Vartinis Katliamı Belgeseli, unutulmamış bir acıyı belgeliyor

Muş'un Vartinis (Altınova) Köyü'nde 1993 yılında yaşanan katliamda, Öğüt ailesinden yedisi çocuk dokuz kişi evlerinin ateşe verilmesi sonucu hayatını kaybetti.

Katliamın belgeseli, yönetmen Ömer Biçer tarafından çekildi. Biçer, belgeselin yapım sürecini bianet’e anlattı.

“Tüm ekip büyük bir özveri ile çalıştı”

Vartinis Katliamı belgeselinin fikri, aslında Ömer Biçer'e ait değil. Biçer, uzun metrajlı bir film senaryosu üzerinde çalışırken, Avrupa'da yaşayan Vartinislilerden oluşan bir kolektif, bu olayın belgeselini yapma fikrini ortaya atmış. Özellikle Vartinis davasının zamanaşımından düşmesi, bu projeyi hızlandıran bir etken olmuş.

Biçer, bu proje karşısında heyecanlandığını ve kısa film ekibiyle birlikte bu projeye başladığını belirtiyor. Projenin sadece kendisinde değil, tüm ekibinde büyük bir heyecan yarattığını ve özverili bir şekilde çalıştıklarını ifade ediyor.

“Hukuksuzluk unutulmasın”

Belgeselin amacı, bu büyük katliamın ve sonrasında yaşanan hukuksuzlukların unutulmamasını sağlamak.

Biçer’e göre, geçmişle yüzleşmek ve adalet arayışında önemli bir adım atmak, belgeselin temel motivasyonları arasında yer alıyor. Ayrıca, dava sürecinin AİHM’e taşınmasının ardından, belgeselin uluslararası platformlarda gösterimiyle farkındalık yaratmayı ve dava sürecine katkıda bulunmayı hedefliyorlar.

Adalet Mekanizması yeterince işledi mi?

1993 yılı, Kürt sorununun en kritik ve çatışmalı dönemlerinden biri olarak biliniyor. Bu dönemde devletin sertleşen politikaları ve savaş psikolojisi birçok sivil halkı hedef alan olaya yol açtı. Vartinis Katliamı da bu politikalardan biri olarak karşımıza çıkıyor. Biçer, bu dönemde devletin izlediği savaş stratejisinin, adalet mekanizmasını da etkilediğini ve hukuk sürecinin işlemez hale geldiğini belirtiyor. Vartinis davasındaki hukuksuzluklar, devletin genel politikalarının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Öğüt Ailesi’nin evinde de çekim yapıldı

Belgeselin büyük bir kısmı Vartinis Köyü'nde çekildi. Olayın tanıklarının ifadelerine dayanan belgesel, katliama maruz kalan Öğüt ailesinin evi gibi önemli detayları içeriyor. Bu evin müzeye dönüştürülmesi ve halen kurşun izlerinin bulunduğu yerler, belgeselin toplumsal hafızada güçlü bir yer edinmesine katkıda bulunuyor. Ayrıca, dönemin "Özgür Basın" arşivleri de belgeselin tarihsel doğruluğunu ve geniş perspektifini destekleyen önemli kaynaklar arasında:

“Katliama maruz kalan Öğüt ailesinin müzeye dönüştürülen evi, halen kurşun izlerinin bulunduğu belediye binası ve dönemin belediye başkanının evi gibi detaylar, olaya tanıklık eden kişiler kadar önemli bir katkı sunuyor.”

Belgesel Ne Zaman ve Nerede İzlenebilir? Belgeselin Ekim ayında Diyarbakır’da ve Almanya’da özel gösterimlerinin yapılması planlanıyor.

Yönetmen Biçer, belgeselin uluslararası festivallerde gösterilmesi için de çaba sarf ettiklerini ve mümkün olan en geniş kitleye ulaşmayı hedeflediklerini dile getiriyor.

Son Sözler Biçer, belgeselin kendisi için sadece bir proje olmadığını, zamanla olayın bir parçası haline geldiğini belirtiyor. Vartinis Katliamı’nın birçok insanın kişisel hayatında özel bir yer tuttuğunu ve bu belgeselin yalnızca tarihi bir olayın ötesinde duygusal bir deneyim olduğunu ifade ediyor:

“Belgeselde yer alan pek çok kişi, Vartinis olayı ve davasının kendi kişisel hayatlarında özel bir yeri olduğunu anlatmışlardı. Bu olayın böyle bir özelliği var; Vartinis, birçok insan için yalnızca tarihsel bir olay olmanın ötesine geçiyor. Belgesele başlamadan önce, tarihi bir olayın belgeselleşme sürecinin bir parçası olacağımı düşünüyordum. Ancak zamanla, yaşadığım duygusal deneyimler, beni olayın bir parçası haline getirdi. Bu süreç, sadece belgeselin çekim süreci değil, aynı zamanda yaşananların derinlemesine anlaşılması açısından da çok anlamlıydı benim için.”

“Vartinis davasında adalet sağlanamadı”

4 Aralık 2023

Vartinis davası için İnsan Hakları Komisyonuna başvuru

2 Ekim 2023

“Vartinis Davası, insanlığa karşı suç”

7 Eylül 2023

(EMK)