"Jinên Kurd dema ku guliyê xwe honandin, benên zilmê vekirin."
Têkoşînên civakî pir caran ne bi dirûşmeyên mezin, lê bi sembolên piçûk lê bi hêz ên ji jiyana rojane çêdibin, xuya dibin. Xwepêşandana ku ji hêla jinên Kurd ve hatî destpêkirin ku guliyê xwe honandin ne tenê "pratîkek kevneşopî" ye di vê çarçoveyê de; ew celebek sembolîk a berxwedanê ye ku li dijî tundûtûjiya baviksalarî, serdestiya cinsî û bi taybetî êrîşên wêranker ên zîhniyeta DAIŞê li ser laşên jinan hatî pêşxistin. Rastiya ku ev çalakî ji hêla jinên ne-kurd ve li çaraliyê cîhanê hatiye pejirandin nîşan dide ku pirsgirêk veguheriye têkoşînek jinan a gerdûnî ku sînorên etnîkî derbas dike.
Ji perspektîfeke sosyolojîk ve, laş ne tenê hebûneke biyolojîk e; ew qadeke rasterast e ji bo destwerdana hêz, çand û îdeolojiyê. Bi taybetî, laşê jinê di tevahiya dîrokê de bi rêya gotarên rûmetê û îdeolojiyên şer hatiye kontrolkirin. Ji bo avahiyên cîhadîst-patriarkal ên wekî DAIŞê, laşê jinê qadeke ku were fetihkirin, kontrolkirin û bêdengkirin e. Ji ber vê yekê, honandina guliyên Jinên Kurd , ew kiryara jinan ku laşê xwe ji nû ve vedigerîne, wê ji şîdeta baviksalar, serdestiya cinsî û bi taybetî jî ji objeyek zîhniyeta DAIŞê rizgar dike, û xwe vediguherîne xwe ya rastîn.
Por di gelek çandan de bi jinbûn, rûmet û nasnameyê ve girêdayî ye. Ev protestoya sembolîk bi rêya porê bûye îfadeyek dîtbarî û kolektîf a gotina "Laşê min a min e." Wekî ku Michel Foucault gotiye, ger desthilatdarî li her derê be, berxwedan jî li her derê ye. Honandina guliyan şêweyek rojane lê bi bandor a vê berxwedanê ye.
Hewldana hin derdorên neteweperest ên Tirk ji bo ku vê kiryarê wekî "kevneşopiya Tirkî" bi kar bînin nîşan dide ka sembol çawa di nav têkoşînên siyasî de ji nû ve têne pênasekirin. Lêbelê, pirsa bingehîn li vir ev e: Ma ew eslê pratîkekê ye an wateya ku ew distîne ku diyarker e?
Sosyolojî fêrî me dike ku kevneşopî statîk nînin, lê belê avahiyên ku bi awayekî dîrokî têne guhertin û ji nû ve têne şîrovekirin in. Dibe ku honandina guliyan di demên berê de di civakên cûda de wateyên cûda hilgirtibe; lêbelê, ger îro ew wekî protestoyek li dijî zîhniyeta DAIŞê ya ku Rojhilata Navîn veguherandiye qesabxaneyek wateyê digire, wê hingê ev sembol niha beşek ji wê berxwedanê ye. Çarçoveya dîrokî ya ku ev wate daye holê, ezmûna taybetî ya tundûtûjiya ku jinên Kurd dijîn e.
Ji ber vê yekê, tiştê ku li vir di xetereyê de ye ne "desteserkirina çandî" ye, lê belê xetera valakirina naveroka siyasî ya sembolê ye. Veqetandina berxwedanê ji koka wê ya etnîkî xetera nedîtina taybetmendiya tundûtûjiyê çêdike.
Berxwedana jinên Kurd ne tesadufî ye. Ew ji bîreke kolektîf a ku bi tûndkariya dewletê, şer, koçberiya bi darê zorê û êrîşa zayendî hatiye hûnandin derdikeve holê. Kiryara honandina guliyan îfadeyeke bêdeng lê bi hêz a vê bîrê ye. Di heman demê de, dengvedana wê ya gerdûnî wekî celebek hevgirtinê ku sînoran derbas dike di navbera jinan de karakterê gerdûnî yê têkoşîna femînîst eşkere dike.
Di vê gavê de, sembol êdî ne tenê aîdî jinên Kurd e; ew ji ezmûna wan derketiye holê. Çêkirina vê cudahîyê hem ji perspektîfeke sosyolojîk û hem jî ji perspektîfeke exlaqî girîng e.
Îro, honandina guliyan ne ewqas ji ber kevneşopiya kê ye, lê ji ber tiştê ku li dijî wê radiweste, watedar e. Ev kiryar nerazîbûnek li dijî zîhniyeta DAIŞê ye ku laşê jinê wekî qada şer dibîne. Ew di heman demê de hişyariyek li dijî hewldanên neteweperestiyên baviksalar ên ji bo bikaranîna berxwedana jinan enstruman e.
Di vê çarçoveyê de, protestoya honandina guliyan êdî ne tenê hêmanek folklorîk e; ew bersivek kolektîf, sembolîk û eşkere siyasî ye ku ji hêla jinên Kurd ve li dijî şer, dagirkerî û şîdeta cinsî ya ku wan di dîrokê de kişandiye pêşxistin. Li dijî kujerên DAIŞê yên ku Rojhilata Navîn veguherandine qesabxaneyekê û laşên jinan wekî xenîmetên şer dibînin, ev kiryar wekî celebek berxwedanê ya bêçek lê pir bi hêz derketiye holê. Ev sembol, ku di porê jinên Kurd de hatiye honandina, jiyanê li dijî îdeolojiya mirinê, îradeya li dijî teslîmbûnê û serhildana li dijî bêdengiyê temsîl dike. Û ev berxwedan vê rastiyê tîne bîra jinên li her derê cîhanê: li dijî her desthilatdariyek ku bi rêya laşên me tê damezrandin, berxwedan jî ji laşên me derdikeve.
(AÖ/AY)
