TTB Yönergesi sonrası cinsel şiddet başvuruları dört kat arttıTTB Cinsel Şiddeti Önleme ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Destekleme Yönergesi 2021 yılında hayata geçtikten sonra, cinsel şiddet nedeniyle İstanbul Tabip Odası’na başvurular dört kat arttı.
Cinsel istismar, tecavüz ve ayrımcılık bir insan hakları ihlali olup, cinselliğin kontrol etmek, aşağılamak, cezalandırmak amacıyla bir şiddet aracı olarak kullanılmasıdır. Riske maruz bırakılan gruplar; kadınlar, çocuklar, engelliler ve mahpuslardır.
11 Aralık 2025 tarihinde bianet’te Ege Güneyli tarafından yazılan, İzmir’de tıp fakültelerinde kadın öğrencilerin hocalarının cinsel tacizini yaşadığı ve şikâyet ilettiğinde okul sorumlularının olayları/olayın sorumlularını soruşturmadığını aktaran yazıyı üzülerek ve öfke ile okudum.
Cinsel taciz ve tecavüzlerin sıklıkla yakınlar tarafından yapıldığını biliyoruz. Cinsel taciz Türk Ceza Kanunu’nda tanımlanmış bir suçtur. Yasal yollardan kişiler haklarını arayabilir. Yakın tacizlerinin daha da gizli kaldığını ve cezasızlığın daha sık olduğunu bianet okuyucuları bilir.
Cinsel şiddetle mücadele ancak her mesleğin, her derneğin, her örgütün kendi üyelerini bu konuda bilgilendirmesi, disiplin cezaları oluşturması, kuralları ihlal edenleri soruşturması ve cezasız bırakmaması ile mümkün olabilir.
Güneyli’nin yazısında, diğer alanlarda eğitim gören öğrenciler gibi tıp fakültelerinde de “kadın öğrenciler hem akademik baskı hem erkek öğretim üyelerinin tacizleriyle mücadele ediyor”. Öğrenciler, “Sistem böyle” denilerek normalleştirilen şiddetin üniversitelerde cezasızlıkla yeniden üretildiğini anlatıyor. Çözüm olarak öğrenciler okullarında CİTÖK/CİTÖB (Cinsel Taciz ve İstismar Önleme Komisyonu/Birimi) veya fakülte içinde yaşanan taciz/şiddet durumlarında ulaşabilecekleri, güvenilir buldukları bir başvuru mekanizması bulunmasını talep ediyorlar. Her üniversitede CİTÖK olması koruyucu olacağı gibi taciz ve istismarı yapanların cezasız kalmasını da engelleyebilecektir.
Bu yazıyı yazma nedenim, çok kişinin haberdar olmadığı, Türk Tabipleri Birliği (TTB)’nin Cinsel Şiddeti Önleme ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Destekleme Yönergesini tanıtmak.
Doğal olarak bu yönerge, sadece taraflardan birinin hekim olması halinde, birbirlerine karşı veya (üçüncü kişilere, kadınlara, LGBTİ+ ve çocuklara) cinsel şiddet, istismar ve kadına yönelik her türlü şiddeti uygulayan kişilerle sınırlı.
Bu yönergenin hayata geçirildiği 2021 yılından bu yana neler değişti? 8-9 Kasım 2025’te Ankara’da TTB Kadın Hekimlik ve Kadın Sağlığı Kolu tarafından düzenlenen Cinsel Şiddeti Önleme ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Destekleme Birimleri Eşgüdüm Kurulu Toplantısına katıldık.
Bu toplantıda İstanbul Tabip Odası Kadın Komisyonundan Dr. İncilay Erdoğan’ın yaptığı sunumdan şunu öğreniyoruz: 1987-2021 yılları arasında, yani yönerge öncesi dönemde bir doktor tarafından istismarın gerçekleştirildiği iddiası ile yılda ortalama iki kişi şikayet ederek hak aramak için başvuruyor. Belge hayata geçtikten sonra, 2021-2025 arasında 46 kişi ile %400 (dört kat) artış var.
Bu yönerge kopyala yapıştır olarak, dostlar alışverişte görsün diye, hazırlanmadı. Birleşmiş̧ Milletler Kadınlara Karsı Her Türlü̈ Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi (CEDAW), Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi, Kadınlara Yönelik Şiddet ve Ev İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi (İstanbul Sözleşmesi), Çocukların Cinsel Sömürü ve Cinsel İstismara Karşı Korunmasına İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (Lanzarote Sözleşmesi), ve benzer belgeler esas alınarak uzun ve tartışmalı, toplantılar, çalıştaylarda benim de aralarında bulunduğum Kadın Hekimlik ve Kadın Sağlığı Kolu üyeleri tarafından benimsenerek hazırlandı.
Uzun tartışmalardan sonra her tabip odasında, Tabip Odası Yönetim Kurulları tarafından, Cinsel Şiddeti Önleme ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Destekleme Birimi kurulmasına karar verildi. Halen giderek artan sayıda tabip odasında Cinsel Şiddeti Önleme ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Destekleme Birimi var, olmayan kentlerin dosyalarını da yakın odalar üstleniyor.
Bu yönergede amaç mağdurlara hak arama için daha güvenli ortam ve duyarlı işleyen mekanizmalar geliştirilmesi. Başvuru yapılan Tabip Odası’nda bu birimde yer alan iki üye, şikayetçi ile görüşme yapar. Görüşme yeniden travmaya yol açmayacak teknikler konusunda deneyimi olan uzmanlaşmış kişiler tarafından yapılır.
Görüşme sonunda ekip konunun hak ihlali olduğu şeklinde kanaat oluşturursa yönetim kuruluna bilgi verilir. Mağdur da onayladığı takdirde soruşturma süreci başlar. Şikayetçi olan kişi onayladığı takdirde soruşturma açılması size çelişik gelebilir. Ancak halen amir konumunda olan kişiler hakkında şikayet edip, zorbalığa uğrama kaygısı ile resmi şikâyeti erteleyenler olabiliyor. Bu ayrıca tartışılması gereken bir durum.
Her yeni yıla bazı beklentilerle girilir, 2026’nın toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı bir anlayışı hayata geçirmek üzere bünyesinde eşitlikçi bir “iklimi” yaratması dileğiyle.
(ŞY/EMK)
Kaynak:
Ege Güneyli, 11 Aralık 2025, Bianet: https://bianet.org/haber/tip-fakultesinde-kadin-ogrenci-olmak-siddet-taciz-mobbing-314419
Türk Tabipleri Birliği Cinsel Şiddeti Önleme ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Destekleme Yönergesi: https://www.ttb.org.tr/userfiles/files/kadin_yonerge.pdf
