Çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yeni düzenleme 1 Kasım’da yürürlüğe girecek.
10 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlanan “Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik” kapsamında sosyal medya platformları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hesap hizmeti sunamayacak.
Düzenleme, 15-17 yaş arasındaki kullanıcılar için de sosyal medya kullanımına ilişkin yeni sınırlamalar getiriyor.
Çocuklara sosyal medya yasağı “koruma” mı, “hak gaspı” mı?
Yaş doğrulaması nasıl yapılacak?
1 Kasım’dan itibaren yeni sosyal medya hesabı açmak isteyen kullanıcıların yaşlarını doğrulamaları gerekecek.
Doğrulama, e-Devlet üzerinden oluşturulacak bir “yaş doğrulama belirteci” ile yapılacak. Kullanıcı, e-Devlet üzerinden kimliğini doğruladıktan sonra Siber Güvenlik Başkanlığının hizmetinden dijital belirteç oluşturacak ve bunu hesap açacağı sosyal medya platformuna iletecek.
Sosyal medya şirketlerine kullanıcının adı, soyadı, kimlik numarası veya doğum tarihi aktarılmayacak. Sistem yalnızca kullanıcının 15 ve 18 yaş sınırlarının hangi tarafında bulunduğunu gösterecek.
15 yaşından küçük kullanıcılar yeni hesap açamayacak. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük kullanıcılar ise çocuklara yönelik özel kurallar kapsamında sosyal medyayı kullanabilecek.
Mevcut hesaplar 1 Kasım’da kapanmayacak
Halihazırda sosyal medya hesabı bulunan kullanıcılar için yaş doğrulamasında son tarih 31 Mart 2027 olacak.
Bu nedenle mevcut hesapların 1 Kasım’da topluca kapatılması ya da bütün kullanıcıların aynı gün yaş doğrulaması yapması gerekmiyor.
Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları kapatılacak. İtiraz edilmemesi durumunda hesaba ait veriler silinecek.
Hesabın kapatılmasına veya yaş doğrulamasının sonucuna itiraz edilebilecek. Platformların ücretsiz ve Türkçe bir itiraz mekanizması oluşturması gerekecek. İtirazların yalnızca otomatik sistemlerle değil, insan incelemesiyle de değerlendirilmesi öngörülüyor.
15-17 yaş grubuna hangi kısıtlamalar gelecek?
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük kullanıcıların hesapları varsayılan olarak gizli olacak ve kamuya açık hale getirilemeyecek.
Bu hesaplarda canlı yayın yapılamayacak. Takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara gösterilmeyecek. Kullanıcılar yalnızca kendilerinin takip ettiği hesaplardan mesaj alabilecek.
Çocuklara ait hesapların diğer kullanıcılara önerilmesi ve telefon rehberleriyle eşleştirilmesi de engellenecek.
Platformların ayrıca “sonsuz kaydırma” özelliğini çocuk hesaplarında kullanmaması, davranışsal profillemeye dayalı kişiselleştirilmiş reklam göstermemesi ve çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere karşı filtreleme önlemleri alması gerekecek.
Düzenlemeye göre platformlar, çocukların profil ve paylaşımlarının ekran görüntüsünün alınmasını engelleyecek teknik önlemleri de almakla yükümlü olacak.
İFÖD: “Çocuk koruma yasası" değil, “mutlak dijital denetim” girişimi
Ebeveyn kontrolü getirilecek
Sosyal medya şirketleri ebeveynlere yönelik kontrol araçları da sunacak.
Anne, baba veya yasal vasiler bu araçlarla çocukların hesap ve gizlilik ayarlarını yönetebilecek, kullanım sürelerini takip edip sınırlandırabilecek.
Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemler ebeveyn onayına bağlanabilecek veya bu işlemler için harcama sınırı belirlenebilecek. Yönetmelik, ebeveyn kontrolünün çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmaması gerektiğini de düzenliyor.
“Yaş doğrulamanızı hemen yapın” mesajlarına dikkat
Düzenlemenin yürürlüğe girmesi öncesinde Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), yaş doğrulamasını gerekçe gösteren dolandırıcılık girişimlerine karşı uyarıda bulundu.
DMM’ye göre dolandırıcılar, “Hesabınız kapatılacak” veya “Yaş doğrulamanızı hemen yapın” gibi ifadeler içeren SMS, e-posta ve sosyal medya mesajlarıyla kullanıcıları sahte bağlantılara yönlendirmeye çalışıyor. Bu bağlantılar üzerinden kişisel ve finansal bilgilerin ele geçirilmesi hedefleniyor.
Yaş doğrulama işlemi yalnızca resmi e-Devlet sitesi veya e-Devlet mobil uygulaması üzerinden yapılacak ve ücretsiz olacak.
Yetkililer, e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodu, banka veya kredi kartı bilgisi isteyen bağlantılara ve mesajlara itibar edilmemesi gerektiğini belirtti.
DMM ayrıca mevcut hesapların yaş doğrulaması için 31 Mart 2027’ye kadar süresi bulunduğunu hatırlatarak, kullanıcıları hesaplarının hemen kapatılacağını öne süren mesajlara karşı uyardı.
(NÖ)
