Başbakan Kiryakos Miçotakis'in Yeni Demokrasi hükümetinin eğitim ve ekonomi politikalarını protesto eden binlerce öğrenci ve öğretmen, çarşamba günü Yunanistan çapında gösteriler düzenledi.
Atina'da polis önce 10 bin, ardından 12 bin kişinin yürüyüşe katıldığını bildirdi. Sendikalar ve öğrenci örgütleri, katılımı 30 bin olarak açıkladı. Selanik, Patras, Larisa ve Girit'te de gösteriler yapıldı. Anadolu Ajansı'nın Yunan devlet televizyonu ERT'den aktardığına göre Selanik'te 2 bin 500, Patras'ta 3 binden fazla kişi yürüdü.
Öğrenciler 20 Ekim gecesi parlamento binasının bulunduğu Sintagma Meydanı'na çadır kurarak protestoya başladı. Ertesi gün Atina Üniversitesi'nin önünden başlayan yürüyüşe öğretmen sendikaları ve kamu emekçileri de katıldı. Göstericiler parlamentoya yürüyerek eğitim bütçesinin artırılmasını ve hayat pahalılığına karşı önlem alınmasını istedi.
Atina'daki gösteriler sırasında yaklaşık 3 bin polis görevlendirildi, bazı metro istasyonları geçici olarak kapatıldı. Polis, yürüyüş öncesinde 21 kişiyi kontrol amacıyla karakola götürdü. Parlamento önündeki ana gösteri olaysız sona ererken Omonia Meydanı çevresinde sınırlı gerginlik yaşandı.
“Burada hayatta kalmak çok zor”
Öğrenci dernekleri, konut kiralarının düşürülmesini, barınma yardımının artırılmasını, yeni yurtların yapımını ve mevcut yurtların yenilenmesini talep ediyor. Kamu üniversitelerindeki eğitim ve barınma hizmetlerinin genişletilmesi de talepler arasında yer alıyor.
Associated Press'e konuşan mühendislik öğrencisi Panagiotis Moschonas hükümetin barınma desteğini eleştirdi:
“Hükümet öğrencilere yardım ettiğini söylüyor. Aylık 120 avroluk kira desteği veriyor. Bu, kiranın yarısını bile karşılamıyor. Üstelik parayı yıl sonunda ödüyor.”
Reuters'a konuşan 21 yaşındaki öğrenci Georgia Foukidou da ailelerin üstündeki mali yükü anlattı:
“Burada hayatta kalmak çok zor. Kiralar gerçekten çok yüksek, evler çok küçük. Ailelerimiz kiramızı, elektriğimizi ve burada yaşamamız için gerekenleri karşılamakta zorlanıyor.”
Le Monde'un aktardığı Geoaxis araştırmasına göre son on yılda konut kiraları Atina'da yüzde 115'in, Selanik'te yüzde 93'ün üzerinde arttı. Nisan'dan beri aylık asgari ücretin 920 avro olduğu ülkede öğrenci örgütleri aylık 500 avro barınma desteği ve kira sınırlaması talep ediyor.
Felsefe öğrencisi Tasos Mertzianidis, Le Monde'a kamu üniversitelerinin koşullarını şöyle anlattı:
“Hükümet üniversitelerimize yatırım yapmıyor. Altyapı kötüleşiyor ve öğrencilere destek neredeyse yok. Öğrenciler fahiş kiralar ödemek zorunda kalıyor. Buna gücü yetmeyenler öğrenimlerini bırakmak zorunda.”
Öğretmenler grevde: Kadro ve ücret talebi
İlkokul Öğretmenleri Federasyonu (DOE) 21 Ekim için 24 saatlik grev ilan etti. Ortaöğretim Öğretmenleri Federasyonu (OLME) üç saatlik iş bırakma eylemi düzenledi. Kamu Çalışanları Üst Konfederasyonu (ADEDY) üyeleri ve hastane doktorları da protestolara katıldı.
DOE, 14 Ekim tarihli grev çağrısında şu ifadeleri kullandı:
“Kamu eğitiminde durum, henüz öğretim yılının başında olmamıza rağmen artık kritik bir noktaya geldi.”
Federasyon ücret artışını, öğretmen kadrolarının doldurulmasını, okulların güvenli hale getirilmesini ve eğitimde özelleştirmeye son verilmesini istedi. Sendikanın açıklamasında hükümetin bütçe tercihlerine de tepki gösterildi:
“Yeni Demokrasi hükümetinin ‘maliyeti hesaplanmış programlar’, ‘mali kısıtlamalar’ ve ‘ekonominin dayanma gücü’ politikaları; temel ihtiyaçları bile karşılamayan ücretlerle, binlerce öğretmen açığıyla, okullarda mali sıkışmayla ve yetersiz altyapıyla sonuçlanan bir gündelik yaşam yarattı.”
AP'ye konuşan öğretmen Ioannis Rompas ise hayat pahalılığından yakındı:
“Hayat pahalılığı yüzünden ay sonunu getirmekte zorlanıyoruz. Okullardaki koşullar her yıl bir öncekinden daha kötüye gidiyor."
OLME'ye göre ülkede yaklaşık 15 bin öğretmen kadrosu boş. Eğitimciler sınıf mevcutlarının azaltılmasını, sözleşmeli öğretmenlerin kadroya alınmasını ve okullara psikolog, hemşire ve sosyal hizmet uzmanı atanmasını istiyor. Çeşitli kentlerdeki okullarda bildirilen bina güvenliği sorunları da protestoların gündeminde yer alıyor.
Avrupa Birliği İstatistik Kurumu Eurostat'ın 2023 verilerine göre Yunanistan, eğitime gayrisafi yurtiçi hasılasının yüzde 3,3'ünü ayırdı; Avrupa Birliği ortalaması ise yüzde 4,7 oldu.
Fransa'daki öğrencilere dayanışma
Göstericilerin bir bölümü Fransa'daki öğrenci ve lise protestolarıyla dayanışma pankartları taşıdı. Atina'da “Yunanistan'dan Fransa'ya, kamusal ve parasız eğitim için mücadele ediyoruz!” sloganı öne çıktı.
Selanik Aristoteles Üniversitesi'nde öğrenci sendikası başkanlığı yapan Katia Koubousidou, AFP'ye şöyle konuştu:
“Yunanistan'da da Fransa'daki gibi kamusal ve parasız eğitim istiyoruz. Bu tek seferlik bir protesto olmayacak. Gösterilerimizi sürdürmek için bir planımız var.”
CNN Yunanistan'a konuşan bir siyaset bilimi öğrencisi ise kira sorunuyla eğitim politikalarının birbirlerinden ayrılamayacağını anlattı:
“Fransa'daki mücadelelerin bıraktığı yerden devam ediyoruz. Bir dizi eğitim karşıtı yasaya karşıyız. Hayat pahalılığı patladı, kiraya 800 avro ödüyoruz. Üniversitelerin berbat altyapısını da protesto ediyoruz.”
Hükümetten yurt yatırımı açıklaması
Eğitim Bakanı Sofia Zacharaki, barınma maliyetlerinin ailelere getirdiği yükün farkında olduklarını söyledi: Yeni öğrenci yurtlarının yapımı ve mevcut tesislerin yenilenmesi için maliyeti 733 milyon avroyu aşan projelerin yürütülmekte olduğunu açıkladı.
Miçotakis hükümeti yükselen enerji fiyatlarına karşı hanelere ve işletmelere sağlanacak desteklerin yaklaşık 1 milyar avroya ulaşacağını da duyurdu. Başbakan Miçotakis, Yunanistan'ın mali kriz yıllarındaki büyük toplumsal çalkantı dönemine geri dönmeyeceğini söyledi.
(AEK)
