İnsan bedenli bir varoluştur. Birbirinden ayrılamaz bütünlükte tezahür eder düşüncelerimiz, duygularımız, bedenlerimiz. Çoklu bir yankılanmadır yaşam. Bu yankıların ilk evi ise beden.
Evimiz de canlıdır, varoluşumuz gibi parlar, söner, canlanır, çürür. ‘Ben’ hissi, her zaman bedenselliğin bir izini taşır. Dünyaya doğru yönelimimiz, bedenimizden başlar. Her ev gibi, hem sığınak hem hapishanedir beden. Parlayan ve canlı bir ev içinde korunur, sönmeye ve çürümeye yüz tutan bir beden içine hapsoluruz. Kendimize, dünyaya, yaşama doğru varoluşumuz, hep bir beden kontrol noktasından geçer. Yaşam bedenle başlar, bedenden geçer, bedenle sonlanır.
Lina İrem Arditty, Penumbra Foundation (Mayıs, 2026) tarafından basılan “Long Couch in the Living Room” isimli fotoğraf kitabında, bizleri bedenimize daha yakından bakmaya davet ediyor, ancak önemli bir açı farkıyla, vizörü bedenden dünyaya doğru çevirerek. Özel bir baskıyla hazırlanan kitabın son sayfasında İrem’in yazısı bulunuyor.
Sahip olduğu kronik hastalıklar nedeniyle, çocukluğunda salondaki uzun kanepeye uzanıp, geniş pencerelerden sokakta oyun oynayan arkadaşlarını izlerken, çocukların nasıl hiç ekstra çaba göstermeleri gerekmeden, ağrısız sızısız hareket ettiklerini düşündüğünü anlatıyor ve arından ekliyor: “ağrı sadece vücudumu değil, tüm varoluşumu kaplıyordu.”
53 fotoğraf
Kelimelerin ağrılarını tanımlamaya yetmediğini söyledikten sonra, tüm bu fotoğraflarla ve belki de o fotoğraflarını bizlerle buluşturduğu bu kitap sayesinde, ağrının ötesine geçen başka bir varoluş hali deneyimlediğini ifade ediyor.
Kitap, en arka sayfadaki perforeli bölümün yırtılmasıyla açılıyor. Üst kapağını açtıktan sonra, kitabın sonunda da perforeli bir sayfa daha görüyoruz ve onu da açtığımızda içinde İrem’in yazısını okuyabiliyoruz. Kitabın bir anlamıyla sondan başlamasıyla, ağrıların son bulmasına dair umudu hissediyorum ve perforelerden sayfaları ayırırken duyduğum yırtık sesleri, bedenimde ince bir iz bırakıyor. Ağrı beden değiştiriyor, empatiyi aşan bir buluşmanın imkanlılığı görünür oluyor sayfalarda.
Kitapta yer alan 53 fotoğrafın büyük çoğunluğu A4 boyutunda, bir kısmı ise iki sayfaya birlikte basılarak A3 formatında hazırlanmış ve hepsi siyah beyaz. Beden ile yaşam arasındaki renklerin grinin tonlarında olması, kitaptan kesif ama keskin olmayan bir duygu geçiriyor.
Gündelik hayatın içinde yanından geçip gideceğimiz, bakmayacağımız, dokunmayacağımız pek çok mekan, obje; İrem’in ağrılı bakışında vücud buluyor. Kurumuş ağaçlar, kopmuş kablolar, lekeler, teller, borular, ağaç dalları, gövdeleri, ve kökleri, çeşitli metal objeler, yaralı eller, serum askılığı, metro panoları, ayakkabı teki, elektrik sayacı, çitler, zincirler dünyanın ağrısı oluyor. İrem’in bedenselleştirdiği dünya, gördüğü her bir anda, mekanda, objede ağrının yansımasına dönüşüyor.
Bazı fotoğraflar, görenlerin yorumlarına açık belirsizlikler taşıyor. Tıpkı bedenimizin geleceğinin her daim bir belirsizlik, tekinsizlik taşıdığı gibi. “Bana göre” suyun içindeki bir taş işe başlayan kitap, yağmur yağarken, bir su birikintisinin ortasındaki bir başka taş görüntüsüyle son buluyor. Yaşamın sudan gelen ve suya karışan döngüselliği, bir yağmur olup üzerimize yağan ağrılara tezat, bembeyaz bir taş olarak parlıyor, yaşamın tam ortasında.
Ağaç dalları, teller, kablolar, borular, zincirler sanki yaşamı saran ve yer yer hapseden ağrılar gibiyken, daha az sembolik ve daha doğrudan objelerin fotoğraflarıyla kitabın zirve noktaları oluşuyor: Yaralı bir el, serum askılığı, ayakkabı teki gibi.
Dil, fotoğraf vb tüm sembolik araçlar, insan varoluşunu mutlak olarak indirger. İnsan, her zaman tüm temsillerinden daha fazlasıdır. Bununla birlikte, kendimizi ifade etmek, anlatmak ve anlamak, anlaşılmak da bir o kadar yaşamsal hasletlerdir. İrem yıllara yayılan ağrılarını, dünyaya doğru dağıttığı anlarda sabitleyerek bizlerle paylaşıyor.
Tanımlanamayan, anlaşılır hale geliyor. Can yakan, can oluyor. Bir bedenden, çokça ağrıdan, pek çok anlam doğuyor; bir ağaç kavuğunda, bir borunun kenarında, bir çitin ötesinde, kopmuş kablolarda. Ben’den dünyaya doğru yayılan ağrı, fotoğraflardan bize doğru tanımadık şeylerde imgeleşiyor ve bize tanışık hale geliyor. Dünyanın ağrısını birlikte hissediyor, paylaşıyor, aşıyoruz. Salondaki o büyük pencerenin arkasından bakıyoruz hepimiz İrem’e, sayfa sayfa yaşam oluyor hayat, ağrısız.
(SY/EMK)
