"Devletler arası çatışmalar 1946’dan bu yana en yüksek seviyede"
Uppsala Üniversitesi’ne bağlı Uppsala Conflict Data Program’ın (UCDP) hazırladığı yeni rapora göre, 2025’te devletler arası çatışmalar II. Dünya Savaşı’ndan bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Raporda, 2025 yılında örgütlü şiddet olaylarında en az 244 bin 600 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi.
UCDP’nin 9 Haziran’da yayımladığı verilere göre, devletler arası çatışma sayısı 2023’te 2 iken 2025’te 8’e yükseldi. Bu sayı, kurumun veri toplamaya başladığı 1946’dan bu yana kaydedilen en yüksek seviye. Örnek gösterilen çatışmalar arasında Rusya-Ukrayna savaşı, İran-İsrail savaşı, Hindistan-Pakistan çatışması ve İsrail-Suriye çatışması yer aldı.
UCDP Kıdemli Analisti Shawn Davies, devletler arası çatışmalardaki artışın uzun süredir görece nadir görülen devletler arası savaşların yeniden gündeme geldiğini gösterdiğini belirtti. Davies’e göre son yıllardaki gelişmeler, uluslararası gerilimlerdeki artışa ve küresel güvenlik düzenindeki değişime işaret ediyor.
Nisan ateşkesi askıda: İsrail ve İran’dan karşılıklı saldırılar
Devletlerin taraf olduğu 65 silahlı çatışma
UCDP, 2025 boyunca devletlerin bir ya da iki tarafta yer aldığı toplam 65 silahlı çatışma kaydetti. Bu da 1946’dan bu yana kaydedilen en yüksek sayı oldu.
Bu çatışmalardan 13’ü “savaş” olarak sınıflandırıldı. UCDP’ye göre bir çatışmanın savaş olarak sınıflandırılması için bir takvim yılı içinde en az 1000 çatışma bağlantılı ölüme yol açması gerekiyor. 2025’teki 13 savaş, 1992’den bu yana kaydedilen en yüksek sayı.
Lübnan ve İsrail arasında ABD arabuluculuğunda ‘şartlı ateşkes’
2025, 1994’ten bu yana en kanlı ikinci yıl
UCDP’ye göre 2025’te örgütlü şiddet olaylarında en az 244 bin 600 kişi hayatını kaybetti. Bu veri, 2025’i 1994 Ruanda soykırımından bu yana en kanlı ikinci yıl yaptı.
Bu dönemde yalnızca 2022’deki can kaybı 2025’in üzerindeydi. 2022’deki yüksek ölüm sayısında büyük ölçüde Etiyopya ve Ukrayna’daki çatışmalar belirleyici oldu.
UCDP Kıdemli Analisti ve proje lideri Therese Pettersson, 2025 verilerinin yalnızca çatışma sayısındaki artışı değil, ölümcül şiddetin çok yüksek seviyelere çıktığını da gösterdiğini söyledi. Pettersson, özellikle Sudan’da sivilleri hedef alan şiddette dramatik bir artış yaşandığına dikkat çekti.
Pakistan’da İran-ABD görüşmeleri: İsrail’in Lübnan’a saldırıları süreci zorluyor
En ölümcül çatışma Rusya-Ukrayna savaşı
UCDP verilerine göre Rusya-Ukrayna savaşı, 2025’te dünyanın en ölümcül çatışması olmayı sürdürdü. UCDP, bu savaşta yıl boyunca en az 94 bin 700 kişinin hayatını kaybettiğini kaydetti.
Bu sayı, 2025’te dünyadaki tüm çatışma bağlantılı ölümlerin yaklaşık yüzde 62’sine karşılık geliyor. İsrail-Hamas savaşı ve Sudan’daki savaş da yılın en ölümcül çatışmaları arasında yer aldı.
Devlet dışı çatışmalarda düşüş
Devletlerin taraf olduğu çatışmalar artarken, devlet dışı gruplar arasındaki çatışmalarda düşüş sürdü.
UCDP’ye göre Meksika’daki uyuşturucu kartelleri gibi devlet dışı aktörler arasındaki çatışmalar 2025’te yaklaşık 14 bin 500 kişinin ölümüne yol açtı. Bu sayı, 2013’ten bu yana kaydedilen en düşük seviye oldu.
SAVAŞ VE MİLİTARİZME TEPKİ
Almanya: “Avrupa’nın en güçlü ordusu” hedefi savaş psikozunu kamçılıyor
UCDP nedir?
Uppsala Conflict Data Program, örgütlü şiddete ilişkin dünyanın önde gelen veri kaynaklarından biri olarak kabul ediliyor. Program, silahlı çatışmaların sistematik biçimde sınıflandırılması ve analiz edilmesinde kullanılan tanımlarıyla küresel standartlardan biri sayılıyor.
UCDP, 1946’dan bu yana çatışma verilerini düzenli olarak topluyor ve yayımlıyor.
Çalışmanın tamamına buradan ulaşabilirsiniz.
(NÖ)
