Almanya | Mahkeme: "'Süreç', Türkiye'de işkence ve insanlık dışı muamele riskinin ortadan kalktığını göstermiyor"

Gelsenkirchen İdare Mahkemesi, çarşamba günü, Federal Göç ve Mülteciler Dairesi'nin (BAMF)  PKK üyesi olduğu iddia edilen Şemsettin A. hakkındaki sınır dışı yasağını kaldırma kararını bozdu. 

Almanya’nın Bochum kentinde yaşayan ve ağır sağlık sorunları bulunan Şemsettin A., 1992’de Türkiye’de PKK üyeliği ve 6 cinayetle suçlandığı dönemde idam cezası tehdidi altındayken bu ülkeye iltica etmişti. Almanya makamları daha sonra Şemsettin A.'nın mülteci statüsünü kaldırdı; ancak 2007’de bir mahkeme Türkiye’ye gönderilmesi halinde işkence ve insanlık dışı muameleyle karşılaşma tehlikesi bulunduğu gerekçesiyle Şemsettin A.'nın sınır dışı edilmesine yasak getirdi. 

BAMF 2026 başında PKK’nin mayıs 2025’te fesih kararı almasını, silah bırakma adımlarını ve Türkiye’de başlayan yeni süreci gerekçe göstererek 19 yıldır yürürlükte bulunan yasağı kaldırdı. TBMM’nin bu hafta PKK mensupları için belirli koşullarda cezaları kaldırmayı öngören "Çerçeve Yasa"yı geçirmesi de sürecin son halkası oldu. 

Mahkeme siyasal sürece değil, işkence riskinin varlığına baktı

Çarşamba günü görülen davada mahkeme, Almanya iltica hukukunun ölçütlerini Türkiye’deki siyasi süreçle ilişkilendirmeyi reddeden bir karar verdi. 

Mahkeme Başkanı Dirk Schäfers, sınır dışı yasağının kaldırılabilmesi için bakılması gereken hususun PKK’nin feshedilmiş olması değil, davacının gönderileceği ülkede karşılaşacağı işkence tehlikesinin “esaslı ve kalıcı biçimde” azalıp azalmadığı olduğunu söyledi.

Schäfers’e göre, Türkiye’deki mevcut gelişmeler henüz işkence tehlikesinin “esaslı ve kalıcı biçimde” azaldığı sonucunu çıkarmak için yeterli değildi. Başkan değerlendirmesinde şunları söyledi.

“Türkiye’de reform süreci henüz başlangıç aşamasında; önümüzdeki yıllarda nasıl gelişeceği henüz net değil.”

"Adil yargılama" koşulu da yok

Mahkeme ayrıca Türkiye’de insan hakları durumunun, özellikle “terörizmle bağlantılı olmakla suçlanan kişiler” bakımından hâlâ yetersiz olduğunu ve Şemsettin A.’nın Türkiye’de hukuk devleti standartlarına uygun bir "adil yargılama" göreceğinin varsayılamayacağını belirtti. 

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3. maddesi işkenceyi ve insanlık dışı veya aşağılayıcı muameleyi yasaklıyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin yerleşik içtihadına göre bu yasak mutlak: Bir kişinin geçmişi, işlediği ileri sürülen suçların ağırlığı veya devlet açısından oluşturduğu güvenlik tehdidi, gönderileceği ülkede gerçek bir işkence tehlikesi varsa, sınır dışı edilmesini meşru hale getirmiyor. AİHM bu ilkeyi özellikle terörizmle suçlanan kişilerin sınır dışı edilmesine ilişkin Chahal/Birleşik Krallık ve Saadi/İtalya kararlarında açıkça ortaya koymuştu. 

BAMF kararını geri çekti

Mahkeme Başkanı'nın değerlendirmesi üzerine BAMF temsilcisi, hüküm açıklanmadan önce Şemsettin A. hakkındaki sınır dışı yasağını kaldıran işlemi geri çekmeyi kabul etti. Bu sonuçla 2007’de konulan sınır dışı yasağı yürürlükte kalırken, dava esasa ilişkin bir hükme gerek kalmadan sona erdi. BAMF’nin geri adımında Şemsettin A.’nın kanser dahil ağır sağlık sorunlarının da dikkate alındığı bildirildi. Westdeutsche Allgemeine Zeitung'un, duruşma haberine göre, 74 yaşındaki Şemsettin A.’nın iki ayağı da yoktu.

(AEK)