Urfa Barosu ve Adil Yargılanma Hakkına Erişim Derneği’nin (AYHED), Avrupa Birliği (AB) Türkiye Delegasyonu işbirliğiyle yürütülen "Urfa bölgesinde insan hakları ihlallerine karşı hukuki mücadele kapasitesinin geliştirilmesi" projesi kapsamında Kadın Hakları İhlalleri Raporu hazırladı.
1 Ocak 2024 ile 12 Aralık 2025 tarihlerini kapsayan raporda, bu dönemde, 12 kadın katledildiği, 187’si şiddete, 36’sının cinsel tacize, 24’ü cinsel saldırıya uğradığı, 16’sı ise intihar teşebbüsünde bulunduğu kaydedildi.
"Çıplak arama ve şiddet bir hak ihlali değil, insanlık suçudur"
Kadınlara yönelik çalışma yürüten kamu kurumları, kadın, hukuk ve sivil toplum örgütleri ve medya yansıyan veriler üzerinden oluşturulan raporda, kurumsal veri paylaşımındaki sınırlılıklar nedeniyle raporda yer alan bulgular ve tespit edilebilen vakaların asgari düzeyi yansıttığı belirtti.
Şiddetin büyük bölümü yakın ilişkilerde
Raporda, kadına yönelik şiddetin ağırlıklı olarak yakın ilişkiler ve aile içi bağlamda gerçekleştiğine dikkat çekildi. Rapora göre, 2024’te 97, 2025’te ise 90 kadına karşı şiddet vakası tespit edildi. Yine 2024’te 19, 2025’te ise 17 cinsel taciz olayı tespit edildi. Cinsel saldırı suç türünde ise 2024’te 8, 2025’te 16 vakanın tespit edildiği raporda, 2024’te 7, 2025’te ise 9 kadın da intihar teşebbüsünde bulunduğu ifade edildi.
'Etkili soruşturma' vurgusu
2024-2025 yılları arasında Urfa’da 12 kadın cinayetinin tespit edildiği belirtilen raporda, 2 kadının ise şüpheli bir şekilde öldüğü belirtildi. Raporda, şüpheli ölümlerde, olayların kimi zaman “intihar/kaza” kaydedildiği, delil toplama süreçlerinin sınırlı kalması ve toplumsal cinsiyet perspektifiyle derinleştirilmiş soruşturma yürütülmemesi gibi hususlardan dolayı etkili soruşturma yükümlülüğü bakımından ciddi kaygıları doğurduğu vurgulandı.
6284’ün uygulanmasında sorunlar
Raporda, 6284 sayılı kanun kapsamında öngörülen koruyucu ve önleyici tedbirlerin uygulanmasında; gecikmeler, risk değerlendirmesinin yeterince yapılmaması, denetim eksikliği, ihlallere karşı caydırıcı yaptırımların etkisizliğine dikkat çekildi.
Öneri ve çağrı
Bu eksikliklerden dolayı kadınların korunma hakkına zamanında ve etkin biçimde erişememesine yol açtığı kaydedilen raporda, öneri ve çağrısını şöyle sıraladı:
- 6284 sayılı Kanun’un risk temelli, hızlı ve denetlenebilir biçimde uygulanmasını,
- Şiddet ve ölüm vakalarında resen, derinleştirilmiş ve toplumsal cinsiyet duyarlı soruşturma yürütülmesini,
- Şüpheli kadın ölümlerinde “intihar/kaza” nitelendirmesiyle aceleci kapanışlardan kaçınılmasını ve etkin delil toplama süreçlerini,
- Koruma kararlarının ihlalinde caydırıcı yaptırımların işletilmesini,
- Kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesini; veri toplama, paylaşım ve şeffaflığın kurumsallaştırılmasını,
- Göçmen/mülteci kadınlar ve engelli kadınlar başta olmak üzere kırılgan grupların destek mekanizmalarına erişilebilirliğinin artırılmasını,
- Baroların ve kadın alanında çalışan STK’ların izleme, dava takibi ve savunuculuk kapasitesinin kurumsal olarak desteklenmesini talep ediyoruz.
(AB)
