İHD: Marmara hapishanelerinde üç ayda 355 hak ihlali tespit edildi
İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu, "Marmara Bölgesi Hapishaneleri Hak İhlalleri Raporu (Nisan, Mayıs, Haziran 2026)" başlıklı raporunu yayımladı.
"Kapasite fazlası arttı"
Raporda, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü verilerine dayanılarak 1 Nisan 2026'da 414 bin 401 olan mahpus sayısının 1 Temmuz 2026 itibarıyla 427 bin 525'e yükseldiği belirtildi. Aynı dönemde kapasite fazlasının ise 110 bin 339'dan 123 bin 247'ye çıktığı aktarıldı.
İHD, aşırı doluluğun temel hak ihlallerini derinleştirdiğini belirterek, sorunun çözümüne yönelik adımların atılmamasının ihlallerin artmasına zemin hazırladığını ifade etti.
En fazla ihlal sağlık, kötü muamele ve iletişim hakkında
Rapora göre başvurular üzerinden tespit edilen ihlallerin önemli bölümünü sağlık hakkı, işkence ve kötü muamele ile iletişim hakkı ihlalleri oluşturdu.
Üç aylık dönemde başvurular kapsamında, 72 sağlık hakkı ihlali, 103 işkence ve kötü muamele vakası, 71 iletişim hakkı ihlali, 22 adil yargılanma ve infazda eşitlik ilkesine aykırılık, 28 açlık grevi, 10 yaşam hakkına yönelik ihlal tespit edildiği belirtildi.
Sağlık hakkı ihlalleri arasında hastaneye sevklerin geciktirilmesi, revire çıkarılmama, kelepçeli muayene dayatması, asker gözetiminde muayene, ilaçlara erişememe ve doktorların mahremiyet ilkesine aykırı davrandığı yönündeki başvurular yer aldı.
Raporda ayrıca psikolojik baskı, fiziki şiddet, hakaret, baskın koğuş aramaları, eşyalara el konulması, uzun süreli tecrit uygulamaları, sosyal faaliyetlerin engellenmesi ve görüş yasaklarına ilişkin çok sayıda başvuru bulunduğu aktarıldı.
Bir ölüm ve intihara zorlama iddiaları
İHD'nin raporunda, başvurular üzerinden Marmara Bölgesi'nde bir mahpusun yaşamını yitirdiği, ayrıca üç intihara teşebbüse neden olan "intihara zorlama" iddiasının kayda geçtiği belirtildi.
Basın taramasıyla ise Marmara dışındaki hapishanelerde dört intihar ve iki hastalık kaynaklı ölüm olmak üzere altı ölüm vakasının tespit edildiği ifade edildi. Raporda bu olayların önemleri nedeniyle değerlendirmeye alındığı ancak Marmara Bölgesi dışında gerçekleşmeleri nedeniyle toplam ihlal sayısına dahil edilmediği kaydedildi.
"İyi hal" ve tahliye kararlarına eleştiri
Raporda, Cezaevi İdare ve Gözlem Kurullarının uygulamaları da eleştirildi. Başvurularda, "iyi halli değil" değerlendirmeleri gerekçe gösterilerek denetimli serbestlik ve koşullu salıverme haklarının engellendiği, tahliyelerin ertelendiği ve infazların uzatıldığı yönünde iddialara yer verildi. Mahpusların "pişmanlık" beyanına zorlandığı ve bu değerlendirmelerin infaz süreçlerinde belirleyici olduğu öne sürüldü.
İHD: Hak ihlalleri görünenden daha fazla
Raporun sonuç bölümünde İHD, çalışmanın yalnızca derneğe ulaşan başvurular ve basın taramasıyla tespit edilen vakaları kapsadığını belirterek, hapishanelerde yaşanan hak ihlallerinin rapora yansıyanlardan daha yaygın olduğunu savundu.
Dernek, raporun amacının hapishanelerde yaşanan sorunları görünür kılmak, kamuoyunun dikkatini çekmek ve hak ihlallerinin önlenmesine katkı sunmak olduğunu ifade ederek, mahpuslar ve aileleriyle dayanışma çağrısında bulundu.
(FY)
