Ermeni Kilisesi ve toplumu, bugün İsa Peygamber’in doğuşunu kutluyor.
6 Ocak tarihine denk gelen kutlama, hem İsa’nın doğumu (Noel) hem de vaftizi (Epifani) anısına yapılır ve “Surp Dzınunt” (Kutsal Doğuş ve Beliriş) olarak adlandırılır.
Bu tarih, Batı kiliselerinin 25 Aralık’ta kutladığı Noel’den farklı ve Ermeni Apostolik Kilisesi’ne özgüdür.
Ermeniler Neden Noel'i 6 Ocak'ta Kutlar?
Maşalyan’ın mesajı
Türkiye Ermenileri Patriği Sahak Maşalyan, her yıl olduğu gibi bu yıl da, Doğuş Yortusu için bir mesaj yayımladı.
Agos Gazetesi’nde yer alan habere göre, Maşalyan’ın Ermenistan’daki hükümet ve kilise gerilimine de değindiği mesajı kısaca şöyle:
“Bu Doğuş Yortusu’nda Kutsal Eçmiadzin’i neden derin bir hüzün ve karmaşık duygularla anıyoruz? Ana Taht Kutsal Eçmiadzin’e ve onun seçilmiş ve kutsanmış Katolikos’una yönelik saldırılar nereye kadar sürecek? Milletimizin birlik ve kutsallığının en güçlü simgesi olan bu makam ne zaman bize yeniden ilham verecek? Eçmiadzin’i saran politik sis ne zaman ve nasıl dağılacak?
“Büyük ölçüde Ermenistan’daki iç politik sorunlardan kaynaklanan bu durum, diasporadaki Ermeniler için sadece uzaktan seyredilen, erişilmesi güç bir sorun gibi görünüyor. Ancak Tüm Ermeniler Katolikosu ve Katolikosluk makamı hakkında bizim de söyleyeceklerimiz ve yapacaklarımız olmalı. Bu sorun sadece Ermenistan sınırları içinde çözülemez. Bu acil soruna çözüm bulmak için Katolikos’u seçen, sivil ve ruhanilerden oluşmuş Ulusal Kilise Meclisi’nin derhâl toplanması yönünde Kudüs Patriği Kadasetli Başepiskopos Nurhan Manukyan’ın, çağrısına biz de katılıyoruz. Aynı şekilde tüm episkoposlara ve sivil yöneticilere, Ulusal Kilise Meclisi’nin acilen toplanması için açık bir irade ortaya koymaları çağrısında bulunuyoruz.
“Bu Doğuş Yortusunda, tüm kiliselerimizde en içten dualarımız Kutsal Eçmiadzin’in huzuru için yükselecek. İçinde bulunduğumuz durumu Efendimiz İsa Mesih’in kudretli ellerine almasını, günahlarımız nedeniyle oluşmuş derin yaraları sarmasını ve Kilisesi’ne yeniden kusursuz esenliğini bahşetmesini diliyoruz: ‘Göksel Kral, Kiliseni sarsılmaz kıl.’
“İsa Mesih’in parıldayan yıldızı”
“Beytlehem’in ışığını atalarımızdan miras aldık ve onu paha biçilmez bir emanet olarak çocuklarımıza bırakacağız. Şimdi gökyüzüne, Ermeni halkının temiz ve duru ruhunun gözleriyle bakma zamanıdır; Atalarımıza hayatta kalma ve varlığını sürdürme yollarını göstermiş olan Beytlehem yıldızını izleme ve onun bizi düşlerimize yönlendirmesine izin verme zamanıdır. İşte biz hazırız, buradayız; dualarımızla ve imanımızın tanıklığı olan haçımızı çıkararak 2026’nın tüm sürprizlerine ve zorluklarına ‘İmmanuel’ olan Yüce Tanrı’ya sığınarak giriyoruz.
“Noel’in bu bereketli dönemi, kış soğuğuna ve zor zamanlara rast gelse de, Efendimiz İsa Mesih’in parıldayan yıldızının ışığıyla yüreklerimizi ısıtıyor ve Tanrı’nın her zorluğumuzda bizimle olduğu umut ve güvencesiyle dolduruyor.”
Yortu hakkında
Surp Dzınunt yortusuna hazırlık süreci, Ermeni Kilisesi’nde yedi hafta sürer. Bu hazırlık dönemine Hisnag (50 günlük dönem) denir. Hisnag’in birinci, dördüncü ve yedinci haftalarında kilise üyeleri, vejetaryen bir perhiz uygular. Her cumartesi gün batımında dualar ve ilahiler eşliğinde, mor renkli yeni bir mum yakılır.
Noel yortusuna hazırlık döneminin bir parçası olan yılbaşı gecesi, ailelerle birlikte geçirilir. Bu gece, kiliselerde yıl sonu şükran duası yapılır ve akşam saatlerinde aile üyeleri, akrabalar ve dostlar bir araya gelir. Surp Dzınunt perhizi nedeniyle sofralarda özellikle deniz ürünleri ve vejetaryen yemekler tercih edilir. Topik ve kuruyemiş gibi geleneksel lezzetler de sofrada yer alır.
Yılbaşı gecesi saat 23:58 civarında evdeki tüm ışıklar söndürülür ve hep birlikte dua okunarak yeni yıla girilir. Geleneksel olarak anuşabur (bir tür aşure) yenilir. Bereketi simgeleyen nar, kapı eşiklerinde patlatılarak kutlamaların bir parçası olur.
Noel’in ikinci günü olan 7 Ocak’ta, kabir ziyaretleri gerçekleştirilir. Aileler, ölmüşlerinin ruhlarına dua okur ve yakınlarının mezarlarını ziyaret ederek günün anlamını derinleştirir. (TY)
