Di jiyana rojane de gelek tiştên elektronîk hene, em bi kar tînin. ji bo ev tiştên elektronîk bixebitin tiştekî gelekî grîng heye. Ew jî veguhêzbarî ye. Veguhêzbarî di nava amûrên elektronîk de herikîna ceyran(elektrîk)ê ye. Çar cure veguhêzbar hene; hişk, avkî, gaz û sûperveguhêzbar.
Xebata nû ya Zanîngeha Nanjingê, Zanîngeha Teknolojî û Zanistê ya Çînê, Zanîngeha Polîteknîk a Hong Kongê jî li ser sûperveguhêzbaran e.
Superveguhêzbar di bin germahiyeke dîyarkirî de bi rezîsdansa 0(sifir) dixebitin. Pirê caran di germahiyên gelekî kêm de dixebitin. Lêbelê di demeke nêzik de li ser pêvajoya elektronîk a nîkelata di pesteke gelekî zêde de, hetanî germahîyeke 80 K(Kelvîn) sûperveguhêzbariyê nîşan dide xebitîne. Sedema vê yekê jî, li gorî wan dibe ku mekanîzmaya cotbûna elektronan a cuda ya ji cotbûna d-pêl e.
Ji nivîskarên maqaleyê Prof. Donglai Feng dibêje “Keşfa di sûperveguhêzbariyê ya di nîkelatên bi du tewqî(qat) de, ji bo em lêkolîna veguhêzbariyê bikin platformeke nû anî pêşiya me û gelekî bal kişand.” Nivîskarê din Prof. Yuefeng Nie jî dibêje “ Ya pêşîn, Ni 3dz2 (Nîkela di orbîtala 3d`ê ya di koordînata z`ê) a di enerjiya gama de bi rastî jî ji sînora Fermi derbas dibe yan na û rola wê ya di sûperveguhêzbariyê de çi ye? Ya duyan, sîmetriya cotbûna tam a navbera sûperveguhêzbariyê çi ye? Ji bo em bersivên wan pirsan bibînin, pivîna spektroskobîk a momentûmî hewce bû. Ev jî beriya xebata me kêmasiyeke me ya mezin bû.”
ARPES teknîkeke pîvanê ye û ji bo mînakekê ronî bike enerjî û momentûma elektronan derdixîne holê. Prof. Dawei Shen dibêje “Hevkariya me li vir dest pê kiriye. Me bi pêşdaçûyîna Zanîngeha Nanjingê ya dîtina teknîka MBE(Molecular Beam Epitaxy) û berhema me ya bi teknolojiya nû mîkro-ARPES BL-03U ya Damezrîna Radyasyonê ya Senkrotronê ya Şanghayê ku ji aliyê koma me hatiye avakirin, bi xeta tîrêjê ve kirin yek.”
Lêkolînar pêşiyê ji xwe re kirin armanc ku li ser senteza fîlmên La₃Ni₂O₇ (lanhanyûm nîkel oksîd) a stronsîyûma bikalîte tev e, bixebitin. Dibe ku senteza van fîlman zehmet be û ceribandinên hesas û hestiyar hewce bin. Lêkolîner Wenjie Sun û Bo Hao û yên din gelek caran optîmîzeya MBEya oksîd kirine.
Prosedûrên ARPESê baştir kirin û veguhastinên kenar a pêşiyê tesbît kirin. Van veguhastinan îsbat kirin ku fîlm gava derbasî sûperveguhêzbariyê dibin, valahiyeke sûperveguhezbariyê vedibe.
Ji ber ku birêkûpêknebûna rûbayiyan ev veguhastin veşartî bûne. Bi kalîbrekirina senkrotrona ARPESê ev veguhastinên biserûber çareser kirin. Çi qasî çareser bikin jî komên hevkariyê fîlmên hê baştir sentez dikin. Ev jî dibe ku di derheqa sûperveguhêzbarên nîkelat agahiyên nû bide me.
Veguhastinên ji ber sûperveguhêzbaran çêdibin, çi qasî hatibe çareserkirin jî, birêkûpêknebûna oksîjenê li ser xetên spektral bandor dike. Efsûniya sûperveguhêzbarên nîkelat çi ye, hê karê wê, xebata wê dewam dike. Ev keda wan ji bo em ji sûperveguhêzbarên nîkelat fehm bikin gaveke gelekî mezin e.
(AÖ/AY)
