İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında 9 Kasım’da meydana gelen patlama ve yangında 19 işçinin hayatını kaybetmesi, işyerlerindeki iş güvenliği ve denetim mekanizmalarını yeniden gündeme getirdi.
Türkiye Psikiyatri Derneği, yaptığı açıklamada, aynı fabrikada geçmişte de ölümle sonuçlanan olaylar yaşandığına dikkat çekerek facianın tüm yönleriyle bağımsız, bilimsel ve şeffaf biçimde soruşturulmasını istedi.
Açıklamada, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın fabrikada daha önce yapılan denetimlerde ciddi bir aksaklık tespit edilmediği yönündeki açıklaması ile işçilerin vinç bakımının aksatıldığı ve taşeron çalışmanın yaygın olduğu yönündeki anlatımları arasındaki çelişkiye dikkat çekildi. Dernek, bu nedenle yalnızca patlamanın değil, işyeri denetim sisteminin işleyişinin de incelenmesini istedi.
İşçiler ve aileleri için psikososyal destek
Türkiye Psikiyatri Derneği, patlamanın ruhsal etkilerinin olay anıyla sınırlı kalmayacağını belirtti. Patlamadan kurtulan işçilerin, olaya tanıklık eden çalışanların, arama-kurtarma ve sağlık ekiplerinin yanı sıra yakınlarını kaybeden ailelerin de travma sonrası stres bozukluğu, depresyon ve uzamış yas açısından risk altında olduğunu kaydetti.
Hayatını kaybeden işçilerin kimliklerinin belirlenmesi için DNA eşleştirmesinin beklendiği süreçlerin de yas sürecini zorlaştırdığına işaret eden dernek, aynı fabrikada çalışmaya devam edecek işçilerin her gün olayın yaşandığı alana dönmek zorunda kalmasının ayrı bir ruhsal yük oluşturduğunu vurguladı.
Dernek, etkilenen herkese erken dönemde başlayacak, erişilebilir, sürekli ve gönüllülük esasına dayalı psikososyal destek sağlanmasını istedi. Açıklamada, sorumluların belirlenmesi ve gerekli yaptırımların uygulanmasının da geride kalanların ve toplumun ruh sağlığını korumak açısından önemli olduğu belirtildi.
“Önce can güvenliği sağlanmalı”
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerine atıfta bulunan dernek, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 60’ının çalışma hayatında olduğunu hatırlattı.
Güvenli ve sağlıklı çalışma ortamlarının ruh sağlığını koruyan temel koşullardan biri olduğunu belirten dernek, elverişsiz çalışma koşullarının ise ruh sağlığını doğrudan olumsuz etkilediğini ifade etti.
Açıklamada, “İşyerinde ruh sağlığından söz edebilmek için önce çalışanın can güvenliğinin sağlanması gerekir. Yaşama hakkının dahi korunamadığı bir çalışma ortamında ruh sağlığını korumaya yönelik önlemlerden söz etmek mümkün değildir” denildi.
Türkiye Psikiyatri Derneği, taleplerini şöyle sıraladı:
- Patlamanın tüm boyutlarıyla bağımsız, bilimsel ve şeffaf biçimde soruşturulması, sorumluların hukuk önünde hesap vermesi;
- İş yeri denetimlerinin etkinliğinin gözden geçirilmesi ve denetim sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması;
- İş sağlığı ve güvenliği değerlendirmelerinde fiziksel risklerin yanı sıra psikososyal risklerin de ele alınması, taşeron işçiler dahil tüm çalışanların bu güvencelerden eşit yararlanması;
- Patlamadan etkilenen işçiler, aileleri ve kurtarma ekipleri için psikososyal destek hizmetlerinin vakit kaybetmeden planlanması.
Dernek, ilgili kurum ve kuruluşlarla bu alandaki bilgi ve deneyimini paylaşmaya hazır olduğunu belirterek, “İş yerleri ve çalışma hayatında yitirilen her can hepimizin kaybıdır. Güvenli bir ortamda çalışmak ve yaşamak herkesin temel hakkıdır” dedi.
(EMK)
