“Ana dilini seçmek, kimliğimle ‘buradayım’ demektir.”
2026-2027 eğitim öğretim yılı için seçmeli derslerin belirlendiği bu dönem, Kürt çocukları açısından sıradan bir ders tercih sürecinden çok daha fazlasını ifade ediyor. Çünkü bu dönem, Kürtçenin Kurmancî ve Zazakî lehçelerinde verilen derslerin seçilebildiği nadir zamanlardan biri. İki saatlik bir seçmeli ders gibi görünen bu tercih, aslında bir dilin, bir kültürün ve bir kimliğin okul sıralarında yer bulup bulamayacağına dair önemli bir eşik.
Kürtçe (Kurmancî ve Zazakî) dersleri; ilkokullarda 4. sınıf öğrencileri, ortaokullarda 5, 6 ve 7. sınıf öğrencileri tarafından “Yaşayan Diller ve Lehçeler” kapsamında seçmeli ders olarak tercih edilebilmekte. Yani çocuklar, ilkokulun son yılından başlayarak ortaokulun büyük bir bölümünde ana dillerini okul ortamında öğrenme hakkına sahip.
Mevzuat açık olmasına rağmen sahada ciddi sorunlar yaşanıyor. Bazı okul müdürlükleri seçmeli dersler listesine Kürtçe (Kurmancî ve Zazakî) derslerini hiç koymuyor. Bazı okullarda ise “öğretmen yok” gerekçesiyle bu dersler fiilen seçilemez hale geliyor. Kimi zaman veliler yeterince bilgilendirilmiyor, kimi zaman öğrenciler yönlendiriliyor ya da bu dersler “gereksiz” gibi gösteriliyor. Sonuç olarak, yüz binlerce Kürt çocuğunun teorik olarak seçebileceği bu dersler, pratikte yalnızca 30–40 bin öğrenci tarafından seçilebiliyor.
Bu tablo bize şunu gösteriyor: Sorun talep eksikliği değil, talebin önüne konulan yapısal ve idari engeller. Oysa Kürtçe dersleri yalnızca bir dil dersi değil. Çocukların ana dillerinde okuma, yazma ve düşünme becerilerini geliştirmeleri; kendi kültürel miraslarını tanımaları ve özgüven kazanmaları açısından hayati önemde. Ana dili temelli eğitimin bilişsel, akademik ve psikolojik katkıları bilimsel olarak defalarca ortaya kondu.
Unutmamak gerekir ki seçmeli de olsa bu dersler bir hak. Bu hak kullanılmadığında zamanla fiilen ortadan kalkar. “Zaten seçilmiyor” gerekçesi, ileride bu derslerin tamamen kaldırılmasının da bahanesi haline gelebilir. Bu nedenle bugün yapılan her tercih, yalnızca bir ders seçimi değil, aynı zamanda bir irade beyanı.
Velilere büyük sorumluluk düşüyor. Okullarda seçmeli ders listeleri dikkatle incelenmeli; Kürtçe Kurmancî ve Zazakî derslerinin listede yer alıp almadığı sorulmalı, gerekirse dilekçeyle talep edilmeli. 4. sınıf velileri çocukları adına, 5, 6 ve 7. sınıf velileri ise çocuklarıyla birlikte bu tercihi bilinçli şekilde yapmalı. Eğitim yöneticilerinin görevi bu talebi zorlaştırmak değil, kolaylaştırmak.
Bugün yalnızca iki saatlik seçmeli bir ders olarak görülen Kürtçe (Kurmancî ve Zazakî), aslında yarının çok daha güçlü, çok daha onurlu bir zemininin ilk adımı. Bir çocuğun ana dilini okulda duyması, okuması ve yazması; kendisini değerli hissetmesinin, özgüven kazanmasının ve bu topluma eşit bir birey olarak katılmasının önünü açar. 4. sınıftan 7. sınıfa kadar bu hakkı olan tüm öğrenciler için bugün yapılan tercih, basit bir ders seçimi değil; dilin yaşaması, kültürün aktarılması ve hafızanın korunması adına atılmış bilinçli bir adım.
Bu nedenle Kürtçe derslerini seçmek, yalnızca bugünü değil, yarını da savunmak demek. Sessiz kalındığında daralan alanlar, talep edildiğinde genişler. Bugün kullanılmayan haklar, yarın tamamen ortadan kalkabilir. Velilerin, öğrencilerin ve eğitimcilerin bu sürece sahip çıkması; Kürtçenin Kurmancî ve Zazakî lehçeleriyle okul sıralarında var olabilmesi için hayati önemde. Seçmeli de olsa Kürtçe derslerini seçmek; dile, kimliğe, hafızaya ve geleceğe sahip çıkmaktır. Ve tam da bu yüzden, şimdi ses verme, şimdi sahip çıkma zamanı.
Ancak bu dersleri seçmek yalnızca Kürt çocuklarıyla sınırlı kalmamalı. Bu topraklarda birlikte yaşayan Türk, Arap, Laz, Çerkez ve diğer tüm halkların çocukları da Kürtçe derslerini tercih edebilmeli. Çünkü bir lisan bir insandır. Bir dili öğrenmek yalnızca kelimeleri değil, o dilin taşıdığı kültürü, hafızayı ve yaşam biçimini de tanımaktır. Çok kültürlü ve mozaiği zengin bir toplumda farklı dilleri öğrenmek, insanlar arası iletişimi güçlendirir; önyargıları azaltır ve karşılıklı anlayışı artırır. Kürtçe derslerinin farklı kimliklerden öğrenciler tarafından seçilmesi, birlikte yaşama kültürünü derinleştiren ve toplumsal barışı besleyen önemli bir adım.
(AÖ/NÖ)
