Devletin resmi sayıları üzerinden, daha önceki yazılarımda Türkiye’de bölgeler arasında eşitsizliklerin varlığını ve en derin yaşandığı iki bölgenin Kürtlerin en yoğun yaşadığı Güneydoğu Anadolu ve Ortadoğu Anadolu Bölgeleri’nin olduğunu hem tüketim harcamalarının payı hem de bebek ölüm hızı üzerinden göstermiştim. Buna karşın, Sağlık Bakanı 16 Kasım’da yaptığı bütçe sunumunda hem toplumsal sağlık düzeyi hem de sağlık hizmetleriyle ilgili verileri paylaşırken bölgelerden bahsetmedi. Neden? Sınıflar, iller, yerleşim yerleri, bölgeler arasında herhangi bir farklılık yokmuş, sorunlar farklı içerik ve düzeylerde değilmiş gibi, verilerini Türkiye ortalaması olarak paylaştı. Halbuki sağlıkta eşitsizlikleri görmezden gelen bakanlık, sahip olduğu hastane ve hastane yatağı sayısına benzer orantıda yenidoğan yoğun bakım yatağı açmayarak, özel hastane sahiplerini “gözetmeye”, sağlıkta eşitsizlikleri derinleştirmeye yönelik tutumuna devam ediyor.

Sağlık Bakanlığı: Eşitsizlikleri devam ettirmekte kararlıyız!
Bütçe 2027’de Sağlık Bakanlığı
Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan tarafından TBMM Başkanlığı’na sunulan teklifte, 2027 yılı merkezi yönetim bütçesi toplamı 27 trilyon 276 milyar 87 milyon 71 bin TL, bunun yüzde 7,2’si de Sağlık Bakanlığı bütçesi olarak ayrılmış. 2027 yılı için belirlenen bütçenin genel bütçe içindeki payı 2026 yılına göre yüzde 8,3 oranında azaltılmış. Neden?
Gelir dağılımı bozukluğu başta olmak üzere, yoksulluğun, işsizliğin önceki yıllara göre çok daha fazla arttığı, toplumun çok büyük bölümümün geçim sıkıntısı, azımsanmayacak bir bölümünün de açlık sıkıntısı çektiğinin görünür hale geldiği Türkiye koşullarında Sağlık Bakanlığı’nın bütçe içindeki payının azaltılması AKP Hükümeti’nin yaşayabilmek için çalışmak, emek gücünü satmak zorunda olan milyonların oluşturduğu sınıfın 2027 yılında daha da artması muhtemel sağlık gereksinimlerini karşılamak niyetinde olmadığının önemli bir göstergesi olarak kabul edilmelidir.
Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan başkanlığındaki AKP Hükümeti 2027 yılında bütçe gelirlerinin ana kaynağı olarak vergi gelirleri, vergi gelirlerinin ana kaynağı olarak da işçinin, memurun, üretici köylünün, küçük esnafın cebini hedeflemiştir. Bütçe teklifi ekli cetvelleri incelendiğinde az kazanandan çok, çok kazanandan az vergi alınacağı açık bir biçimde görülmektedir. Öyle ki patronlar ve şirketlerin tüm harcamaları çıkartıldıktan sonra yalnızca sermaye birikimi için kalan, kâr üzerinden ödemeleri gereken kurumlar vergisinin payı önceki yıllara göre daha da azaltılmıştır. Bunun yerine bordrolardan peşin kesilecek, götürü vergi mükelleflerinden alınacak pay ile vergisini ödedikleri gelirleriyle yaşamak için zorunlu olan gıda, temizlik, su, doğalgaz, elektrik vb. satın alırken otomatik olarak tahsil edilen KDV, ÖTV gibi dolaylı vergilerin payı artırılmıştır. TTB tarafından, 13 Kasım tarihli basın açıklamasında da ifade edildiği gibi, 2027 yılı bütçe teklifi Anayasa’nın ikinci maddesinde tanımlanan “sosyal devlet” ilkesine aykırı bir içeriğe sahiptir. Neden?
Uyguladığı ekonomik ve sosyal programlarla gelir dağılımı uçurumu yaratan ve yoksulluğu daha da derinleştirip her geçen gün sayılarının daha da artmasına neden olan 67. AKP Hükümeti’nin sınıfsal tutumu, 2027 yılı bütçe teklifinde daha da netleşmiştir: AKP yalnızca patronları seviyor. Hem de çok seviyor! Çünkü refah artışıyla toplumsal rıza üretebileceği tüm olanakları reddediyor. İmalat, ticaret, finansal, vergi vb. alanlardaki tüm düzenlemeleri küçük bir zengin azınlığın çıkarı adına gerçekleştiriyor.
Bundan sonra paylaşacağımız sayısal veriler bu duruma sağlık hizmetleri üzerinden açıklık getirecek. AKP Hükümeti, sağlık hizmetlerini toplumsal bölüşümün emekçiler, işçiler, köylüler lehine yeniden düzenlendiği bir alan olarak görmemektedir. Tersine, sağlık hizmetlerinde özel sektörün önünü açıp, büyük ekonomik teşviklerle söz konusu düzenlemeyi tersinden, patronların çıkarı için uygulamaktadır. Neden?
Koruyucu sağlık hizmetleri ve HPV aşısı
2027 bütçesinden Sağlık Bakanlığı’na ayrılan 1 trilyon 967 milyar TL’nin diğer harcamalar dışında yüzde 29,8’inin (585 milyar TL) “koruyucu sağlık”, yüzde 69,1’inin ise (1 trilyon 359 milyar TL) “tedavi edici sağlık” programları için ayrıldığı görülmektedir. Koruyucu sağlık programları için kişi başına düşen miktar 6 bin 471 TL, tedavi edici sağlık programları için kişi başına düşen miktar ise 15 bin 24 TL’dir. Başka bir ifadeyle, 2027 yılı bütçe teklifindeki Sağlık Bakanlığı bütçesinden kişi başına düşen miktar yalnızca 21 bin 741 TL’dir.
Aşılama hizmetlerinde dünya genelindeki en son başarı öykülerinden biri insan papilloma virüsüne (HPV) karşı aşılamadır. HPV aşılaması ile birlikte, rahim ağzı kanseri sıklığı tüm sosyoekonomik gruplarda belirgin bir şekilde düşmüştür. Dünya Sağlık Örgütü açıklamalarına göre rahim ağzı kanserinden koruyuculuğu yüzde 90’a kadar yükselmiş olan HPV aşısı, günümüzde en az 147 ülkede genişletilmiş bağışıklama programı kapsamında yani parasız olarak uygulanmaktadır. Yıllardır Türkiye’de de genişletilmiş bağışıklama programına alınacağı konusunda bizzat sağlık bakanları tarafından açıklamalar yapılmış olmasına rağmen, sözlerini tutmadılar. HPV aşısı halen aşılama programına alınmadı. Neden?
Ailelerin çocukları için bu aşıyı eczaneden satın alabilmesi için Sağlık Bakanlığı 2027 yılı bütçesinden koruyucu sağlık hizmetleri için ayrılan payın üç katından daha fazla miktarda ödeme yapmak zorundadır. Yoksulluğun her yıl yeni bir zirve yaptığı bir ülkede böyle bir tercihin söz konusu olması maalesef mümkün değildir. O nedenle, bakanlık bu tutumuyla sağlıktaki eşitsizlikler zincirine kendi eliyle yeni bir halkayı daha eklemektedir. Bu tutum, bilimsel bilgi karşıtlığını çağrıştırmaktadır.
Bakanlık ısrarlı: Yine tedavi yine 18 şehir hastanesi
Sağlık Bakanlığı 2027 yılı bütçesinde tedavi edici sağlık programı için ayrılan 1 trilyon 359 milyar TL’lik payın yüzde 64,6’sını çalışan gideri ve yüzde 8,1’ini prim gideri olarak ödenecek. Yüzde 11,8’i ise şehir hastanelerinden yalnızca 18’inden (kamu özel işbirliği (KÖİ) ile yapılan ve işletilmekte olan) hizmet alımı ve kira bedeli gideri için olmak üzere patronlara aktarılacaktır.
Yukarıda da ifade edildiği gibi, KÖİ 18 şehir hastanesi için şirketlere ödenmekte olan hizmet alımı ve kira bedelleri tedavi edici sağlık programı bütçesi içinde önemli bir yer tutmaktadır. Sağlık Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesinden bu 18 şehir hastanesi için şirketlere toplamda 160 milyar 660 milyon 17 bin TL ödenecektir.
Geçen yıl ki kadar kıyma alabilseydik
Sağlık Bakanlığı bütçesinde yer alan çalışan giderleri ve sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi gideri ödemeleri dışarıda tutulacak olursa, doğrudan sağlık hizmetleri için ayrılmış olan toplam miktar yalnızca 718,1 milyar TL’dir. Buna göre, kişi başına koruyucu sağlık programları için 3 bin 861 TL, tedavi edici sağlık programları için 4 bin 113 TL ayrılmıştır.
Bir başka ifadeyle, 2027 yılında Sağlık Bakanlığı bütçesinden kişi başına 7 bin 974 TL düşmektedir. Ve bu parayla, Ekim 2026 fiyatıyla yalnızca 5,9 kg kıyma satın alınabilmektedir. Oysa geçen yıl 9,5 kg kıyma alınabiliyordu. Başka bir ifadeyle, AKP iktidarı, Sağlık Bakanlığı bütçesinde kişi başına 3,6 kg kıyma parası kadar bir eksiltmeye gitmiştir.
Bakan’ın sunumundan “yenidoğan çetesi”
Bakan bu yıl yaptığı bütçe konuşmasında sağlık hizmetleriyle ilgili Ekim 2026 verilerini paylaştı. Buna göre, Türkiye’de bulunan toplam 1527 hastanenin yüzde 62’si Sağlık Bakanlığı (SB)’na, yüzde 33’ü özel sektöre ait. Toplam 118 bin 108 uzman hekimin yüzde 60’ı SB’de, yüzde 28’i özel sektörde, toplam 327 bin 301 olan hemşire ve ebenin yüzde 77’si SB’de, yalnızca yüzde 12’si özel sektörde çalışıyor.
Toplam hastane yatağının yüzde 65’i SB’ye, yüzde 19’u özel sektöre aitken, çocuk yoğun bakım yatağının yüzde 67’si SB, yüzde 6’sı özel sektör hastanelerindedir. Buna karşın, yenidoğan yoğun bakım yatağının yüzde 48’i özel sektör mülkiyetindedir. Neden?
Bakan’ın konuşması ve sunumunda yer verdiği sayılarla ortaya konan bu tablo, Ekim 2016 tarihinden Temmuz 2024 tarihine kadar İstanbul Sağlık Müdürlüğü görevini yapmış olan Sağlık Bakanı’nın, görevinden terfi ederek ayrılmasından sonra iki ay bile geçmeden, Haziran 2024’te görünür olan “yenidoğan çetesi” olayının ve benzerlerinin bir daha yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınmamış olduğunun itirafıdır.
Suriye’den Somali’ye, Nijer’e ve dört ülkeye daha
Türkiye’de kamu sağlık sigortası kapsamında olmak, gereksinim duyulduğunda sağlık hizmetine erişebilmek anlamı taşımamaktadır. Haftalar hatta aylar sonrasına uzanan “dijital kuyruklar” hastalara çile üzerine çile yaşatmaktadır. Hal böyleyken, ülkede yaşayanların gereksinim duyduğu sağlık hizmetine “yetemeyen” Sağlık Bakanı, yedi ayrı ülkede bulunan toplam 2 bin 67 yatak kapasiteli 15 hastanede hizmet sunuyor olmakla övünüyor. Neden? Böylesi bir tutum akla bir ata sözünü getiriyor; “ayranı yok içmeye …”.
Milletvekillerinin soru önergelerini yanıtlamak konusunda çalışkan olmadığını bildiğimiz Sağlık Bakanı’na ben de bu köşeden yedi soru yöneltmiş olayım. Elbette yanıtlarını bizim de vermemiz mümkün. Ancak, özellikle kamusal alanda ifade hakkına saygı için yanıtlarını bekleyeceğim.
(OH/VC)






