Sırbistan’da erken genel seçimde, 12 yıldır iktidarda olan Aleksandar Vucic’in öncülük ettiği liste yenilgiye uğradı. Cumhurbaşkanlığından istifa ederek başbakan adayı olan Vucic, “Öğrenci Listesi”nin seçimleri kazandığını kabul etti. Novi Sad’daki tren istasyonu faciasının ardından başlayan öğrenci protestoları, seçim sonuçlarıyla birlikte ülke siyasetinde yeni bir dönemin kapısını araladı.
Anadolu Ajansı’nın (AA) haberine göre, Sırp İlerleme Partisi (SNS) öncülüğündeki “Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan” listesinin başbakan adayı Vucic, seçim sonuçlarının dış destekli bir sürecin ürünü olduğunu öne sürdü. Vucic, yenilgiyi kabul etmesine rağmen muhalefette mücadele etmeyi sürdüreceklerini söyledi.
2014’te başbakanlık görevine gelen Vucic, 2017 ve 2022’de iki kez cumhurbaşkanı seçildi. Seçime başbakan adayı olarak katılabilmek için cumhurbaşkanlığından istifa eden Vucic, böylece 12 yıllık iktidarının ardından siyasi geleceği açısından önemli bir yenilgi aldı.
Öğrenci protestoları seçim sonucunu etkiledi
Novi Sad kentindeki tren istasyonunda 1 Kasım 2024’te beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesi, hükümete yönelik tepkileri büyüttü. Facianın ardından başlayan öğrenci protestoları, yaklaşık iki yıl boyunca devam ederek Vucic yönetimi üzerindeki baskıyı artırdı.
“Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” sloganıyla erken genel seçime katılan öğrenci hareketi, iktidara karşı yükselen toplumsal tepkiyi seçimlere taşıdı.
Öğrenci Listesi adına zafer konuşması yapan akademisyen Radomir Saicic, oy kullananlara teşekkür etti ve geleceği inşa etmeye başlayacaklarını söyledi.
Geleneksel siyasi partilerden farklı bir örgütlenme biçimine sahip olan hareketin, seçim başarısını nasıl bir hükümet programına ve yönetim modeline dönüştüreceği ise belirsizliğini koruyor.
Öğrenci Listesi yüzde 52 oy aldı
Sırbistan Özgür Seçimler ve Demokrasi Merkezi’nin (CeSID) açıkladığı resmi olmayan sonuçlara göre, oyların yüzde 56’sı sayıldığında Öğrenci Listesi yüzde 52, SNS öncülüğündeki Vucic’in listesi ise yüzde 39 oy aldı.
Ülkede kayıtlı 6,4 milyondan fazla seçmen, 250 sandalyeli Sırbistan Ulusal Meclisinin yeni üyelerini belirlemek için sandık başına gitti.
Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK), yerel saatle 19.00 itibarıyla seçime katılım oranının yüzde 67,6 olduğunu açıkladı. Ülke medyası, katılımın rekor seviyeye ulaşabileceğini bildirdi. 2023’teki seçimlerde katılım oranı yüzde 58 olarak kaydedilmişti.
Seçim günü usulsüzlük iddiaları
Erken genel seçim sırasında bazı sandık merkezlerinde şiddet olayları yaşandı. Sırbistan medyası, maskeli grupların oy kullanılan merkezlerden çıkan kişilere sopalarla saldırdığını aktardı.
İçişleri Bakanlığı, Lazarevac’ta yaşanan olaylarda iki polisin yaralandığını, bazı kişilerin polise taş ve tehlikeli maddeler fırlattığını duyurdu.
Bazı sandıklarda usulsüzlük yapıldığı da öne sürüldü. Oy pusulalarının fotoğraflandığı ve birden fazla oy kullanılmasını önlemesi gereken sistemlerin gerektiği gibi işletilmediği yönünde iddialar gündeme geldi.
Başkent Belgrad’da sandıkların kapanmasına yakın saatlerde çok sayıda zırhlı polis aracının görülmesi de güvenlik önlemlerini gündeme taşıdı.
Vucic’in İsrail ile yakın ilişkileri
Vucic yönetimi, İsrail ile yakın ilişkileri nedeniyle de dikkat çekiyordu. Vucic, Sırbistan’ın İsrail ile ortaklaşa savaş dronları üreteceğini açıklamış, ülkenin askeri kapasitesini güçlendirmek amacıyla İsrail yapımı insansız hava araçlarına (İHA) yönelik yeni bir montaj fabrikasının açılışına katılmıştı.
Vucic, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’dan da “dostum” diye söz etmişti.
Seçim yenilgisi, Sırbistan’ın dış politikasının geleceği açısından da soru işaretleri yarattı. Yeni siyasi hareketin Avrupa Birliği (AB) üyelik süreci, Brüksel ve Washington ile ilişkiler, Rusya ve Çin’le bağlar ve Kosova meselesi konusunda nasıl bir tutum alacağı merak ediliyor.
Öğrenci Listesi’ni şimdi ne bekliyor?
euronews'in yer verdiği habere göre, Öğrenci hareketinin önündeki en önemli sınav, sokak protestolarıyla büyüttüğü toplumsal desteği yönetim kapasitesine dönüştürmek olacak.
Yeni yönetimin ekonomi, dış politika, enerji, güvenlik ve kamu maliyesi gibi alanlarda kararlar alması gerekecek. Yargının ve kamu kurumlarının bağımsızlığı, yolsuzlukla mücadele, kamu yayıncılığı ve seçim koşullarının iyileştirilmesi de yeni dönemin temel başlıkları arasında yer alacak.
Öğrenci Listesi’nin geleneksel siyasi partilerden farklı yapısının hükümet kurma sürecini nasıl etkileyeceği ve deneyimli kadrolarla nasıl bir çalışma ilişkisi geliştireceği henüz bilinmiyor.
Seçim sonucu, Sırbistan siyasetinde kuşak değişimi açısından da önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor. Gençlerin öncülük ettiği bir hareket, yıllardır ülke siyasetini belirleyen iktidara karşı seçim zaferi elde etti.
Asıl sınav şimdi başlıyor
Öğrenci Listesi’nin seçim başarısı, Sırbistan’da değişim talebinin sandığa yansıdığını gösteriyor. Ancak protesto hareketinden hükümete geçiş, seçimleri kazanmaktan daha kapsamlı bir siyasi ve idari sorumluluk getiriyor.
Hareketin kurumlar arasında işbirliği kurması, ekonomik sorunlara çözüm üretmesi ve farklı toplumsal kesimlerin beklentilerine yanıt vermesi gerekecek.
Vucic’in yenilgisiyle birlikte siyasi ağırlığının ne ölçüde azalacağı ve SNS’nin muhalefette nasıl bir yol izleyeceği de önümüzdeki dönemde netleşecek.
Sırbistan’da seçim sonuçları, yerleşik siyasi düzene yönelik itirazın güçlü bir seçim başarısına dönüşebileceğini ortaya koydu. Bundan sonraki temel soru ise Öğrenci Listesi’nin bu desteği nasıl bir yönetim anlayışıyla karşılayacağı.
(EMK)
