Türkiye'de sosyal medya kullanımına yaş sınırı ve doğrulama zorunluluğu getiren yönetmelik, 10 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığınca hazırlanan düzenleme, Türkiye'den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcıları ile kullanıcıları kapsıyor.
Sosyal medyada 15 yaş sınırı Resmi Gazete’de yayımlandı
Resmî adı Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik olan düzenleme, 5651 sayılı İnternet Kanunu'nun ek 4. maddesine dayanıyor.
Yönetmelik, sosyal medya şirketlerine yaş doğrulaması, çocuklara özgü hizmet sunumu, ebeveyn kontrolü ve itiraz mekanizmaları kurma yükümlülüğü getiriyor.
Üç yaş grubu, üç farklı uygulama
15 yaş altı: Sosyal ağ sağlayıcıları bu yaş grubuna hizmet sunamayacak. Yeni hesap başvuruları reddedilecek. Önceden açılmış hesaplar yaş doğrulamasının ardından kapatılacak.
15–17 yaş: Sosyal medya kullanabilecekler ancak kendilerine özel gizlilik, içerik, reklam ve iletişim kurallarına tabi olacaklar.
18 yaş ve üzeri: Yaşlarını doğruladıktan sonra yetişkinlere sunulan sosyal ağ hizmetlerinden yararlanmaya devam edebilecekler.
15 yaş altındaki çocuklar için ebeveyn izniyle hesap açılmasına olanak tanıyan bir istisna bulunmuyor.
Yasak bütün internet hizmetlerini kapsamıyor. Sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların metin, görüntü, ses ve benzeri içerikler oluşturup paylaşmasına imkân veren sosyal ağ sağlayıcılarını ilgilendiriyor.
Yaş doğrulaması nasıl yapılacak?
Yönetmeliğin 6. ve 7. maddelerine göre kullanıcıların yaşları, e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulacak yaş doğrulama belirteci aracılığıyla kontrol edilecek.
İşlem şu şekilde yürütülecek:
Kullanıcı, e-Devlet üzerinden Siber Güvenlik Başkanlığının yaş doğrulama hizmetine kimliğini doğrulayarak erişecek.
Sistem, kullanıcının 15 ve 18 yaş eşiklerinden hangilerini geçtiğini gösteren dijital bir belirteç oluşturacak.
Kullanıcı bu belirteci sosyal medya platformuna yükleyecek. Platform, belirtecin Başkanlık tarafından oluşturulduğunu kontrol ederek hesabın hangi yaş grubuna ait olduğunu belirleyecek.
Belirteçte kullanıcının adı, soyadı, doğum tarihi, T.C. kimlik numarası veya sosyal medya kullanıcı adı bulunmayacak. Yalnızca 15 ve 18 yaş sınırlarını geçip geçmediği bilgisi yer alacak.
Platformlar belirteci yaş doğrulamasından başka amaçlarla kullanamayacak.
İlk doğrulamadan sonra şirketler kendi belirleyecekleri ek yaş denetimi yöntemlerini de kullanabilecek. Bir hesabın doğrulanan yaş grubuna aykırı kullanıldığından makul biçimde şüphelenilirse hesap askıya alınacak. Yeniden açılması için yeni yaş doğrulaması gerekecek.
Mevcut hesaplara 31 Mart 2027'ye kadar süre
Yeni hesaplarda yaş doğrulaması 1 Kasım'dan itibaren uygulanacak. Daha önce açılmış hesapların ise en geç 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez doğrulanması gerekiyor.
Doğrulama sonucunda 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları kendilerine bilgi verilerek kapatılacak.
Kapatılan hesapların verileri, itiraz edilmişse başvuru sonuçlandıktan sonra, itiraz edilmemişse gecikmeksizin silinecek.
15–17 yaş grubundaki mevcut hesaplar çocuklara özgü hizmet kurallarına dönüştürülecek.
Yetişkin kullanıcıların da mevcut hesaplarını doğrulamaları gerekiyor. Ancak yönetmelik her oturum açılışında yeniden e-Devlet'e giriş yapılmasını şart koşmuyor.
Çocuk hesapları gizli olacak, canlı yayın yapılamayacak
Yönetmeliğin 8. maddesi, 15–17 yaş grubunun kullanabileceği sosyal medya özelliklerini ayrıntılı biçimde düzenliyor.
Çocuklara ait hesaplar zorunlu olarak gizli olacak. Hesap sahiplerine profillerini herkese açık hale getirme seçeneği sunulmayacak.
Takipçi ve takip edilen hesapların listeleri başkaları tarafından görüntülenemeyecek. Çocuk hesapları başka kullanıcılara takip önerisi olarak gösterilemeyecek; başka hesaplar da çocuklara önerilemeyecek.
Doğrudan mesajlaşma yalnızca çocuğun takip ettiği hesaplarla sınırlanacak. Mesajlarda okundu bilgisi bulunmayacak.
Canlı yayın açma özelliği kaldırılacak.
Şirketler, çocukların hesaplarını telefon rehberleri, e-posta adres defterleri ve diğer uygulamalardaki iletişim listeleriyle eşleştiremeyecek. Hesap güvenliği ve ebeveyn kontrolü amacıyla ebeveyne ait iletişim bilgilerinin işlenmesine izin verilecek.
Ayrıca çocukların profil fotoğrafları, paylaşımları ve görsellerinin başkalarınca ekran görüntüsü olarak alınmasını önlemek için teknik tedbirler uygulanacak.
Sonsuz kaydırma ve kişiselleştirilmiş reklam yasaklanıyor
Yeni kurallar, sosyal medya uygulamalarının içerik sunma biçimini de değiştirecek.
Çocuk hesaplarında görsel içeriklerin kaydırma, dokunma, tıklama veya kendiliğinden art arda gösterilmesini sağlayan arayüzler kullanılamayacak.
Bu hüküm, özellikle TikTok ve Instagram Reels gibi kesintisiz içerik akışına dayanan özellikleri ilgilendiriyor.
Sosyal medya şirketleri çocuk hesaplarını kullanıcının davranışlarına göre kişiselleştiremeyecek. Çocukların kişisel verileri profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam amacıyla işlenemeyecek.
Ayrıca bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmetler sunulamayacak.
Platformların çocukların gelişimine zarar verebilecek içeriklerle karşılaşmasını azaltacak filtreleme ve öneri sistemi ayarları uygulaması da zorunlu olacak.
Ebeveynlere yeni kontrol yetkileri
Yönetmeliğin 9. maddesi, sosyal ağ şirketlerinin ebeveyn kontrol araçları sunmasını zorunlu kılıyor.
Anne, baba veya yasal vasiler bu araçlarla çocukların hesap ayarlarını denetleyebilecek, kullanım sürelerini izleyip sınırlandırabilecek.
Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemler ebeveyn onayına bağlanabilecek. Harcama limitleri belirlenebilecek, konum paylaşımı kontrol edilebilecek.
Kontrol araçları Türkçe sunulacak, kolayca kullanılabilecek ve farklı cihazlarla uyumlu olacak.
Ebeveyn denetimi etkinleştirildiğinde çocuk bilgilendirilecek. Çocuk, gerekli güvenlik doğrulaması ve ebeveynin bilgisi olmadan kontrolü devre dışı bırakamayacak.
Yönetmelik, bu araçların çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmamasını ve gözetimden çok iletişim ile öğrenmeye dayanmasını da şart koşuyor.
Yanlışlıkla kapatılan hesaba itiraz edilebilecek
Yaş doğrulamasında hata yapılması, hesabın askıya alınması veya kapatılması durumunda kullanıcılar platforma itiraz edebilecek.
Şirketler ücretsiz, erişilebilir ve Türkçe başvuru yapılabilen itiraz mekanizmaları kuracak.
İtirazlar yalnızca otomatik sistemler tarafından sonuçlandırılamayacak; anlamlı bir insan incelemesi yapılması gerekecek.
Başvuru sonuçlanıncaya kadar hesaptaki içerikler ve kişisel veriler silinemeyecek.
Kullanıcılara Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyette bulunabilecekleri ve yargı yoluna başvurabilecekleri bildirilecek.
Şirketler her yıl yapılan başvuru sayılarını, kabul oranlarını ve ortalama sonuçlandırma sürelerini kamuoyuna açıklayacak.
Yabancı kullanıcılar için istisna
Yönetmelik, Türkiye'de yerleşik olmayıp geçici olarak bulunan kullanıcılar için ayrı bir yaş doğrulama yöntemi getiriyor.
Bu kişiler olağan doğrulama mekanizmasından muaf tutulacak. Ancak sosyal ağ hizmetlerini kullanabilmek için pasaport bilgilerine dayanan özel bir belirteç almaları gerekecek.
Belirteç, Siber Güvenlik Başkanlığının e-Devlet üzerinden sunacağı özel hizmet aracılığıyla, olağan e-Devlet kimlik doğrulaması yapılmadan oluşturulacak.
Kurallara uymayan şirketlere yaptırım
Yönetmeliğe uymayan sosyal ağ sağlayıcılarına 5651 sayılı Kanun'un ek 4. maddesindeki yaptırımlar uygulanacak.
Önce şirkete aykırılık bildirilecek ve düzeltme için makul süre tanınacak.
İhlalin sürmesi halinde ilgili kanun hükümlerine göre idari para cezası, reklam yasağı ve internet trafiği bant genişliğinin daraltılması gibi yaptırımlar gündeme gelebilecek.
İlgili yükümlülükler bakımından idari para cezası şirketin önceki takvim yılı küresel cirosunun yüzde 3'üne kadar çıkabilecek. Kanundaki aşamalar ve koşullar çerçevesinde bant genişliğinin önce yüzde 50, ardından yüzde 90'a kadar daraltılması için hâkimlik kararı istenebilecek.
Yaptırımlar belirlenirken ihlalin ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve şirketin uyum çabası dikkate alınacak.
Yaşını doğrulamayan sıradan kullanıcılara yalnızca bu nedenle uygulanacak ayrı bir para cezası öngörülmüyor.
Teknik uygulamayı Siber Güvenlik Başkanlığı belirleyecek
Yönetmeliğin 12. maddesine göre belirtecin teknik yapısı, içerdiği bilgilerin formatı ve şirketlerin doğrulama işlemini nasıl gerçekleştireceği Siber Güvenlik Başkanlığının hazırlayacağı rehberle açıklanacak.
Başkanlık, uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve gerekli ek usul ve esasları düzenlemeye de yetkili olacak.
Böylece yeni sistemin hukuki çerçevesi belirlenmiş olsa da yaş doğrulamasının teknik ayrıntıları ilgili rehberle şekillenecek.
1 Kasım'da yeni hesaplar için başlayacak uygulama, 31 Mart 2027'ye kadar mevcut hesapları da kapsayacak. Bu tarihe kadar yaşını doğrulamayan kullanıcıların hesaplarının yeni kurallara uygun hale getirilmesi gerekecek.
(AEK)
