Söğütlüçeşme Tren İstasyonu’nda yapılması planlanan ve yıllardır tamamlanmayan “viyadük inşaatı”nın bir bölümü, 45 bin metrekarelik bir alanda onlarca dükkânın yer aldığı bir tüketim merkezine dönüşerek Nisan 2025’te açıldı.
Kent hakkı savunucuları, ekoloji örgütleri ve Kadıköylülerin itirazlarına rağmen açılan “Terminal Kadıköy”, yüzlerce ağacın kesilmesi, alanda yaşayan köpeklerin yerinden edilmesi, projenin bölgedeki trafik yoğunluğunu artıracağı endişesi ve kamusal alanların sermayenin kâr alanına dönüştürülmesi nedeniyle tartışma konusu olmuştu.
Bugün ise özellikle hafta sonları alanda oluşan aşırı yoğunluk nedeniyle metrobüs güzergâhında yürümek neredeyse imkânsız hâle gelmiş durumda. Araç trafiği ile yayaların aynı dar ve sıkışık alanda iç içe ilerlemek zorunda kalması önemli güvenlik sorunları yaratıyor.
Kalabalığın yoğunlaştığı mesai bitimi saatlerinde insanlar birbirine çarparak, sıkışarak ve yavaş ilerleyerek alanı geçmeye çalışıyor.
Maç günlerinde ise normal dolaşımın mümkün olmadığı bu güzergâh, hem günlük yaşamı zorlaştırıyor hem de alanın kamusal kullanımını ciddi biçimde riske atıyor.
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları’ndan (TCDD) emekli başrepartitör ve Haydarpaşa Dayanışması’ndan Tugay Kartal, “Başından itibaren bu alanın bir çöküntü alanına dönüştürülüp ardından projeye rıza üretilecek şekilde sunulduğunu ifade etmiştik. Nitekim itirazlarımızda haklı çıktık,” dedi.
Haydarpaşa Dayanışması: Terminal Kadıköy değil, soylulaştırma merkezi
“Söğütlüçeşme’deki tarihî hamam taşınacak” iddiası
Kartal, söz konusu alanda açılması planlanan ve hâlâ açılmayan viyadüğün demiryolu işlevinden çok, ticari amaçlarla kullanılacağına dair önemli işaretler bulunduğunu ve proje kapsamında tarihî Söğütlüçeşme Hamamı’nın taşınacağı yönünde duyum aldıklarını belirterek şöyle dedi:
“Burada yapılanın demiryolu taşımacılığına ya da yolcu hizmetine yönelik olmadığını; aksine ticari bir faaliyet olarak, sermaye birikimine katkı sağlama amacı taşıdığını öngörmüştük. Bugün gelinen noktada da alanın, çeşitli etkinlikler ve kutlamalar üzerinden bir tüketim mekânına dönüştürüldüğünü görüyoruz. Eğer viyadüğün amacı gerçekten demiryoluna hizmet etmek olsaydı, bugüne kadar kullanıma açılmış olması gerekirdi. Oysa ticari alanların, yeme-içme mekânlarının açılışının üzerinden neredeyse 1,5-2 yıl geçmiş olmasına rağmen viyadük hâlâ tamamlanmadı ve kullanılmıyor. Aldığımız bilgilere göre de viyadüğün demiryolu işlevinden çok ticari amaçlarla kullanılacağı yönünde ciddi işaretler var.
“Bilindiği gibi viyadük başlangıçta tek taraflı girişe sahipti. Ankara yönünden giriş vardı, diğer taraf ise Söğütlüçeşme’deki tarihî hamam nedeniyle kapalıydı. Edindiğimiz bilgilere göre bu tarihî yapının taşınarak viyadüğün ana hatta bağlanması ve çift yönlü giriş-çıkış sağlanması planlanıyor. Böylece Haydarpaşa Garı ile Söğütlüçeşme arasında bir ring hattı oluşturulup, Marmaray bağlantısıyla Haydarpaşa’ya müşteri taşınması hedefleniyor. Yani arkeolojik unsurlarla süslenmiş bir tüketim merkezine ulaşımı kolaylaştıran bir sistem kurulmak isteniyor.”
“İstanbul depremi riskine rağmen bölgedeki yoğunluk her geçen gün artıyor”
Kartal, yeni projelerle buradaki yoğunluğun daha da artacağını, Kadıköy’de bu kadar yığılma yerine daha dengeli çözümler üretilmesi gerektiğini söyledi:
“Daha önce de bu projenin bir ‘kent suçu’, ‘soylulaştırma merkezi’ olduğunu söylemiştik. Bugün insanlar bu alana gidip yiyor, içiyor, konserlere katılıyor, alışveriş yapıyor olabilir. Bu ilgi ya da bu durum, projenin yarattığı yoğunluk ve olumsuzlukları ortadan kaldırmıyor. Üst katta kullanılan elektrik altyapısının insan sağlığı üzerindeki etkileri yeterince ölçülmüş değil. Ayrıca aydınlatma ve ışıklandırma özellikle gece saatlerinde ciddi bir rahatsızlık yaratıyor.
“İstanbul depremi riskine rağmen bölgedeki yoğunluk her geçen gün artıyor. Yeni ulaşım projeleri ve Kadıköy Belediyesi’nin binasını yenileme projesi bu yükü daha da artıracak gibi görünüyor. Kadıköy gibi zaten yoğun bir bölgede bu kadar büyük bir yığılma yerine, insan ve trafik sirkülasyonunu daha dengeli dağıtacak çözümler üretilmesi gerekirdi.”
Proje hakkında
2022 yılında TCDD’ye ve kısmen İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) ait olan Söğütlüçeşme Tren İstasyonu çevresindeki viyadük alanı, alışveriş merkezi inşa edilmek üzere yapılaşmaya açıldı.
“AVM-Gar” adıyla duyurulan proje kapsamında, yap-işlet-devret modeliyle bir dizi ticari alan planlandı. Karşılığında ise raylı taşımacılık için ek bir viyadük yapılacağı ifade edildi.
Projenin başlamasıyla birlikte alanda yüzlerce ağaç kesildi, Kadıköy’ün ekolojik dokusu zarar gördü. Haydarpaşa Dayanışması'nın ve bazı kent savunusu gruplarının uzun süren mücadelesi sonucunda projede bazı değişiklikler yapıldı; yapılaşma oranının düşürüldüğü açıklandı ve bazı ağaçların korunması sağlandı. Ancak Nisan 2025’te alan, “Terminal Kadıköy” ve “YEDİ DE YEDİ Terminal” adıyla açılan mekân ve markaların yer aldığı bir tüketim merkezine dönüştürüldü.
Tabanlıoğlu Mimarlık tarafından tasarlanan Terminal Kadıköy, 45 bin metrekarelik bir alan üzerinde 16 bin metrekare kiralanabilir alana sahip dükkanlardan oluşuyor.
Yap-işlet-devlet modeliyle yapılan projenin tüm maliyeti 70 milyon Euro. Ana işletmeci Akfen Turizm, tesisi 29 yıl boyunca işletecek.
Projeye yöneltilen eleştiriler, kent hakkının, kamu yararının ve ekolojik dengenin özel sermaye yararına yok sayıldığı yönünde. (TY)
