Rusya ile Moldova arasında yaşanan doğalgaz krizi, Moldova’dan tek taraflı bağımsızlığını ilan eden Transdinyester bölgesinde krize neden oldu.
Sorunun temelinde, Ukrayna’nın Avrupa’ya Rus doğalgazı taşıyan transit anlaşmasını sonlandırma kararı yatıyor. Bu karar, Rusya’nın Ukrayna üzerinden yaptığı Avrupa sevkiyatını sekteye uğrattı ve Moldova’ya ulaşan gazı doğrudan etkiledi.
Rusya, Moldova’nın borçlarını ödemediği gerekçesiyle gaz tedariğini durdurdu ve bu durum, Transdinyester bölgesini de içine alan geniş kapsamlı bir enerji krizine dönüştü.
Transdinyester: Avrupa’daki son sosyalist cumhuriyet
Moldova sınırları içinde yer alan Transdinyester, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 1991 yılında tek taraflı bağımsızlığını ilan etti. Ancak bu bağımsızlık, yalnızca Abhazya ve Güney Osetya tarafından tanınıyor; Birleşmiş Milletler üyesi hiçbir ülke tarafından resmen kabul edilmiyor.
Bölge, Moskova’ya yakınlığı ve sosyalist yapısıyla dikkat çekiyor. Nüfusu yaklaşık 450 bin olan Transdinyester, sanayisi ve altyapısıyla Moldova’dan ekonomik olarak ayrışıyor ancak enerji kaynakları konusunda büyük ölçüde Rusya’ya bağımlı durumda.
Gaz krizinin bölgedeki etkileri
Rusya’nın Moldova’ya doğalgaz sevkiyatını durdurmasının ardından, Transdinyester’de sanayi üretimi büyük ölçüde aksadı.
Bölgedeki enerji santralleri ve fabrikalar üretimi durdurmak zorunda kalırken, konutlara sıcak su ve ısıtma tedariği kesintiye uğradı.
Yerel haber ajansı Tirasteploenergo, 1 Ocak itibarıyla konutlara sıcak su ve ısıtma hizmetinin durdurulduğunu duyururken Tiraspoltransgaz-Transdinyester, şebeke basıncının kritik seviyeye inene kadar gazın yalnızca temel ihtiyaçlar için kullanılabileceğini açıkladı.
Yerel medyaya göre, bölgedeki yakıt stoklarının yaklaşık 20 Şubat’a kadar yeteceği öngörülüyor.
Rusya ve Moldova arasındaki diplomatik gerilim
Moldova’daki “Laf” haber portalının müdürü ve gazeteci Vitaliy Gaydarji’ye göre, Rusya, Moldova’ya doğalgaz tedarikini yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda siyasi gerekçelerle durdurdu.
Moskova ise Moldova’nın enerji krizini Transdinyester’e baskıyı artırmak için bir araç olarak kullandığını iddia ediyor.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, Moldova yönetiminin Transdinyester’e yönelik enerji akışını kasıtlı olarak engellediğini öne sürerek Rus tarafının bölgeye gaz tedarikini sürdürebilmek için yeni mekanizmalar önerdiğini, ancak Kişinev’in bunları kabul etmediğini belirtti.
Zaharova’ya göre, Moldova yönetimi, hem Rusya’dan hem de Avrupa Birliği’nden Transdinyester’e yönelik insani yardım mekanizmalarının uygulanmasını da engelliyor. Moldova’nın bu tutumu, bölgedeki enerji krizinin daha da derinleşmesine neden oluyor.
Ukrayna’nın müdahale seçenekleri
Kiev yönetimi, Moldova’nın içinde bulunduğu enerji krizine karşı alternatif çözümler üretmeye çalıştığını duyurdu.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, ülkesinin Moldova’ya kömür tedarik edebileceğini ve Moldova Devlet Bölge Elektrik Santrali’nin bakımını üstlenmek için uzmanlar gönderebileceğini açıkladı.
Ayrıca Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Azerbaycan gazının Avrupa’ya Ukrayna altyapısı üzerinden taşınması olasılığını görüştüğünü de belirtti.
Transdinyester’de yaşanan enerji krizi, bölgedeki ekonomik ve insani koşulları olumsuz yönde etkilerken, Moldova ve Rusya arasındaki doğalgaz gerilimi devam ediyor.
(BG/EC)
