Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women), Antalya’da düzenlenen 31. BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında yayımladığı yeni raporla iklim krizinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
“İklim Krizi Çağında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” başlıklı bilgi notuna göre, dünya genelinde her üç kadın ve kız çocuğundan birinden fazlası, iklim tehlikelerine yüksek düzeyde maruz kalan bölgelerde yaşıyor.
En az 1,5 milyar kadın ve kız çocuğunu kapsayan bu bölgelerde iklim kaynaklı tehlikeler, güvencesiz çalışma koşulları ve toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri bir arada görülüyor.
UN Women, hükümetlerin yüzde 73’ünün kadınların ve kız çocuklarının iklim krizi karşısında karşılaştığı riskleri kabul ettiğini, ancak yalnızca üçte birinden biraz fazlasının bu riskleri kapsamlı biçimde ele aldığını belirtti.
UN Women İcra Direktörü Sima Bahous, kadınların iklim mücadelesinde toplumlarda, laboratuvarlarda, parlamentolarda ve krizin en ağır yaşandığı bölgelerde öncülük ettiğini söyledi. Bahous, kadınların ve kız çocuklarının eşit haklara, kaynaklara ve karar alma süreçlerinde liderlik olanaklarına sahip olması gerektiğini vurguladı.
Kadınlar iklim krizinin sonuçlarını daha ağır yaşıyor
Mevcut politikalarla dünyanın en az 1,8 derecelik küresel ısınma yolunda ilerlediğine dikkat çeken UN Women, bunun daha yıkıcı kuraklıkları, selleri, orman yangınlarını ve şiddetli fırtınaları beraberinde getireceğini belirtti.
İklim krizine en az katkıda bulunan ülkelerde yaşayan kadınlar ve kız çocukları, krizin sonuçlarından en ağır biçimde etkilenen kesimler arasında yer alıyor. Gıdaya erişimden ekonomik bağımsızlığa, ücretsiz bakım emeğinden şiddet riskine kadar yaşamın pek çok alanı iklim değişikliğinden etkileniyor.
Raporda öne çıkan veriler şöyle:
- Aşırı yoksulluk: En kötü senaryoda 2050 yılına kadar 141 milyona kadar kadın ve kız çocuğu daha aşırı yoksulluğa sürüklenebilir.
- Gelir kaybı: 24 ülkeden elde edilen verilere göre, ortalama sıcaklıklardaki her 1 derecelik artış, kadınların toplam gelirlerinde erkeklere kıyasla yüzde 34 daha fazla kayıpla ilişkili. Bu durum, kadınların tarım dışı işlere geçme ve göç etme olanaklarının daha sınırlı olmasıyla bağlantılı olabilir.
- Artan bakım emeği: İklim değişikliği, su ve yakıt temini ile afetlerin ardından aile bireylerinin bakımına ilişkin ücretsiz emeği artırıyor. Suya erişimi olmayan 1,8 milyar kişinin bulunduğu dünyada, hanelerin üçte ikisinde su temininden öncelikli olarak kadınlar sorumlu. Yüksek emisyon senaryosunda su temini için harcanan süre 2050'ye kadar yüzde 30 artabilir.
- Şiddet riski: İklim kaynaklı geçim kayıpları, zorunlu göç ve kaynak kıtlığı, toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti artıran koşulları ağırlaştırıyor. 14 ülkeden elde edilen veriler, uzun süreli aşırı kuraklığın ergen kız çocukları ve genç kadınlara yönelik cinsel şiddet riskinde yüzde 21 artışla ilişkili olduğunu gösteriyor.
- Çocuk yaşta evlilik: İklim değişikliği, çocuk yaşta evliliklerin azaltılması yönündeki ilerlemeyi tersine çevirme riski taşıyor. Verilerin incelendiği 46 ülkenin 24’ünde çocuk yaşta evlilik oranları, daha kurak bölgelerde daha nemli bölgelere kıyasla daha yüksek.
- Enerjiye erişim: Yapay zekâ teknolojilerinin enerji talebini artırdığı bir dönemde, 326 milyon kadın ve kız çocuğu hâlâ elektriğe erişemiyor.
- Karar alma süreçleri: Kadınlar iklim politikalarının oluşturulmasında ve enerji yönetiminde yeterince temsil edilmiyor. Dünya genelinde enerji portföylerinin yalnızca yüzde 12'si kadınların sorumluluğunda. Kadın çevresel insan hakları savunucuları ise doğayı ve yaşam alanlarını korudukları için taciz ve ölüm tehdidiyle karşı karşıya kalabiliyor.
- İklim finansmanı: Gelişmekte olan ülkeler ihtiyaç duydukları iklim finansmanının üçte birinden azını alırken, iklim odaklı Resmî Kalkınma Yardımlarının yalnızca yüzde 4'ü toplumsal cinsiyet eşitliğine öncelik veriyor.
Kadınlar yeşil istihdamın yüzde 66'sında yer alabilir
UN Women, bilgi notunda iklim kriziyle mücadelede toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten politikaların somut değişim yaratabileceğine de dikkat çekti.
Doğru yatırımların yapılması halinde kadınlar, yaratılacak yeni yeşil işlerin yüzde 66'sına kadarında yer alabilir. Bu yatırımlar, 2035 yılına kadar kadınlar için 68 milyon ek istihdam olanağı yaratabilir.
Hükümetlerin iklim eylemi planları olan Ulusal Katkı Beyanlarının (NDC) yüzde 73'ünde kadınların ve kız çocuklarının karşılaştığı toplumsal cinsiyete özgü iklim riskleri artık yer alıyor. Ancak bu riskleri kapsamlı biçimde ele alan planların oranı hâlâ üçte birin biraz üzerinde.
UN Women'dan COP31'de toplumsal cinsiyet eşitliği çağrısı
UN Women, COP31'de hükümetlere toplumsal cinsiyet eşitliğini ve kadınların haklarını iklim politikalarının merkezine yerleştirme çağrısı yaptı.
Kurum, insanı ve gezegeni kârın önünde tutan ekonomik politikaların benimsenmesini, kadınların karar alma süreçlerine eşit katılımını ve iklim krizine karşı toplumsal dayanıklılığın güçlendirilmesini istedi.
UN Women'ın çağrıları arasında kadınların ve kız çocuklarının temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevrede yaşama hakkının güvence altına alınması, çevre savunucusu kadınların korunması ve kadın örgütlerine doğrudan ulaşan toplumsal cinsiyete duyarlı iklim finansmanının sağlanması da bulunuyor.
Kurum ayrıca bakım sorumluluklarının yeniden dağıtıldığı adil bir dönüşümün hayata geçirilmesini ve iklim krizi derinleştikçe kadınlara ve kız çocuklarına yönelik artan şiddet riskleriyle mücadele edilmesini istedi.
UN Women, yeni Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı'nın eksiksiz uygulanması ve yeterli finansmanla desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Kuruma göre, siyasi taahhütler ancak iklim krizinin en ağır sonuçlarını yaşayan kadınların ve kız çocuklarının hayatında somut değişim yarattığında anlam kazanacak.
(EMK)
