Lihevketina quantumî, çêbûna rewşeke quantûmî ya hevpar a nexweser a bi çend rewşên sîstema quantûmî ye. Lêkolînerên Çînî di sîstemeke halê hişk(req) de emrê lihevketina quantûmî 240 qat dirêj kirin.
Ji Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Çînê koma Shuo Ren û Rui-Jian Liang rewşên lihevkatina quantûmî, derbasî spînên dendikên atomî yên ji spînên elektronan ên qisûrên halê hişk(req) xurttir kirine.
Du yan jî zêdetir pariyên quantûmî lihevketî dibin, di navbera wan de çi qasî navber hebe jî bi hev du re di têkiliyê de ne. Teselekirin û pîvandina pariyekê dibe sedem em agahiyên pariya din a bi wê pariyê re lihevketî ye bide me. Ev tişt di pêşiya sîstemên klasîk de di qadên ku zanabûna quantûmî û fêhma quantûmî yên bîtên quantûmî tê bikaranîn de tê lêkolînkirin.
Zoriya vî karî ev e, hevbandorkirina kûbîtên li derûdor û pêlbûna termal dibe sedem agahiyên quantûmî zû tune dibin. Ev pirsgirêk gava sîstem gelekî sar bibe kêm dibe. Lê bele fîzîknas li dewsa vê li tiştên hê pratîk digerin. Di vê nezîkbûnê de armanc ev e, kûbît bila li hemberî bandorên derve bibe xwedî xurtbûneke xwezayî û agahiyên quantûmî bihêsanî bên nivîsandin û xwendin.
Bi vê armancê ji cureyên kûbîtan a navdeng wekî qisûra spînan tê binavkirin. Ev qisûrên pîvanên atomîk ên krîstalên birêkûpêk ên amûrên halê hişk(req) in û elektronan, agahiyên quantûmî di rewşên spînan de kom dike. Mînakek ji vê “di sîlîsyûm karbûrê de navenda rengan” e. Di van navendan de elektron di dirêjahiya pêlên karakterîstîk ên xuya de ronahiyê dikşîne nav xwe û ji nû ve belav dike.
Ji nivîskarên hevpar a lêkolînê Jin-Shi Xu wiha dibêje: “ Ev navendên rengan, spîn nêzîk bibe, hevbandorkirinên bi sîgnalên derve ji ber ku qewî(xurt) dibe, ji bo fêhma quantûmî gelekî balkêş in. Lê belê dezavantaja vêya spînên elektronan bi hêwirzeya rûbayiyê rûbirû dibe. Ji ber vê sedemê koherans û lihevketî zûtir xerab bibin.”
Ji bo vê pirsgirêkê çareser bikin tîma Ren û Liang, elektronên navendên rengan, bi dendikên sîlîsyûmê re çawa hev bandor dikin, lêkolêna wê kirine.
Elektrona di navenda rengan de û dendika nêzikî wê rewşeke lihevketî hat amadekirin. Bi vê protokolê lihevketîbûn derbasî du heb dendikên sîlîsyûm-29 kirine. Lihevketîbûn hetanî demekê li wir kom bûn û ji bo bipîvîn dîsa derbasî elektronê kirin.
Ev rêbaz ji bo karên kontrolê yên zû, bûye sedem wekî bîr spînên nûkleer bi kar bînin. Tîma zanistî rewşeke quantûmî ya %94 amade kir. Dilsoziya wê rewşê jî nîşane ye çi qasî nêzikî hedefê ne. Lihevketîbûn ji spînên nûkleerî xwe ji 240 mîkrosanîyeyan zêdetir xwe nîşan da. Encamên vê lêkolînê, nîşan dide bi qisûrekê ve sînordar nîne. Ev rewş di siberojê de fêhm û sîstemên agahiya karkirinê ya quantûmî ji bo pîvandinê bikêr be.
(AÖ/AY)
