Diyarbakır’ın kadim surları, yalnızca bugünün değil, binlerce yıllık tarihin de mirası. İnşa edildikleri günden bu yana insanın ve zamanın yol açtığı tahribata karşı defalarca onarıldılar. Bu onarımların izlerini, surların farklı dönemlerden izler taşıyan dokusunda çıplak gözle bile görmek mümkün.
Diyarbakır Surları'nın Temmuz 2015'ten bu yana, yani 11 yıldır Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) Dünya Mirası Listesi'nde olduğunu göz ardı etmeden bu detayı en başköşeye oturtmak gerekir.
Surlar son birkaç yıldır, özellikle iki önceki Vali Münir Karaloğlu döneminde adeta topyekün bir yeniden ayağa kaldırma sürecine sokuldu. Ancak son iki yıldır bu süreç hangi nedenledir bilinmez, sanki bir duraklama evresine girdi. Sur duvarları etrafına çekilen koruma bandı olduğu gibi duruyor. Ve sur restorasyonunda da hiçbir hareket yok. Buna elbette yetkililerin bir açıklaması olmalı.
Ama bir başka durum var ki en vahim olanı o. Sur restorasyonunda çıplak gözle dahi baktığınızda adeta bahçe duvarı örer gibi briket tuğlayla yama görüntüsü var. Hem de birkaç bölgede. Üstelik öyle az buz da değil adeta bir blok misali!

İster istemez insan şunu yüksek sesle telaffuz etmek durumunda kalıyor: Madem surlar uluslararası bir kuruluş olan UNESCO tarafından “Tarihi ve Kültürel Miras Kalıcı Listesi”ne dâhil edilmiş ve bu durum dünyada da özel bir kategori olarak görülüyor ise; o zaman surların korunmasına da bu açıdan bakmak gerekmez mi?
UNESCO'nun bakış açısı ve sahipleniciliği ekseninde şehrin bütün kurumlarının el ele vererek kadim surlara sahip çıkması gereken bir yapı olarak düşünülmesi gerekmez mi?
Peki kimdir bu kurumlar? Başta Valilik, sonra Büyükşehir Belediyesi ve ilk kademe belediyeleri, sonra kentin ilgili diğer bütün bileşenleri yani sivil toplum kuruluşları.
Kadim Tarihin bu gözde eserine elbirliğiyle sahip çıkmak gerekir.
Surların dokusu volkanik Karacadağ'ın püskürttüğü lavın zaman içinde granit sertliğine dönüşen doğal bazalt taşıdır. Ki şehrin mimarisine de hayat ve ruh veren o bazalttır. O halde bu dokuyu korumak gerek.
Yani bazalt yapıyı restore ederken yine bazaltı kullanmak bir resmi kurum olan 'Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun denetim sorumluluğunda olması gerekir.
Briket tuğla malzeme kullanıp adeta “yama” yapmak tarihi ve kültürel mirasa en hafifinden hakaret değil midir? Buna elbette tepki gösterip sorumluları hakkında gereken işlemin yapılması gerekmiyor mu?
Sanki bunca tarih, kültür ve turizm derken! Göz ardı edilen bir gerçeklik var. O da şu; tarihi ve kültürel mirasa hakkıyla sahiplenme ve koruma bilinci var mı? Ve bu sahiplik mevzuu kimlerin kurumsal ve dahi bireysel sorumluluk ekseninde omuzlarında / ellerinde…
(ŞD/HA)







