Batı Karadeniz Çevre Gönüllüleri Platformu, 17 Ekim’de TMMOB Maden Mühendisleri Odası Zonguldak Şubesi’nde “Zonguldak İçin Adalet” temasıyla İklim Zirvesi düzenledi.
"Ağır ekolojik tahribat, kronikleşen yoksulluk, genç göçü ve sermaye odaklı "plansız dönüşüm" kıskacında olan Zonguldak için adalet" talebiyle gerçekleştirilen zirvede, kentin geleceği masaya yatırıldı.
Yerel İklim Zirvesi'nde "Zonguldak’ın geleceğine kim karar verecek? Dönüşümün faturasını yine madenciler, kadınlar ve kent halkı mı ödeyecek, yoksa krizin asıl sorumluları olan sermaye ve karar vericiler mi?" sorularına yanıtlar arandı.
Zonguldak Çevre Derneği Başkanı Ahmet Öztürk’ün kolaylaştırıcılığını yaptığı zirvede akademisyenler, sendikacılar, meslek odaları ve çok sayıda siyasi partinin yerel temsilcileri bir araya geldi.
Platform adına açılış konuşmasını yapan Çetin Yılmaz, Filyos Vadisi’ndeki gübre fabrikası gibi kirli sanayi yatırımlarını eleştirdi. Yılmaz, adil dönüşümün ancak emekçilerin ve halkın örgütlü mücadelesiyle mümkün olacağını vurguladı.
Elektrik başkasına, duman Zonguldak’a
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi’nden Prof. Dr. Sefa Kocabaş, Batı Karadeniz’deki termik santral kapasitesinin yaklaşık 3 bin MW olduğunu, üretilen elektriğin yüzde 85'inin başka kentlere gittiğini, kirliliğin ise bölgede kaldığını söyledi. Zonguldak'ın azot dioksit kirliliğinde Türkiye’de 6. ve 7. sırada yer aldığına değilnen Kocabaş, şunları kaydetti:
"Uydu analizlerine göre kent merkezinde sıcaklık +5, sanayi ve santral alanlarında +8 dereceye kadar yükseliyor. İstihdam oranı Türkiye ortalaması olan yüzde 27'nin çok altında, yüzde 17'ye geriledi. Havzadan göç edenlerin yüzde 32'sini üniversite mezunu gençler oluşturuyor, 60 yaş üstü nüfus ise yüzde 13'ten yüzde 20'ye çıktı."
Kocabaş, çözüm için orman altı atıklarından biyokütle, endüstriyel kenevir, ocak sularından jeotermal ısıtma ve kıyı rüzgarı enerjisini içeren bir yeşil dönüşüm modeli önerdi. Bu modelle çelik üretiminde ton başına karbon maliyetinin 167 eurodan 102 euroya indirilebileceğini hesapladıklarını belirtti.
“İklim Kanunu doğa değil, şirketler için”
Zonguldak Barosu’ndan Av. Yakup Okumuşoğlu, TBMM gündemindeki iklim kanununun ekolojik korumadan çok şirketlere yönelik bir karbon ticareti mekanizması yarattığını savundu.
"KARBON PİYASASI KANUNU"
İklim Kanunu kabul edildi | Muhalefet: "Asıl amaç doğa değil, ticaret"
Okumuşoğlu, “Bedeli kâr edenler, kirletenler ödemek zorundadır” dedi.
Zonguldak için şu altı talebi sıralandı:
- Şeffaf bir kapanış ve dönüşüm takvimi
- Madencilere koşulsuz gelir, erken emeklilik ve yeniden istihdam güvencesi
- Çevre kirliliği verilerinin kamuoyuna açılması
- Geçmiş kirlilik maliyetinin kirleten şirketlere ödetilmesi ve sahaların rehabilitasyonu
- Kamu yatırımlarıyla temiz sanayi alanları kurulması
- Sürecin sendika, meslek odası ve halk meclislerince denetlenmesi
Somut fosil yakıttan çıkış talebi
Boğaziçi Üniversitesi’nden Beyza İrem Şimşek de kömürden çıkış yaşayan havzaları değerlendirdi.
İspanya’nın Asturias bölgesinde sendikaların masada olmasıyla erken emeklilik hakları sağlandığını, eski madencilerin saha rehabilitasyonunda çalıştırıldığını aktardı. Almanya’daki Ruhr Havzası’nda ise dönüşümün 40 yılı aşkın sürdüğünü, şirket arazilerinin kamuya devrinde direnç yaşandığını söyledi.
İklim Ağı’ndan Özge Doruk, sel ve fırtına sonrası çamur temizliği ile çocuk, yaşlı ve hasta bakımının kadınlara yüklendiğini belirtti.
Madenlerin aniden gerilediği Karaman Ermenek’te yerel ticaretin çöktüğünü, gençlerin göç ettiğini hatırlatan Doruk, adil geçişin gençlere sendikalı ve güvenceli iş, kadınlara ise kreş ve ulaşım imkânı sunması gerektiğini söyledi.
TEMA Vakfı’ndan Eylem Tuncaelli ise iklim fonlarının hibe yerine faizli kredi olarak verilmesini “yeşil sömürgecilik” diye niteledi ve kâğıt üzerindeki net sıfır hedeflerinin yerine somut fosil yakıttan çıkış takvimleri istedi.
Forum bölümünün ardından Sonuç Bildirgesi Yazım Komisyonu seçildi. Yaklaşık yedi saat süren zirvenin bildirgesi yakın zamanda kamuoyuyla paylaşılacak.
'Kömürün başkenti' Zonguldak'ta adalet için İklim Zirvesi
(CA)
