23 Eylül sabahı Madrid’de, tekerlekli sandalye kullanan 87 yaşındaki Maricarmen Abascal 70 yıldır yaşadığı daireden polis eşliğinde, sedyeyle çıkarıldı. Daireyi 2020’de satın alan bir gayrimenkul yatırım şirketi, eski kira rejiminden kalan 500 avroluk kirayı önce 1.650, ardından 2.650 avroya çıkarmak istiyordu. Abascal’ın o dönem emekli maaşı ise 1.450 avroydu.[1] Birleşmiş Milletler’in tahliyeyi durdurma çağrısı da sonuç vermemişti.[2]
Görüntüler saatler içinde bütün ülkeye yayıldı. Madrid Kiracılar Sendikası (Sindicato de Inquilinas e Inquilinos de Madrid) aynı akşam kentin merkezindeki Puerta del Sol meydanında kamp kurdu, hafta sonu 40’a yakın kentte gösteri düzenlendi.[3] Pedro Sánchez hükümeti bir hafta dayanabildi. 29 Eylül Salı günü tahliyeleri askıya alan bir acil kararname çıkardı. Kararname yürürlükte ama Kongre’nin onayından geçmesi gerekiyor. Oylama 2 Ekim Cuma günü. Hükümetin çoğunluğu yok, sonuç Katalan milliyetçisi Junts ile Podemos’un oylarına bağlı.[4]
Barselona’da ise öfke daha eskiye dayanıyor. Kentin hemen yanındaki L’Hospitalet’te nisanda tahliye edilen bir kadın 7 Eylül’de yaşamına son vermişti. Kararnamenin ertesi günü aynı ilçeden ikinci bir ölüm haberi geldi. Oradaki sendikalar için asıl mesele de başka yerde. Yasalar zaten var, uygulanmıyor. Kararname geçse de geçmese de hareket genel greve doğru yürümek istiyor. Barselona’da bir mahalle konut sendikasında örgütlü olan Zeynep ile kararnamenin çıktığı akşam konuştuk. “Bugün yasanın yarısı geçti, yarısı kaldı” diyor Zeynep. “Bizim politik olarak söylediğimiz şu, bu yetmez, devam.”
Maricarmen’den kararnameye
Abascal’ın davası yıllardır sürüyordu. Yargıtay bu yılın başında anne babasından devraldığı kira sözleşmesinin yenilenemeyeceğine hükmetmiş, tahliye üç kez ertelenmişti.[5] Bu kez tahliye gerçekleşince Sánchez olayı “toplumsal trajedi” olarak niteledi. Madrid ve Katalonya kiracı sendikaları ise beklemedi. Hükümete beş maddelik bir “Maricarmen Kararnamesi” taslağı sundu ve bunun kabul edilmemesi halinde “hükümetin devam etmesinin anlamı kalmayacağını” söyledi.[6]
Sokak baskısı önce Abascal için sonuç verdi. 28 Eylül'de avukatları ile şirket arasında Madrid Belediyesi’nin arabuluculuğuyla anlaşma sağlandı. Abascal hastaneden çıktığında, gelirinin yüzde 30’unu aşmayan bir kirayla sekiz yıllığına evine dönecek.[7] Ertesi gün de kararname geldi.
Barselona’da ise durum daha ağırdı. Kentin hemen güneyindeki L’Hospitalet’te hareket, Abascal’ın tahliyesinden iki hafta önce bir ölümle sarsılmıştı. 54 yaşındaki Olga Matute yirmi yılı aşkın süredir aynı evde yaşıyordu. Boşanma ve işsizlik sonrası ipoteğini ödeyemeyince evi bankaya devretmiş, sosyal kiracı olarak evde kalmıştı. Ev daha sonra Banco Sabadell ile ABD’li yatırım fonu Cerberus'un ortak şirketine geçmişti. Şirket sosyal kira sözleşmesini yenilemedi ve tahliye davası açtı. Matute’yi koruyan tek şey COVID-19 döneminden kalan tahliye moratoryumuydu. Kongre bu moratoryumu şubat ayında sağcı PP, Junts ve aşırı sağcı Vox oylarıyla kaldırdı.[8] Matute 15 Nisan’da evinden çıkarıldı, 7 Eylül’de ise yaşamına son verdi. İki yıl önce Katalonya Parlamentosu’nda konuşmuş, “temel ihtiyaçlarını karşılayamadığın bir noktaya geliyorsun, kendini soyutluyorsun ve yalnızca intiharı düşünüyorsun” demişti.[9]
Kararnamenin çıkmasından bir gün sonra, 30 Eylül’de L’Hospitalet’ten ikinci haber geldi. La Florida mahallesinde 60 yaşındaki ayakkabı tamircisi Javier, zaman zaman içinde yattığı dükkânında ölü bulundu. Mülk sahibi şirket dükkânı 5 Ekim’e kadar boşaltmasını istemişti. Geride tahliyeyi kaldıramadığı için yaşamına son verdiğini yazan bir not bıraktı.[10]
Zeynep bu ölümleri sosyal hizmetlerin çöküşüyle açıklıyor. “Günün sonunda birisi sokakta kaldığında onunla biz uğraşıyoruz. Sosyal hizmetler çökmüş durumda, oradan bir sonuç gelmiyor. Kurumsal yolların önü iyice kapandı.”
Kararnamede ne var, ne yok
Hükümetin çıkardığı kararname sendikaların taleplerinin bir bölümünü karşılıyor. Gidecek yeri olmayan kiracıların büyük mülk sahipleri ve yatırım fonlarınca tahliyesi 2030 sonuna kadar askıya alınıyor. Ev sahibinin “geçici” ya da “mevsimlik” diye kısa sözleşme yapabilmesi için gerçek bir gerekçe göstermesi gerekiyor, gösteremezse sözleşme olağan kira sözleşmesi sayılıyor. Bir evi oda oda kiraya verenler, odaların toplamından evin tamamının kirasından fazlasını alamıyor. Sözleşmesi yakında biten kiracılar iki yıl uzatma isteyebiliyor.[11]
Sendikaların “en yapısal talep” dediği süresiz sözleşme ise bu metnin dışında kaldı. Koalisyon ortakları PSOE ile Sumar son dakikaya kadar pazarlık etti ve bu madde ayrı bir kararnameye alındı. İkinci metne göre ev sahibi, evi kendisi ya da ailesi için kullanmayacaksa sözleşmeyi yenilemek zorunda. Kiracı sendikaları bu bölünmeyi “parça parça koparma taktiği” olarak nitelendirdi. Sendikalara göre Sánchez ikinci kararnameyi Kongre’de düşürülsün diye ayırmıştı. Yine de partilere her iki metni onaylama çağrısı yaptılar.[12]
Zeynep’e göre kararname Katalonya için fazla yeni bir şey getirmiyor. Katalonya’da kira sınırlaması iki yıldır, geçici sözleşme ve oda kiralama düzenlemesi ise bu yılın başından beri yürürlükte.[13] “Katalonya’ya baktığında çok büyük bir şey olmadı. Madrid için tabii önemli, orada kira regülasyonu hiç yok.”
Zeynep’in bu soğukkanlılığının nedeni Katalonya deneyimi. Orada yasalar var ama kâğıt üzerinde kalıyor. Kira sınırlaması gelince ev sahipleri 11 aylık “geçici” sözleşmelere yöneliyor. Zeynep o dönemi şöyle anlatıyor. “Sözleşmen bitiyor, ev sahibi yenilemek istemiyor çünkü fiyatı yükseltemiyor. Seni çıkarıyor, hemen 11 aylık sözleşme yapıyor, iki katına kiraya veriyor. Bir yıl boyunca ev bulamadığımız bir dönem yaşadık. Paran olsa da bulamıyordun.”
Katalonya Parlamentosu bu açığı kapatan yasayı çıkarmış ama Zeynep’e göre sahada fazla bir şey değişmemişti. “Lafta oldu ama gerçekte olmadı. Denetim yok. İlan sitelerine bakıyorsun, hâlâ hepsi 11 aylık sözleşme. Çoğu zaman göre göre imzalamak zorunda kalıyorsun, fiyatın regülasyonun dışında olduğunu bile bile. Kişinin pazarlık gücüne kalıyor. O yüzden insanlar sendikaya geliyor, sendikayla pazarlık etmek için. Her yasa çıktığında bize daha çok iş düşüyor.”
Turistik kiralamada da tablo aynı. “Airbnb’ye lisans verilmiyor yıllardır ama ne fark eder? Airbnb’ye koymuyorsun, WhatsApp grubuna koyuyorsun. Gerçek bir kontrol mekanizması kurulmadığı sürece bu yasaların çıkmasının bir anlamı olmuyor.”
Zeynep’in “biz” dediği hareket ise tek bir örgütten oluşmuyor. Kendisi dört ana aktörden söz ediyor. En görünür olanı Katalonya Kiracılar Sendikası (Sindicat de Llogateres de Catalunya). Barselona’da kurulan sendika, Madrid’dekiyle birlikte İspanya çapında bir kiracı sendikaları konfederasyonunun parçası. İpotek Mağdurları Platformu (Plataforma de Afectados por la Hipoteca, PAH) 2008 krizinde evlerini bankalara kaptıranların örgütü, daha çok göçmen ve yoksul kesimlere hitap ediyor. Katalonya Sosyalist Konut Sendikası (Sindicat d'Habitatge Socialista de Catalunya), L’Hospitalet’te Olga Matute’nin yanında duran örgüttü. Zeynep’in içinde olduğu mahalle konut sendikaları ise geçen yıl bir kongrede birleşerek Katalonya Konut Sendikaları Konfederasyonu’nu (Confederació Sindical d'Habitatge de Catalunya, COSHAC) kurdu.[14]
Bu yapılar arasındaki siyasi farklar açık. Zeynep kendi çevresini “lafta daha anarşist” diye tanımlıyor ve sosyalistlerle “aynı yere gelmelerinin mümkün olmadığını” söylüyor. Yine de aynı kongrede kurulan ortak masa bir buçuk yıldır bu örgütleri bir arada tutuyor. “Öyle ya da böyle, birbirini boğazlayarak da olsa ortak bir politik söylem tutturma konusunda bir yöntem buluyorlar. Onu bulduğu için hareket toplum içinde ilerliyor.”
Ortak payda tek bir talep. “Asıl önemli olan ve kabul edilmeyen şey konutun spekülasyon aracı olarak kullanılmasının yasaklanması. Herkesin anlaştığı konu bu zaten. Masayı bir araya getiren şey bu.”
Hedef genel grev
Bu masanın gündeminde ise kararnameden çok daha büyük bir hedef var. Kiracılar Sendikası’nın alternatif işçi sendikalarıyla kurduğu “Yaşamak hayatımıza mal oluyor” (Viure ens costa la vida) platformu bu yaz Katalonya’nın 42 belediyesinde bir anket düzenledi. Katılımcıların yüzde 82’si konut maliyetlerini düşürmek için genel greve çıkacağını söyledi.[15]
Zeynep bunu hareketin asıl yönelimi olarak anlatıyor. “Bütün sektörleri bir araya getirip bir gün çalışmamaya çağırmaya çalışıyoruz. Kira greviyle yetinmek istemiyoruz, gerçek bir genel grev istiyoruz. Çünkü bu artık yalnızca bir barınma sorunu olmaktan çıktı, herkes çok zorlanıyor. Maaşlar yükselmiyor, iş koşulları kötü, toplu sözleşmeler uygulanmıyor. Hepsi birbirine bağlı olduğu için hepsini birleştirip büyük bir genel greve çağırmaya çalışıyoruz.”
Zemin de var gibi görünüyor. Eylül ortasında Barselona havalimanının genişletilmesine karşı düzenlenen yürüyüşe düzenleyicilere göre 30 bin kişi katılmıştı.[16] Genişleme yılda 1,5 milyon ek turist anlamına geliyor. Zeynep bu eylemi de aynı çerçevede okuyor. “Bir buçuk milyon daha fazla turist demek, bizim o kadar daha fakirleşmemiz demek. Barselona’nın Venedik gibi bir tematik parka dönüşmesini insanlar kendi hayat tarzlarına saldırı olarak algılıyor. En çok kendini gösterdiği yer barınma olduğu için hareketin şu anda politik gücü var.”
Bu hafta
Bu hedefe giden yolda Barselona’da hafta hareketli geçti. Kararnameden bir gün önce, 28 Eylül akşamı sendikalar, Sánchez’in bulunduğu Barselona Kongre Sarayı’nın önünde kentin ana caddelerinden Diagonal’i kesti.[17] Katalonya Kiracılar Sendikası sözcüsü Carme Arcarazo o gün “kararnamenin bir aldatmaca olup olmadığını anlamak için metnin ayrıntılarını bekliyoruz” demişti.[18] Sendika kararnamenin ardından ise “kararnamenin ne dediğinden bağımsız olarak tarihsel bir fırsat penceresi açıldı” açıklamasını yaptı.[19]
30 Eylül’de COSHAC üyeleri Barselona Belediyesi’nin konut kurumunu işgal etti. Sendika, gelecek hafta planlanan bir tahliyenin işgalin ardından durdurulduğunu açıkladı ve belediye konutlarındaki bütün tahliyelerin durdurulmasını istedi.[20]
Sıradaki durak 2 Ekim Cuma günkü Kongre oylaması. Cumartesi 3 Ekim’de ise L’Hospitalet’te Olga Matute ve Maricarmen Abascal için yürüyüş var. Hafta sonu Madrid, Barselona ve Valencia dahil 22 kentte gösteri planlanıyor.[21] COSHAC cumartesiyi bir mücadele gününe çevirmeyi planlıyor. Sabah Barselona’daki Casa de la Solidaritat’ta taban örgütlenmesi, toplu tahliyeler ve konut kooperatifleri üzerine atölyeler düzenlenecek, öğleden sonra açık toplantıda sonraki adımlar kararlaştırılacak ve konfederasyonun kolu yürüyüşe katılacak. Çağrı metni şöyle. “Kararnameler onaylanıyor ama haklar kendiliğinden güvence altına alınmıyor.”[22]
Zeynep’in beklentisi net. “Cumartesiye güçlü hazırlanıyoruz. Cumartesiden sonra bütün sendika masasının ortak kararı herkesi genel greve doğru hazırlamak olacak!”
Dipnotlar:
[1]“Maricarmen llevaba 71 años en su casa y un día su alquiler pasó de 500 a 2.650 euros”, Xataka, 23 Eylül 2026, https://www.xataka.com/magnet/maricarmen-llevaba-71-anos-su-casa-dia-su-alquiler-paso-500-a-2-650-euros-problema-fondo-renta-antigua
[2] “Mari Carmen logra un breve respiro: su tercer intento de desahucio se pospone al 23 de septiembre”, El Salto, 22 Haziran 2026, https://www.elsaltodiario.com/madrid/mari-carmen-logra-un-breve-respiro-tercer-intento-desahucio-se-pospone-al-23-septiembre
[3] “El desahucio de Maricarmen desata protestas en 40 ciudades y presiona al Gobierno por el decreto de vivienda”, Qué, 26 Eylül 2026, https://www.que.es/2026/09/26/desahucio-maricarmen-protestas-vivienda/
[4] “Los Sindicatos de Inquilinas piden a los partidos que apoyen en el Congreso la convalidación de los dos decretos de vivienda”, eldiario.es, 30 Eylül 2026, https://www.eldiario.es/politica/sindicatos-inquilinas-piden-partidos-apoyen-congreso-convalidacion-decretos-vivienda_1_13551063.html
[5] Bkz. dipnot 2.
[6] “Las cinco medidas que propone el Sindicato de Inquilinas en su ‘decreto Maricarmen’”, eldiario.es, 25 Eylül 2026, https://www.eldiario.es/economia/cinco-medidas-propone-sindicato-inquilinas-decreto-maricarmen_1_13537396.html
[7] “Maricarmen recuperará su hogar tras el desalojo que desató protestas por la vivienda en España”, Análisis Urbano, 29 Eylül 2026, https://analisisurbano.org/maricarmen-volvera-casa-desalojo-madrid-acuerdo-protestas-vivienda/
[8] “El Congreso de los Diputados vuelve a derogar la moratoria antidesahucios y otras medidas del escudo social”, Orain, 26 Şubat 2026, https://orain.eus/es/politica/2026/02/26/el-congreso-los-diputados-vuelve-derogar-la-moratoria-antidesahucios-otras-medidas-del-escudo-social/
[9] “Una dona es suïcida després de ser desnonada: ‘La vulnerabilitat mata’”, Directa, 21 Eylül 2026, https://directa.cat/una-dona-es-suicida-despres-de-ser-desnonada-la-vulnerabilitat-mata/
[10] “Un home de 60 anys se suïcida a L’Hospitalet abans que el desnonin”, Nació Digital, 30 Eylül 2026, https://naciodigital.cat/societat/un-home-de-60-anys-se-suicida-a-lhospitalet-abans-que-el-desnonin.html
[11] Real Decreto-ley 26/2026, Boletín Oficial del Estado, 30 Eylül 2026, https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2026-20266
[12] Bkz. dipnot 4.
[13] “Entra en vigor la regulació del lloguer de temporada i d'habitacions a Catalunya”, Idealista, 2 Ocak 2026, https://www.idealista.com/ca/news/immobiliari/vivienda/2026/01/02/878458-entra-en-vigor-la-regulacio-del-lloguer-de-temporada-i-d-habitacions-a-catalunya
[14] “Neix la Confederació Sindical d'Habitatge de Catalunya”, Llibertat.cat, Şubat 2025, https://www.llibertat.cat/2025/02/neix-la-confederacio-sindical-d-habitatge-de-catalunya-57738
[15] “El 82% dels participants d’una enquesta del Sindicat de Llogateres farien vaga general per l’habitatge”, L’Hdigital, Haziran 2026, https://lhdigital.cat/noticies/el-82-dels-participants-duna-enquesta-del-sindicat-de-llogateres-farien-vaga-general-per-lhabitatge/
[16] “Milers de persones omplen els carrers de Barcelona en un clam de rebuig frontal a qualsevol proposta d’ampliació de l’Aeroport del Prat”, Zeroport, 20 Eylül 2026, https://zeroportbcn.com/uncategorized/comunicat-milers-de-persones-omplen-els-carrers-de-barcelona-en-un-clam-de-rebuig-frontal-a-qualsevol-proposta-dampliacio-de-laeroport-del-prat/
[17] “El clam per l’habitatge talla la Diagonal de Barcelona”, Nació Digital, 28 Eylül 2026, https://naciodigital.cat/societat/el-clam-per-lhabitatge-talla-la-diagonal-de-barcelona.html
[18] “Sindicats d'habitatge convoquen una manifestació dissabte a L’Hospitalet”, Metropoli Abierta, 29 Eylül 2026, https://www.metropoliabierta.cat/gran-barcelona/20260929/sindicats-dhabitatge-convoquen-manifestacio-dissabte-lhospitalet/1003742798327_0.html
[19] “Els Sindicats de Llogateres criden a la mobilització generalitzada aquest cap de setmana”, Sindicat de Llogateres, 29 Eylül 2026, https://sindicatdellogateres.org/els-sindicats-de-llogateres-criden-a-la-mobilitzacio-generalitzada-aquest-cap-de-setmana/
[20] “Un sindicat d’habitatge ocupa l’Institut Municipal d’Habitatge de Barcelona”, ElNacional.cat, 30 Eylül 2026, https://www.elnacional.cat/ca/barcelona/sindicat-habitatge-ocupa-institut-municipal-habitatge-barcelona_1703053_102.html
[21] Bkz. dipnot 4.
[22] Confederació Sindical d'Habitatge de Catalunya, Instagram paylaşımı, 30 Eylül 2026, https://www.instagram.com/p/Dd6_zYbEeXr/
(DS/VC)
