Kenya'da ulaşım zammı protestoları 4 ölümle sonuçlandı, hükümet masaya oturmak zorunda kaldı
ABD-İsrail'in İran'a saldırısı nedeniyle patlak veren savaşın ardından yakıt fiyatlarına yapılan zam üzerine ulaşım işverenlerinin başlattığı toplu taşıma boykotuna, hükümetle otobüs ve minibüs sahipleri dernekleri arasında varılan geçici anlaşmayla salı günü ara verildi.
İçişleri Bakanı Kipchumba Murkomen, hayat pahalılığının artışının halk arasında yol açtığı öfke patlamasının pazartesi günü başlayan grevle birlikte ülke çapında protestolara dönüştüğünü ve güvenlik güçleriyle protestocular arasında meydana gelen çatışmalarda dört kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Bakan ayrıca yaklaşık 30 kişinin de yaralandığını belirtti.
Murkomen, ulaşım şirketlerinin temsilcileriyle düzenlediği ortak basın toplantısında, hükümet ile işletmeciler arasındaki görüşmelerin sürdürülebilmesi için grevin bir haftalığına askıya alındığını söyledi.
Pazartesi günü yürütülen müzakerelerde, hükümetin dizel fiyatını litre başına yaklaşık 10 şilin düşürmeyi kabul etmesine karşın, bir anlaşmaya varılamamıştı. Ulaştırma şirketleri kullandıkları temel yakıt olan dizelin fiyatında, litre başına 46 şilinlik çok daha kapsamlı bir indirim istemişlerdi.
İndirim hükümet için gelir kaybı olarak görülüyor
Enerji Bakanı Opiyo Wandayi gazetecilere yaptığı açıklamada, litre başına 10 şilinlik indirimin, hükümete 2,7 milyar Kenya şilini (20,79 milyon dolar) tutarında gelir kaybına mal olacağını dile getirdi.
Basın toplantısının sonrasında ulaştırma şirketleri üyelerine işbaşı yapmaları çağrısı yaptı. Ancak salı sabah saatlerinde Kenya genelinde otobüs ve minibüs seferlerindeki aksamalar sürdü ve bazı okullar eğitime ara verdi.
Kenya, yakıt gereksiniminin hemen tamamını, Körfez ülkelerindeki tedarikçilerle yaptığı hükümetlerarası anlaşmalar yoluyla Orta Doğu'dan ithal ediyor.
ABD-İsrail’in İran’a saldırısı sonrasında yakıt fiyatlarında baş gösteren artışlar, ulaşım maliyetlerinin hızla yükselmesine ve bu yükselişin temel tüketim maddelerinin fiyatlarına yansımasına neden olarak zaten geçim sıkıntısı altındaki hane halkları üzerindeki yükü daha da ağırlaştırmıştı.
Artan yol masrafları karşısında çalışanlar işe yürüyerek gidiyor
Toplu taşımayı kullanarak işe gidenler, salı günü önceki günlerdekinin beş katı yol parası ödemek zorunda kaldıklarını, bu parayı ödeyemeyecek durumda olanlar da uzun mesafeleri yürümek dışında bir çareleri kalmadığını söylediler.
Pazartesi günkü ayaklanmalar
Pazartesi günü Kenya’da akaryakıt fiyatlarına yapılan zamlar ve artan hayat pahalılığına karşı başlayan protestolar özellikle başkent Nairobi ve Mombasa’da yoğunlaştı. Ulaşım çalışanları ve minibüs şoförlerinin greve gitmesi üzerine polis bazı yolları kapatırken, gösteriler kısa sürede polisle çatışmalara dönüştü.
Polis, gözyaşartıcı gaz ve gerçek mermi kullanmakla suçlandı. Hastane kayıtları ve yerel kaynakların verdiği bilgilere göre, en az dört kişi yaşamını yitirdi, çok sayıda kişi de yaralandı.
Bazı bölgelerde araçlar ateşe verildi, dükkânlar yağmalandı ve kent yaşamı ciddi biçimde aksadı. Muhalefet hükümeti ekonomik kriz ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle suçlarken, hükümet şiddetten “provokatörleri” sorumlu tuttu ve güvenlik önlemlerini artırdı.
Ulaşım zamları çalışan Kenyalıların aylığının yarısını götürüyor
Dünya Bankası’nın son verilerine göre Kenya’da kişi başına yıllık gelir yaklaşık 2 bin 132 dolar. Bu, aylık ortalama 178 dolara ve güncel kurla yaklaşık 23 bin Kenya şilinine denk geliyor. Zamlardan sonra günlük işe gidiş-geliş maliyetinin 500 şiline çıkmasıyla, haftada beş gün çalışan bir kişinin yol parası ayda yaklaşık 11 bin şiline, altı gün çalışanlarınki ise yaklaşık 13 bin şiline varıyor. Bu bir işçinin ortalama aylık gelirinin yaklaşık yarısının yol parasına gitmesi demek.
Kenya’da akaryakıt zamlarıyla ortaya çıkan yaşam maliyeti artışı, bir güncel fiyat dalgalanmasının çok ötesinde özellikle düşük ve orta gelirli çalışanların yaşam koşullarına ansızın indirilmiş ağır bir darbe olarak yansıyor.
(AEK)
