Suriye Eğitim Bakanlığı’nın 2026-2027 eğitim-öğretim yılı için temel eğitim ders kitaplarında yaptığı değişiklikler kamuoyunda geniş çaplı tartışmalara ve eleştirilere yol açtı. Değişiklikler özellikle birinci sınıftan yedinci sınıfa kadar okutulan Sosyal Bilgiler, Din Eğitimi ve Tarih kitaplarında yoğunlaşıyor.
Bakanlık, önceki döneme ait sembol ve içerikleri kaldırmayı, müfredatı birleştirmeyi ve görselleri düzeltmeyi amaçladığını açıkladı. Değişikliklerin hedeflerine ilişkin sosyal medyada dolaşan bazı iddiaları ise “asılsız söylenti ve yanlış bilgi” olarak niteledi.
Suriye’de yeni müfredat tartışması: Kadınlar, sanat ve yurttaşlık içerikleri çıkarıldı
Aktivistler ve gazeteciler, kitapların eski ve yeni baskılarını karşılaştıran paylaşımlar yaptı. Bu paylaşımlarda bazı heykel ve tarihî sanat eserlerinin görsellerinin kaldırıldığı, kadın ve çocukların yer aldığı kimi fotoğrafların ise başörtüsü ya da ferace eklenmiş çizimlerle değiştirildiği görülüyor.
Tartışma da tam burada başlıyor: Bu değişiklikler neyi amaçlıyor ve Suriye’nin bugünkü koşullarında neden öncelik taşıyor?
Öncelikler ile hayat arasındaki mesafe
Savaşlar ve krizlerin ardından bir ülkeyi yeniden inşa etmek; ekonomiyi canlandırmayı, güvenliği sağlamayı, yolsuzlukla mücadele etmeyi ve temel kamu hizmetlerini işler hâle getirmeyi gerektiriyor.
Suriye’deki son gelişmeler ise kamu kurumlarının öncelikleriyle halkın gündelik gerçekliği arasındaki mesafeyi yeniden görünür kılıyor.
İşsizlik, barınma krizi, eriyen ücretler, akaryakıt kuyrukları ve yükselen fiyatlar Suriyelilerin gündelik hayatını kuşatıyor. Eğitim ise çocukların bugünü ve geleceği açısından ailelerin temel öncelikleri arasında.
Tam da bu nedenle Eğitim Bakanlığı’nın, eğitim sisteminin yapısal sorunları ve öğrencilerin ihtiyaçları yerine ders kitaplarındaki karakterlerin görünümüne ve tarihî heykellerin nasıl gösterileceğine odaklanması tepki çekiyor.
Mesele birkaç görselden ibaret değil. Asıl mesele, eğitim sisteminin neyi öncelik saydığı. Bir ülkenin geleceği gerçekten ders kitabındaki bir saç teline mi bağlı?
Sokağın nefes alma yolu: Kara mizah
Krizler karşısında mizahı bir savunma biçimine dönüştüren Suriyeliler, bu tartışmayı da kara mizahla karşıladı. Sosyal medyada acıyla alayın birbirine karıştığı çok sayıda yorum yayıldı.
Bir aktivist şöyle yazdı:
Mona Lisa tablosunu karalamamış olmaları ne güzel... Zaten kadın, sanki kitaptan kaçıp kurtulmuş gibi görünüyor!
Bazı kullanıcılar ise tartışmayı insanı gülmekle ağlamak arasında bırakan bir durum olarak tarif etti.
Belki de Mona Lisa’nın şansı, Suriye ders kitaplarında yaşamıyor olmasıdır.
Photoshop’la gelecek tasarımı
Uzun bir savaşın ardından bir devleti yeniden kurmak, birkaç hızlı düzenlemeyle sonuç alınabilecek bir iş değil. İnsanların gündelik hayatını yeniden işler hâle getirmek, kurumlara güveni onarmak ve geleceğe dair bir istikrar duygusu yaratmak yıllar süren bir çaba gerektiriyor.
Ama bunların hiçbiri Photoshop kadar hızlı sonuç vermiyor.
Bir görseli değiştirmek için yıllarca beklemek gerekmiyor. Birkaç tıklama yeter: Saçı örtün, heykele biraz kumaş ekleyin, uygun görülmeyen fotoğrafı çizime çevirin.
Meğer Bakanlık ülkenin bütün krizlerinin gerçek nedenini sonunda keşfetmiş!
Sorun idari yolsuzlukta değilmiş. Kamu hizmetlerinin yetersizliğinde de değilmiş. Asıl mesele, altıncı sınıf Sosyal Bilgiler kitabındaki bir çizgi film karakterinin görünen saç telinde ya da binlerce yıl önce yaşamış atalarımızın örtmeyi unuttuğu tarihî bir heykelde saklıymış!
Gerçek hayatın “düzenle” tuşu yok
Elektriği bir tıkla getiremiyorsunuz. Bir maaşın alım gücünü birkaç fırça darbesiyle yükseltemiyorsunuz. Kurumlara güveni de bir görselin üzerini örterek yeniden kuramıyorsunuz.
Ama ders kitabında işler daha kolay.
Sevgili vatandaş! Elektriklerin kesilirse ya da maaşın ayın daha ilk günlerinde tükenirse sakın üzülme.
Altıncı sınıf ders kitabını aç, rötuşlanmış görsellere uzun uzun bak ve Taş Devri’ne doğru emin adımlarla ilerlediğimiz için Allah’a şükret!
(HHB/VC)
