Yeti çeşitliliklerini tanımlayan kavramlar mı sorunlu yoksa kavramlara ayrımcı anlamlar yükleyerek onları başkalaştırmak mı? Biz sonuca odaklanmaya alıştırıldığımız, neden sonuç ilişkisi kurma anlamında çekimser olduğumuz için sonuca odaklanırız. "Kör" yanlıştır ayıptır. Kör dememek gerekiyor. Hatta kör kişinin kendisi de ısrarla kör dese, yine de kör diyemezsin. Çünkü toplum öyle istiyor. Uluslararası literatürde de "kör ve sakat" olarak geçse de sen günlük konuşmada "görme engelli" demelisin.
Aslında döne döne işlediğimiz bir konu olmasına rağmen buna dair tekrar sesli düşünmek istedim. Zira bizim kendi yeti çeşitliliğimizi nasıl tanımlayacağımıza bile karar vermek isteyen sağlamcılar, kendisini toplumun gözünden tanımlamaya alışık kanıksanmış sağlamcılar ve "köre kör" dediğinde sağlamcıların gazabına uğrayan anti sağlamcı dostlarımızın tarafı olduğu tartışmalarla bu konu tekrar gündeme geliyor. Biz de belli şeyleri tekrar tekrar konuşmak zorunda kalıyoruz. Yaratılan normal olmasa yeti çeşitliliği bir ayrımcılık bahanesi olamazdı.
Çünkü sağlamcılık gibi ayrımcı ideolojiler söz konusu olmazdı. O zaman da körlük, sağırlık, topallık bir "özür, kusur" değil doğal bir durum olarak görülürdü. Yani olması gereken olurdu. Oysa yaratılan normal yeti çeşitliliklerini bir farklılık olarak görmek yerine eksiklik olarak tanımladı. Böylece herkesin yeti çeşitliliğine uygun yöntemlerle eşit yaşama hakkını elinden aldı.
Bu da yetmiyor muş gibi kusur saydığı yeti çeşitliliklerinin nasıl tanımlanacağını da kendi bakış açısına göre şekillendirdi. Doğal olarak ortaya saçma sapan bir durum çıktı. Durumun komikliğini şöyle özetleyeyim: Körü kör olduğu için okullara alırken problem çıkarıyor, ona ev kiralamıyor, her türlü zorbalığı ve ayrımcılığı yapıyor ama köre kör denmesini kınıyor. Hatta körün kendisi bile dese, öyle denmemesi konusunda söylevler veriyor. Tabii bu durumun bir de konfor tarafı var.
Konforlu bir durum bu. Ben sürekli eşitsizliği besleyeyim, erişilebilirlik koşullarını yerine getirmeyeyim, ayrımcılığı derinleştireyim, kapsayıcı olmayayım ama köre kör dendiğinde duyarlılık abidesi kesileyim. Ne güzel bir dünya değil mi? Ekmeden yemek. Hatta neden olduğu ayrımcılığın ekmeğini yemek. Doğal olarak da riyakarca. Çünkü köre kör denmemesi konusunda aslan kesilen sağlamcılar kendi aralarındaki konuşmalarda, yüz bulduklarında, gerekli ortamı yakaladıklarında körlük üzerine aşağılayıcı söylemleri büyük bir keyifle dile getiriyorlar.
Mesela bir kör ile bu duyarlılık abidelerinin kavga ettiği bir durumu gözlemlerseniz dikkat edin. İçinde biriken sağlamcılık nasıl o kullanılmasını kabul etmediği "kör" ifadesinin içine yüklenip dışa vuruluyor. Tabii şunun altını da özellikle çiziyorum: köre kör denmeli ama körlüğün ya da diğer yeti çeşitliliklerinin ayrımcı, hakaret içeren, aşağılayıcı kullanımına izin verilmemeli. Özetle bizim kavramları eğik bükmeye, sağlamcılığı maskelemeye ihtiyacımız yok. Bizim ihtiyacımız olan, şartlarda ve bakış açılarında eşitlenmek. Yoksa köre kör deyince dünyalar yıkılmaz. Ayrıca ne diyelim? Köre kör demeyelim de Mahmut mu diyelim?
(BS/AB)
