "WhatsApp" kararı: İşçi işveren arasında bağlantıyı kesme hakkı
Pandemi sonrasında uzaktan çalışmanın yaygınlaşması, iş hukukunda dijital iletişim ve çalışma süresinin sınırlarına ilişkin yeni tartışmaları gündeme taşıdı.
Son dönemde verilen yargı kararlarında, mesai saatleri dışında işveren tarafından gönderilen dijital talimatların bazı koşullarda fazla çalışma kapsamında değerlendirilebileceği yönünde değerlendirmeler öne çıkıyor.
Karar neden önemli?
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’nin yakın tarihli bir kararında, mesai bitiminden sonra WhatsApp üzerinden iletilen iş talimatlarının çalışma süresine dahil edilebileceği ve buna bağlı olarak fazla mesai ücreti doğabileceği yönünde bir yaklaşım benimsendi. Kararın, özellikle işverenin işçiye mesai dışında da görev yüklemesi ve sürekli iletişim halinde kalınmasını beklemesi durumunda önem kazandığı belirtiliyor.
Uzaktan çalışma modelinin en çok tartışılan yönlerinden biri, çalışma süresinin sınırlarının net olmaması. Birçok çalışan, mesai saatleri dışında da mesajlara yanıt vermek zorunda kaldığını, hafta sonlarında iş takibinin sürdüğünü ve sürekli erişilebilir olma baskısı yaşadığını dile getiriyor. Uzmanlar bu durumun iş-özel yaşam dengesini zayıflattığını, tükenmişlik riskini artırdığını ve psikolojik baskı oluşturduğunu değerlendiriyor.
"Bağlantıyı kesme hakkı"
Avrupa’da bazı ülkelerde uygulanan “bağlantıyı kesme hakkı” modeli de Türkiye’de iş hukuku tartışmalarına dahil olmuş durumda. Bu yaklaşıma göre çalışanların mesai saatleri dışında e-posta, telefon ya da mesajlara yanıt verme zorunluluğunun sınırlandırılması hedefleniyor. Türkiye’de de benzer düzenlemelerin ilerleyen dönemde gündeme gelebileceği öngörülüyor.
İş hukuku değerlendirmelerinde WhatsApp yazışmaları, Teams kayıtları, e-posta trafiği ve sistem giriş-çıkış loglarının fazla mesai davalarında delil olarak kullanılabildiği vurgulanıyor. Özellikle düzenli görev verilmesi, mesai dışı talimatların süreklilik kazanması ve anlık dönüş beklentisi, fazla çalışma iddialarını güçlendiren unsurlar arasında yer alıyor.
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai olarak kabul ediliyor ve bu çalışmalar için normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıyla ödeme yapılması gerekiyor. Yargı kararlarında da dijital iletişim kayıtlarının ve fiili çalışma düzeninin, fazla mesai tespitinde önemli rol oynadığına dikkat çekiliyor.
(EMK)
