Diğer martılardan epeyce geride kalmış minik bir martının telaşlı kanat çırpışını izliyorum vapurun buğulu camlarından. Denizin dalgalarıyla uyum içinde uçuyor; bir yükseliyor, bir alçalıyor…
Başımı yasladığım soğuk camdan gelen uğultu, vapurun korna sesine karışıyor.
Vapur Kınalıada İskelesi'ne yanaştığında Hrant Dink'in silueti beliriyor gözümde. Uzun boyu, martılara gülümseyen selamıyla…
Vapurun ikinci korna sesiyle irkiliyorum.
Sonra elimdeki kitabı anımsıyorum. Sayfalarının arasında biriktirdiğim küçük notlarla dolu kitabı. Kapağını uzun uzun inceliyorum; kırık ayna parçalarının arasında yalın ayaklar…
Vapur Burgazada'dan, Heybeliada'dan süzülüp Büyükada'ya doğru ilerlerken ben de satırların derinliğine gömülüyorum.
Adalar'ın da acılarla örülü bir tarihi vardı. Farklılıkları zenginlik olarak kabul etmeyen bir devlet anlayışının kara tarihiydi geride kalan.
Yetimhanedeki acıları ne ahşap binayı tutuşturan yangın ne de eğitimin devlet eliyle sürdürüldüğü Rum Okulu dindirebildi. O acıları yaşayan çocuklar, zamanla bu toprakları birer birer terk etti. Bir kültürel mirasın izlerini taşıyan güzelim evler boş kaldı, sokakların rengi eksildi. Kültürleri ve zarafetleriyle herkesi kendilerine hayran bırakan kadınlar, bu kez sessizliğe büründü… Adalar'da yaşamaya devam edenlerin belleğinde ise yalnızca acılar değil, karanlık bir tarihe tanıklık etmenin korkusu da kaldı.
Kırmızı Ayna'yı ellerimde sımsıkı tutarken hikâyesi anlatılanlar gözlerimde canlanıyor, boğazım düğümleniyor.
Zaza'nın, Sebastian'ın ve daha nicelerinin hikâyesi aynı yerde kesişiyor: Bu ülkenin acı dolu tarihinde.
Zorunlu göçler, toplu katliamlar, 'faili meçhul' diye adlandırılan cinayetler… Kürtler, Zazalar, Ermeniler ve Rumlar bu topraklarda sürgünlerle, katliamlarla yüzleşti. Düşünen, düşüncesini dile getiren, daha iyi bir dünya özlemi taşıyanlar da hedef alındı, öldürüldü.
Sabahattin Ali'nin, Ape Musa'nın kaleminden korktular; Hasan Ocak'ın eşit ve özgür bir dünya inancından…
Burhan Sönmez, Kürtçe adı Neynika Sor olan Kırmızı Ayna romanında hafızayı, zamanı, ölümü ve bu coğrafyanın derin toplumsal travmalarını ele alıyor.
Ömrünün son günlerini bir hastane odasında geçiren Zaza ile yıllar sonra gizemli bir şekilde geri dönen oğlu Seba'nın hikâyesi, okuru Dersim'den Büyükada Rum Yetimhanesi'ne, oradan Cumartesi Anneleri'nin adalet mücadelesine uzanan bir hafıza yolculuğuna çıkarıyor. Roman, bu topraklarda yaşanan acıları, kayıpları ve susturulmak istenen halkların hikâyelerini edebiyatın diliyle yeniden gündeme taşıyor.
Cumartesi Anneleri/İnsanları, otuz yılı aşkın süredir gözaltında kaybedilen yakınlarının akıbetini sormaya, adalet arayışlarını sürdürmeye devam ediyor.
Burhan Sönmez, annelerin adalet arayışını yalnızca yazmakla kalmıyor; geçtiğimiz ağustos ayında Galatasaray Meydanı'nda bir araya gelen Cumartesi Anneleri'ni ziyaret ederek eylemlerine katılıyor, mikrofonu eline alıp seslerini dünyaya duyuruyor.
Ülkenin tarihine ışık tutarken halklara yaşatılan acıları da görmezden gelmiyor. Dünya edebiyatının önemli isimlerinden ve Uluslararası PEN Başkanı Burhan Sönmez, yazdıkları kadar dayanışmasıyla da hafızanın ve adalet arayışının yanında duruyor.
Aydın olmak tam da bu değil midir?
Yazdıklarıyla toplumun belleğine dokunmak; unutturulmak istenenleri iktidarlara hatırlatmak, halkların yanında durmak, barış ve özgürlük için söz söylemek…
Belki de Kırmızı Ayna, tam da bu yüzden yalnızca geçmişe tutulan bir ayna değil; bugüne ve yarına da bakmamızı isteyen kırık bir ayna…
