Son dalgası 17 Eylül’de liselilerin tutuşturduğu eylemsellik Fransa’da devam ediyor. Paris’in banliyörlerinden olan Créteil’de bir lisenin önünde başlayan öğrenci hareketi, zaman içerisinde Fransa çapında milyonlarca insanı sokağa taşıyan geniş bir toplumsal itiraza dönüştü (1). Bu itirazın son perdesi 17 Kasım’da Fransa’da devam etti. Bu eylemsellik dalgası aynı zamanda kendi için Fransa’da çok farklı kişilerin de görünür olmasını sağladı. Fransa'nın farklı kentlerine yayılan liseli gençlerin eylemleri, yalnızca eğitim sisteminin yapısal sorunlarını değil, aynı zamanda yeni bir kuşağın politik özne olarak ortaya çıkışını da görünür kıldı. Bu politik kuşak aynı zamanda başka/yeni bir Fransa/Cumhuriyet’in de kodlarını veriyor.
Bu eylemleri en başından itibaren örgütleyen Union Syndicale Lycéenne (USL – Liseliler Sendikası) başkanı Cezayir göçmeni bir ailenin 19 yaşındaki oğlu Ryad Rani Schroeyers'tir. Parisli burjuva bir aileden gelen Elwan Benoît (17 yaşında), Paris'teki Jacques-Decour Lisesi öğrencisi. Bir sokak röportajında yaptığı konuşmayla sosyal medyada milyonlarca kişiye ulaştı. Gençlik, banliyöler ve eğitimdeki eşitsizlikler üzerine çıkışlarıyla tanındı. Seydou Ba (17 yaşında), Rosny-sous-Bois'da lise öğrencisi. Eylemlerin örgütlenmesinde ve sosyal medyada görünürlük kazanmasında öne çıkan Afrika göçmeni bir ailenin çocuğu. Kendini Boyun Eğmeyen Fransa (LFI)ya yakın bir genç aktivist olarak tanımlıyor. Gene Afrika göçmeni bir aileden gelen, Soumaya Sarré (18 yaşında), Bondy'de lise eğitimi almış, Sorbonne'da üniversite öğrencisi. RED Jeunes sözcüsü olarak özellikle banliyölerde yaşayan gençlerin taleplerini ve temsil sorununu gündeme taşımaya devam ediyor. Afrika göçmeni bir aileden gelen Nathanaël Combary (18 yaşında), Renouveau Lycéen'in yönetim kurulu başkanı. Eylemlere ilişkin farklı bir perspektif sunarak şiddet olaylarını ve siyasi araçsallaştırma tartışmalarını eleştirmesiyle ön plana çıktı.
Yeni politik özneler görüyor olmamıza rağmen, bir de hayatı boyunca bu mücadele içinde olanlar var. Bu eylemselliğin en güçlü taraflarından birisi de budur. Liselerin kendi talepleri üzerinden başlattığı bu dalga emek, adalet ve özgürlükten yana Fransa’nın talepleriyle devam ediyor. Ben de bu taleplerin sahiplerinden bir başkasını anlatmaya çalışacağım. Franco zulmünden ailesiyle birlikte çocuk yaşta İspanya’dan kaçıp Fransa’ya yerleşen, burada hayata karışan, karıştığı hayatta mücadelenin de bir parçası olan Gérard Ruiz’i size anlatacağım. Havalı gitmelerin sorunlu bir gidişe dönüştüğü bir iklimde, bundan tam on yıl önce, bir sonbahar gününde, sokakları, meydanları, patika yolları ve ormanları rengarenk yapraklar doldururken yürümeye yeniden başladığım patikamda, sürgün hayatımın en başında tanıştım Gérard’la.
Türkiye’nin gittikçe otoriterleşen politik atmosferinde sisteme muhalif, demokratikleşme anlamında dönüştürmek isteyen bütün yapı, grup, parti ve bireylerin payına düşen neyse bana da bunlardan bir kısmı düşmüştü. Bu kez gitmeyi zorunlu seçenlerden birisi oldum. Paris ve Lyon’da örgütlenen iki konferans için geldiğim Fransa’da on yılımı geride bıraktım. İlk bir ay Paris’teydim, bu kez kalmak zordu, her zaman yanımda olan Karakızıl Acuzena’ya durumu anlattım; ‘Ben dönmek istiyorum, bu kez kalmak bana zor gelecek’, «Dur Paris’te bir arkadaşım var, o da senin gibi vicdani retçi, kendisi ile bir görüş ve sonrasında kararını ver» demesinden sonra Özgür’le otuz dakikalık bir sohbetimizde sonra kalıyorum dedim.
«Paris büyük şehir oranın karmaşasında yol almak zordur, Pau’da yoldaşlarım var, onlarla konuştum, seni bekliyorlar». Pau neresi diye haritadan bakıyorum, daha önceki Avrupa’ya gelişlerimden birkaç defa kullandığım FlixBus saati ile 12 saat ediyor mesafe. Bir ay boyunca açıp da boşaltmadığım valizimi, emektar sırt çantamı alıp Gare de Bercy’de direction’u Saint-Sébastien olan 703 numaralı Flixbus’ta yerimi aldım. Paris’ten uzaklaşmak iyi geliyordu. Sabaha doğru sağlı sollu üzüm bağlarının olduğu bir yolda Flixbus yol alırken, burasının Bordeaux olduğunu daha sonra öğrenecektim.
Geldiğim şehirde geçmişi İspanya iç savaşına uzanan anarşist La Confédération nationale du travail / Ulusal İşçi Konfederasyonu'nda (CNT) örgütlü Gérard ve çiftçilerin La Confédération paysanne/Çiftçiler Konfederasyonu’nda örgütlü yol arkadaşı, eşi Babet beni bekliyorlardı. Daha kendimi anlatacak bir Fransızcam olmasa da, bizler daha ilk merhabamızda birbirimizi anlamaya başlamıştık. Yeni bir dil, kültür, hayata aralanan kapımda en büyük şansım olacaktı Gérard ve Babet olacaktı. İki çiftlikleri vardı, bir tanesinde Gérard, diğerinde ise Babet sorumlu olsa da bizim bu buluşmamızda Babet her zaman rotamızı çizen kişi oldu.

Çocukluğumdan sonra uzaklaştığım kırsal hayatına, toprakta üretmeye, birlikte üretmeye geri dönmüştüm. Bir yandan Gérard ‘ın sorumluluğundaki tavuk çiftliğinde onun emeğinin bir parçası olmaya çalışırken, diğer yandan da Babet’in sorumlusu olduğunu düşündüğüm nergis tarlası, kestane ve ceviz ağaçları, başka meyve ağaçları, bunlardan yapılan reçellerin hazırlandığı atölyesinde de Babet ile çalışıyordum. Pazarlarda ve festivallerde hem kendi ürünlerini sattıkları, hem de krep ve galeta yaptıkları kamyonetiyle bu bölgede gezip görmediğimiz kasaba bırakmadık.
Çalışmaya olduğu kadar birlikte eğlenmeye, her gün iş sonunda yüzlerce kilometre uzaklıktaki Pyrénées Dağları'na uzanan bir manzaraya sahip doğal terasımızda bölgenin jambon, peynirleri ve şaraplarından oluşan menümüzde hiç taviz vermedik. Bir gün Babet beni çiftlikteki son yapı olan, çatı katında da benim yaşadığım binanın girişinde soldaki odaya götürüp ahşap zemindeki bir kapağı işaret ederek; «Jan şu kapağı kaldırır mısın?» dedi, kapağı kaldırdım, mahzen gibi bir yer, el lambasıyla ne olduğunu anlamaya çalışırken ilk önce şişeler ilişti gözlerime, tek tek çıkardım. Bir düzine kadar, geçen zaman dilimi içinde etiketleri silinmeye yüz tutmuş, Babet’in 30-35 yıl önce Babamın bıraktıkları dediği şarapları odadaki masaya dizerken; «İkinci Dünya Savaşı’nda Hitler'in ordusu - parmaklarıyla çiftliğim yanında geçen yolu göstererek - burada geçerken babam burada Yahudi çocukları saklamış»...(2)
Kaç asırlık bir çiftliğin katman katman hafızası zamanla aralandı bana. Ben çatı katında bir odayı o zamanların hafızasını taşıyan nesneler, eşyalar, plaklar, kasetler, çiftlik ve mutfak araçlarından topladıklarımla Chez Papi Müzesini kurdum. Ben Babet ve Gerard aracılığıyla hem Ulusal İşçi Konfederasyonu (CNT), hem de La Confédération paysanne/Çiftçiler Konfederasyonu’ndan insanlarla tanışmaya devam ettim. Fransa’da hayata devam ettiğim andan itibaren de sokaklar her zaman hareketli oldu, eylemlerde, mitinglerde, 1 Mayıs’larda bu iki sendika arasında mekik dokuyanlardan oldum. Bir yandan Gérard ‘ın karakızıl bayrağını taşırken, öte yandan da Babet’in sendikası Çiftçiler Konfederasyonu’nun sarı zemin üzerinde siyah kalın çizgilerle üzerine güneş ve ağaç çizilmiş olan bayrağı da taşıdım.
Gérard ve Babet ile kurduğumuz ilişki, zamanla aynı çiftlikte çalışmanın, aynı sofrayı paylaşmanın çok ötesine geçti. Birbirimizin dilini, kültürünü, geçmişini ve mücadele deneyimlerini öğrenirken, aslında birlikte yaşamanın başka bir biçimini de kuruyorduk. Ben onlardan yalnızca toprağı işlemeyi, hayvanlarla ilgilenmeyi, meyveleri toplamayı ya da ürettiklerimizi pazarlarda satmayı öğrenmedim, emeğin paylaşılmasını, dayanışmayı, kolektif yaşamın gündelik hayatta nasıl karşılık bulduğunu da öğrendim. Onlar da benim hikâyemi, geldiğim coğrafyayı, sürgünlüğümü, Kürt meselesini, vicdani reddi ve Türkiye'de bıraktığım mücadele arkadaşlarımı tanıdılar. Bazen bir kelimeyi anlamak için dakikalarca uğraştığımız, bazen aynı şeye gülmek için ortak bir dil bulduğumuz o günlerde, dostluk dediğimiz şeyin sınırları aşan bir özgürlük alanı olduğunu gördüm. Birbirimizi değiştirmeye çalışmadan birbirimizden öğrenmek, farklılıklarımızı bir arada yaşamanın zenginliğine dönüştürmek ve hayatı birlikte üretmek... Belki de yoldaşlığın en sahici biçimi buydu.
Sonrasında bir gün Babet dikkatli bir şekilde Gérard’ın kan kanseri olduğunu söyledi bize. Gérard için oldukça zorlu bir süreç başladı. Neredeyse iki yılı bulan bir mücadele, zaman zaman kendisini sevenler olarak çok kaygılanıp korktuk. Ancak Gérard mücadele etmeyi hiç bırakmadı. Kanser de vücudu yorgun düştüğü zamanlarda bile bizlere espriler yapmaya, dünyaya da gülümseyen bir umutla bakmaya devam etti. Sonrasında kazandı. Her zamanki çiftlik rutinine dahil oldu. Ve iki hafta önce bana eylem yerinden birkaç fotoğraf gönderdi. Anarşist Gérard liselilerin ateşini yaktıkları son isyan dalgasına dahil olmuştu. Kendisiyle görüştüğümüzde yeniden sokaklarda olmanın kendisi için ne demek olduğunu bir kez daha anladım. Gérard şimdi yeniden bir kez daha sokakların bir parçası.
İşte bu Fransa insanı heyecanlandırmaya devam ediyor.
(1) https://bianet.org/yazi/un-violent-desir-de-bonheur-324264
(2) Hitler'den saklanan çingene çocukların yerinde Kürt bir anarşist!
(EJA/HA)







