ABD Başkanı Donald Trump, Rusya'dan büyük miktarda dizel yakıt satın alınmasını öngören anlaşmanın ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'yi hedef aldı.
The Guardian'ın haberine göre Trump, Zelenski'nin Rusya'yla savaşı sona erdirmek için yeterince çaba göstermediğini öne sürerek Ukrayna'nın yeni bir lidere ihtiyacı olduğunu söyledi.
Trump, "Anlaşma yapabilecek yeni bir lider bulmalarını öneriyorum. Çünkü Zelenski pek çok anlaşma yapabilirdi ama nedense hiçbirini yapmıyor" dedi.
ABD'deki yüksek dizel fiyatlarından da Zelenski'yi sorumlu tutan Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le 9 Ekim Cuma günü vardığı anlaşmayı, kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde akaryakıt fiyatlarını düşürmek için gerekli bir adım olarak savundu.
Anlaşmaya göre Rusya, ilk aşamada ABD ve küresel piyasalara 300 bin tonun üzerinde dizel yakıt sağlayacak. Washington yönetimi de Rus dizel ihracatına yönelik yaptırımları geçici olarak gevşetti.
Ukrayna'nın rafinerilere yönelik saldırıları nedeniyle Rusya'nın dizel üretimi yaklaşık yüzde 30 azalırken Moskova yönetimi, iç piyasadaki arzı korumak amacıyla temmuz ayında dizel ihracatını yasaklamış, yasağı ekim sonuna kadar uzatmıştı.
Rusya'nın en büyük altı dizel üreticisi rafinerisinden üçü, Ukrayna'nın İHA saldırıları nedeniyle üretimini önemli ölçüde azalttı veya tamamen durdurdu.
Trump-Putin anlaşması ise Rusya'nın kendi yakıt ihtiyacını karşılamakta zorlandığı bir dönemde ihracat kısıtlamalarının gevşetilmesini öngörüyor.
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, anlaşmanın ardından ihracat kısıtlamalarının planlanandan erken kaldırılmaya başlandığını söyledi. İç piyasanın da tamamen karşılanacağını savundu. Ancak bunun nasıl sağlanacağı henüz açıklığa kavuşmuş değil.
Zelenski: Rusya yaptırımların kaldırılmasına bombalarla teşekkür etti
ABD ile Rusya arasındaki anlaşma, Ukraynalı müzakerecilerin barış görüşmeleri için Miami'de bulunduğu sırada açıklandı.
Anlaşmayı Putin'e verilmiş bir "hediye" olarak nitelendiren Zelenski, Rusya'nın yakıt satışlarından elde edeceği geliri Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşı finanse etmek için kullanacağını söyledi.
Zelenski, yaptırımların hafifletilmesinin Rusya'nın daha fazla insan öldürmesine ve savaşı daha uzun süre sürdürmesine olanak tanıyacağını belirtti.
Anlaşmanın açıklanmasından saatler sonra Rusya'nın Ukrayna'nın güneydoğusuna düzenlediği saldırılarda üçü çocuk 20 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Zelenski, 10 Ekim Cumartesi günü sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Rus ordusunun Zaporijya'daki konutlara beş güdümlü bomba attığını belirterek şöyle dedi:
"Bugün Rusya, dizel ihracatına yönelik yaptırımların kaldırılmasına Zaporijya'daki konutlara beş bomba atarak teşekkür etti."
Rusya'nın üzerindeki baskının azaltılmasını saldırılara devam etmek için bir fırsat olarak gördüğünü söyleyen Zelenski, farklı mesajlar verilmesi gerektiğini vurguladı.
Ukrayna'nın başkenti Kiev'de de saldırıların ardından geniş çaplı elektrik kesintileri yaşandığı açıklandı.
AB'den yeni yaptırım hazırlığı
ABD'nin Rusya'yla vardığı anlaşma, Avrupa ülkelerinin de tepkisini çekti.
Avrupa Birliği (AB) Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, dizel anlaşmasının Moskova'ya savaşı sürdürmek için yeni gelir sağlayacağını belirtti.
Kallas, "Rusya üzerindeki baskıyı hafifletmenin zamanı değil ve Avrupa bunu yapmayacak" dedi.
AB dışişleri bakanlarının pazartesi günü Rusya'nın savaş faaliyetleriyle bağlantılı 1600 kişi ve kuruluşun daha yaptırım listesine alınmasını onaylamayı planladığını açıkladı.
Almanya hükümeti de Rusya'ya yönelik mevcut yaptırımları uygulamayı sürdüreceğini ve Ukrayna'ya desteğinin değişmediğini bildirdi.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ise ABD'nin anlaşmasından üzüntü duyduğunu belirterek enerji gelirlerinin Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşın temel finansman kaynaklarından biri olduğunu hatırlattı.
ABD'den Ukrayna'ya istihbarat paylaşımı uyarısı
Rusya'nın petrol rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırıları da Washington ile Kiev arasında yeni bir gerilim başlığına dönüştü.
Financial Times'ın haberine göre Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Miami'deki görüşmeler sırasında Ukraynalı yetkililere, Rus rafinerilerine yönelik saldırıların durdurulmaması halinde ABD'nin istihbarat paylaşımını kesebileceği uyarısında bulundu.
Trump, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerini hedef almasının küresel dizel kıtlığını ağırlaştırdığını savunuyor.
Zelenski ise Rusya'nın Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını durdurmadığı sürece bu talepleri kabul etmeyeceğini belirtiyor.
Ukrayna'nın savaşta gerilimi azaltacak adımlar atmaya hazır olduğunu söyleyen Zelenski, bunun ancak Rusya'nın da aynı yönde adım atması halinde mümkün olacağını ifade etti.
Öte yandan Kremlin, Trump ile Putin arasında cuma günü yapılan telefon görüşmesini "son derece kapsamlı ve dostane" olarak nitelendirdi.
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov, iki liderin görüşmeyi sonlandırmak istemediğini belirterek "İkisi de telefonu ilk kapatan olmak istemedi. Kelimenin tam anlamıyla aynı anda kapattılar" dedi.
(HA)
