ABD Başkanı Donald Trump, 12 Kasım Perşembe günü yaptığı açıklamayla Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran'la savaşı sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimlerden uzaklaşarak iç siyasete odaklanmasını istedi.
Trump, Truth Social paylaşımında Vance'in “bütün dikkatini” Demokratların yönettiği eyalet ve kentlerdeki suç ve yolsuzluk iddialarına vermesini istediğini söyledi.
İran'la müzakereler konusunda ise şöyle dedi:
“İran'la bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O günler çoktan geride kaldı.”
Trump, ABD'nin İran üzerindeki ekonomik ve askerî baskı araçlarının yeterli olduğunu savundu.
Karar, Vance'in 3 Kasım ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin uğradığı ağır yenilgiyi İran savaşına bağlamasından bir hafta sonra geldi.
Vance: “Savaşı bititirelim demiştim"
Vance, seçimlerin ardından X hesabından yaptığı değerlendirmede Cumhuriyetçilerin yenilgisinin en önemli nedeninin İran savaşı olduğunu savunmuştu:
“Kaybetmemizin nedeni savaş.”
Savaşın yüksek ekonomik maliyetine dikkat çeken Vance, Cumhuriyetçilerin Senato çoğunluğunu kaybetmesinin savaşın bedeli olarak kabul edilip edilemeyeceğinin açıkça tartışılmasını istemişti.
Vance, savaşın sona erdirilmesi yönünde daha önce yaptığı önerinin de doğru olduğunu söyledi.
Trump ise savaşın enerji fiyatlarını artırarak Cumhuriyetçilerin seçim kaybına katkıda bulunduğunu kabul etmekle birlikte, İran'ın nükleer silah edinmesini önlemek için askerî müdahalenin gerekli olduğunu savundu.
Böylece başkan ve yardımcısı arasında savaşın siyasi maliyeti konusunda kısmi bir görüş birliği bulunsa da savaş kararının doğruluğu ve sürdürülmesi konusundaki ayrılık gün yüzüne çıkmış oldu.
Yeni görüşmelere hazırlanıyordu
Vance, sekiz aydır süren savaşın sona erdirilmesi amacıyla yürütülen diplomatik girişimlerde önemli rol üstlenmişti.
Nisanda İranlı yetkililerle Pakistan'da yapılan görüşmelere başkanlık eden Vance, son aylarda Katar ve Pakistanlı arabulucularla yeniden temas kurmuştu.Wall Street Journal 11 Kasım'da Vance'in İranlı üst düzey bir güvenlik yetkilisiyle doğrudan görüşme ihtimalini değerlendirdiğini bildirdi.
Ancak Trump ertesi gün bu girişimlerin gerekli olmadığını açıkladı.
Başkanın açıklaması, ABD ile İran arasındaki bütün diplomatik temasların resmen sona erdirildiği anlamına gelmiyor. Vance'in bundan sonra İran politikasıyla ilişkisinin nasıl sürdürüleceği de henüz açık değil.
Görev değişikliği aynı zamanda cezalandırma mı?
Trump, Vance'in görevini değiştirmesini İran'la anlaşmaya ihtiyaç kalmadığı ve iç siyasette yolsuzlukla mücadelenin öncelik kazandığı gerekçesiyle açıkladı.
Ancak kararın zamanlaması farklı bir siyasi değerlendirmeye de yol açıyor.
Bunun Trump tarafından bir cezalandırma amacıyla yapıldığını doğrulayan doğrudan bir açıklama olmamakla birlikte Vance'in savaş eleştirisi, yeniden müzakere hazırlıkları ve Trump'ın müdahalesi arasındaki zamanlama böyle bir yorumu ABD siyaset çevrelerinde yaygınlaştırıyor.
(AEK)
