Yemeksepeti’nin 12 Ocak’ta açıkladığı yüzde 32’lik zam sonrası “Artış giderlerimizi karşılamıyor, hakedişlerimize aynı oranda yansımıyor” diyen esnaf kuryeler Türkiye’nin birçok kentinde kontak kapattı.
Kuryeler WhatsApp gruplarında örgütlenerek önce yerelde, ardından 18-19-20 Ocak’ta ülke geneline yayılan iş bırakma kararı aldı.
Eylem çağrıları üç günde yaklaşık 40 ilde farklı düzeylerde karşılık buldu. Farklı yoğunluklarda iş bırakmalar yaşandı. Kuryeler, bazı kentlerde birkaç saat, bazı kentlerde yarım, bazı yerlerde de tam gün iş bıraktı. Depo ve çıkışlar kapandı; siparişlerin akışı durdu, mağazaların işleyişi aksadı.
Bazı yerlerde ise kuryeler iş bırakmadan buluşmalar yaparak tepkilerini dile getirdi. Yine WhatsApp grupları üzerinden örgütlenenler ise kentlerde kortejler oluşturarak seslerini duyurmaya çalıştı.
Kuryelerin eylemlerinde ücret zammının haricinde şu talepler öne çıktı:
- Paket başı ücretlerin şeffaf ve sabit hale getirilmesi.
- Bonus sistemlerinin ulaşılabilir ve adil olması.
- Mesafe ücretlerinin gerçek maliyetlere göre yeniden düzenlenmesi.
- Olumsuz hava koşullarında ücretli izin ve iş güvenliği önlemleri.
- Kurye temsilcilerinin sürece doğrudan dahil edilmesi.
Motorlu Kurye İşçileri Derneği’nin paylaştığı karşılaştırmaya göre haftada 200 paket teslim eden bir kurye için toplam gelir artışı yüzde 24,6 düzeyinde kalıyor; bonus sistemi ise alt dilimlerin kaldırılması nedeniyle kuryeleri daha yüksek paket sayısına zorluyor.
Ayrıca bu artış oranı, kuryeler yasal çalışma saatlerinin çok üzerinde çalışarak paket sayısına ulaşılırsa geçerli. Kuryeler, kâğıt üzerinde görünen artışların “bonus primlerine” bağlı biçimde gelire yüzde 10–14 bandında etki ettiğini belirtiyor.
200 teslimat hesabını tutturabilmek için kuryeler haftada 6 gün çalışma mantığıyla günde en az 33-34 sipariş teslimi yapmak zorunda.
Eylemler İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük kentlerin yanı sıra Eskişehir, Konya, Tekirdağ, Kocaeli, Antep, Mersin, Adana, Antalya, Diyarbakır, Afyon, Bursa ve Kırklareli’de gibi şehirlere de yayıldı.
Kuryeler yaptıkları eylemlerdeki açıklamalarında artan yaşam maliyetleri, yakıt giderleri, bakım onarım masrafları ve çalışma koşullarının ağırlaştırılması karşısında teklif edilen yüzde 32 ücret zammının yeterli olmadığını, bu zammın aslında gelir kaybı anlamına geldiğini söyledi.
Zammın gerçekte ücret artışı olmadığını, gündelik olarak verilen bonus uygulamasının haftalığa dönüştürüldüğünü ve bunun zam olarak gösterildiğini ifade etti.
“Elde bir para kalmıyor”
Adana’dan bir kurye “Nerde bu zam?” diye sordu. “40 paket attığım gün çoklu siparişim daha çoktu. 38 paket attığım gün çoğunluk tekli paketti. Hala aradaki fark 200-250 TL civarında. Buna zam denilmez. Ben Yemeksepeti’ne hakkımı helâl etmiyorum. Ailemi geçindiriyorum. Yakıt, bakım, BağKur, vergi, muhasebe… Her yıl yeni düzenlemeler çıkıyor, onların giderleri… Elde bir para kalmıyor. Bu zam değil, bu indirim!” dedi.
Eylemler birçok kentte 20 Ocak akşamı itibarıyla sonlandı. Ancak kuryelerin verdiği bilgiye göre Afyon “devam” kararı aldı; Antep’te ve Edirne’de de 21 Ocak’ta yeniden kontak kapatma gündeme geldi.
Siyasetten destek ve “kulak verin” çağrısı
Kuryeler, eylem sürecinde farklı siyasi isimlerden destek aldı. CHP Genel Başkanı Özgür Özel, 20 Ocak’taki grup toplantısında kuryelerin taleplerini gündeme taşıdı.
“Moto kuryeler çok büyük haksızlıklarla muhatap” diyen Özel, Yemeksepeti’ne “kuryelerin taleplerine kulak ver” çağrısı yaptı. İsim vermeden boykotla tehdit etti:
“Bir moto kuryenin yapabileceğinden iki - üç kat fazla iş istiyorlar. Sonra da şöyle diyorlar: ‘Sen benim çalışanım değilsin. Sen esnafsın. Bağ-Kur’unu kendin ödeyeceksin, motorun bakımını sen yapacaksın, kaskını sen alacaksın, kaza yaparsan mesul olan sensin. İnanılmaz bir emek sömürüsü ve güvensizlik var.
Bu arkadaşların önemli bir kısmı bir şirket üzerinden uğradıkları haksızlık için eyleme gittiler, üç gündür eylem yapıyorlar.
Taleplerini yerine getir. En kuvvetli müşterin bizleriz. Kafamızı bozma, senin karşında, moto kuryenin arkasında dururuz. Net söylüyorum. Moto kuryenin hakkını yiyen, babamın oğlu olsa boykotu yer.”
CHP Grup Başkanvekili Murat Emir de aynı konuyu TBMM Genel Kurulu’na taşıdı. Emeklilerin maaşının görüşüldüğü oturumda moto kuryelerin üç gündür kontak kapatma eylemi yaptığını söyledi ve ekledi:
“Moto kuryeler diyor ki; ‘Biz insanca çalışma istiyoruz, iş güvenliği istiyoruz. İşimizi yaparken yaralanıyoruz, kaza geçiriyoruz, ölüyoruz ve iş güvenliği olmadan çalışmak istemiyoruz, insanca alnımızın terinin karşılığını almak istiyoruz.’ Ücret politikalarının şeffaf, açık, öngörülebilir olmasını talep ediyorlar ve bu kölelik düzenine karşı çıkıyorlar ve biz buradan onların bu onurlu mücadelesini destekliyoruz. Sonuna kadar onların yanındayız.”
“Talepler acil ve hayati”
DEM Parti Mersin Milletvekili Perihan Koca, kurye emeğinin güvencesizliğine ve iş cinayetlerine dikkat çeken mesajlarıyla direnişi ilk günden sahiplendi. “Talepler acil ve hayati” dedi:
“Ekmekleri ve onurları için direnen moto kuryelerin direnişlerini selamlıyorum. Yemeksepeti patronlarına sesleniyorum: Moto kuryelerin haklı taleplerini görmezden gelmeyin. Gerek paket ücretlerinde iyileşme gerekse de iş güvenliği talepleri acildir, hayatidir. Yemeksepeti kuryelerinin direnişinin sesi olmaya devam edeceğiz.”
EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca da eylemlerden bir gün önce destek paylaşımı yaptı.
Kuryelerin eylemini duyuran Karaca “Motorlu kurye emekçilerinin aylardır dile getirdiği talepler son derece açık: Şeffaf ücretlendirme, erişilebilir bonus sistemi, adil mesafe-ücret dengesi, güvenli çalışma koşulları ve karar süreçlerine katılım. Buna karşılık patronların tutumu da bir o kadar net: Görmezden gelmek, oyalamak ve dayatmalara devam etmek. Platform şirketleri, teknolojiyi kalkan yaparak işçiyi güvencesizliğe mahkum etmeye çalışıyor” ifadelerini kullandı.
Yemeksepeti sessiz, kuryeler “söz değil icraat” istiyor
Kuryeler, eylem boyunca Yemeksepeti’nden resmî bir açıklama gelmediğini söylüyor. Sahada bölge yöneticilerinin “Sorunun farkındayız, düzenleme yapılacak, bekleyin” dediğini aktaran kurye temsilcileri, “Bizi geçiştiriyorlar; söz değil icraat bekliyoruz” diye konuştu.
Eylemlerin ardından birçok kentte işe dönüş başladı. Kuryeler, “Tepkimizi gösterdik. Şimdi Yemeksepeti’nden açıklama bekliyoruz. Düzeltilmezse, zam oranı hakedişlere yansımazsa mücadeleyi sürdüreceğiz” mesajı veriyor.
Kurye Hakları Derneği’nin geçtiğimiz hafta yayınladığı 2025 Moto Kurye Ölümleri Raporu’nda çalışırken hayatını kaybeden en az 44 kuryenin 22’si platform kuryeleriydi. Bunlardan 8’inin de Yemeksepeti'ne çalışıyordu.
2025’te en az 44 moto kurye çalışırken hayatını kaybetti, 4’ü çocuk
(HA)
