ABD Başkanı Donald Trump, stratejik konuma sahip ada ülkesi Grönland'da Rus ve Çin varlığının arttığını savunarak, "Ulusal güvenliğimiz açısından Grönland'a ihtiyacımız var." dedi.
ABD Başkanı Trump, tatilini geçirdiği Florida'dan Washington'a dönerken uçakta basın mensuplarına gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu.
Trump, Grönland'ın "çok stratejik" bir yer olduğunu ve şu anda Rus ve Çin gemileriyle çevrili olduğunu iddia etti.
Grönland'a karşı olası bir ABD müdahalesine ilişkin görüşü sorulan Trump, "Ulusal güvenliğimiz açısından Grönland'a ihtiyacımız var ve Danimarka bunu başaramayacak." dedi.
Trump ayrıca, ABD'nin Grönland üzerindeki kontrolünün Batı'nın daha geniş çıkarlarına hizmet edeceğini savunarak, Avrupa Birliği'nin (AB) güvenliği açısından da "buna ihtiyaçları olduğunu" savundu.
Frederiksen’den Trump’a: Tehditlerini durdur
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise Trump'a Grönland'a yönelik 'tehditleri' durdurması çağrısında bulundu.
“ABD'nin Grönland'ı ele geçirmesi gerektiğinden bahsetmek kesinlikle mantıklı değil.” diyen Başbakan Frederiksen “ABD'nin Danimarka Krallığı’na bağlı üç ülkeden hiçbirini ilhak etme hakkı yok.” ifadelerini kullandı. Başbakan ayrıca şunları da ekledi:
“ABD'yi, tarihsel olarak yakın bir müttefikine, satılık olmadıklarını çok açık bir şekilde belirten başka bir ülkeye ve başka bir halka yönelik tehditlerini durdurmaya şiddetle çağırıyorum.”
LOUSIANA VALİSİ GRÖNLAND'DA
Trump Grönland'ı ilhak için özel temsilci görevlendirdi
Grönland neden önemli? Trump neden istiyor, halk ne düşünüyor?
Grönland, Asya ve Avrupa arasında yer alan Arktik bölgedeki stratejik konumu nedeniyle uzun süredir büyük güçlerin ilgisini çekiyor. Dünyanın kıta olmayan en büyük adası olan Grönland, Kuzey Amerika kıtasında bulunmasına rağmen yaklaşık 300 yıldır Danimarka’ya bağlı. Yarı özerk statüye sahip adada dış politika ve savunma Danimarka’nın kontrolünde.
Yaklaşık 56 bin nüfuslu Grönland’da halkın büyük çoğunluğu Inuit yerlilerinden oluşuyor. Topraklarının yüzde 80’i buzullarla kaplı olduğu için nüfusun büyük bölümü başkent Nuuk’un da bulunduğu güneybatı kıyılarında yaşıyor. Ekonomi ağırlıklı olarak balıkçılığa dayanıyor; Danimarka’dan gelen mali destekler milli gelirin yaklaşık beşte birini oluşturuyor.
ABD açısından Grönland’ın önemi özellikle askerî ve güvenlik boyutunda öne çıkıyor. Soğuk Savaş’tan bu yana ABD, Pituffik (eski adıyla Thule) Uzay Üssü üzerinden adada askerî varlık bulunduruyor. Uzmanlara göre Rusya’dan ABD’ye olası bir füze saldırısında en kısa rota Kuzey Kutbu ve Grönland üzerinden geçiyor. Bu nedenle ada, ABD’nin erken uyarı ve savunma sistemleri için kritik görülüyor.
Son yıllarda Rusya ve Çin’in Arktik bölgedeki askerî ve ekonomik faaliyetlerini artırması, Washington’un Grönland’a ilgisini daha da güçlendirdi. Ayrıca küresel ısınmayla buzulların erimesi, Grönland’daki nadir toprak elementleri, uranyum ve demir gibi madenlere erişimi kolaylaştırabilecek potansiyel olarak değerlendiriliyor.
Trump’ın Grönland ısrarı datemelde “ABD’nin güvenliği ve Arktik rekabet” söylemi etrafında dönüyor.
Trump’ın “ulusal güvenlik” vurgusu bu bağlamda şekillenirken, ABD’nin Grönland’ı satın alma fikri yeni değil. Washington, 1867 ve 1946’da adayı Danimarka’dan satın almak için girişimlerde bulunmuş, Trump da ilk başkanlık döneminde benzer bir öneriyle gündeme gelmişti. Ancak hem Danimarka hem de Grönland yönetimi bu teklifleri net biçimde reddetti.
Grönland halkı ise ABD’ye katılmaya açık değil. Son anketlere göre halkın yaklaşık yüzde 80’i Danimarka’dan bağımsızlığı desteklerken, yüzde 85’i ABD’nin parçası olma fikrine karşı çıkıyor. Son seçimlerde de “Grönland Grönlandlılarındır” söylemi öne çıktı.
(HA)
