"Öyle işte. Hâlâ biraz soğuk geliyor ama battıkça alışıyorum. Kendimi boşa aldım bayırdan aşağı koşuyorum. Düşüyorum gibi görünüyor olabilir ama bakma aslında uçuyorum. Söylediklerimin hepsini unut, sanki ben biliyorum da mı yaşıyorum Osman?”
Aylin Balboa’nın kendine has kaleminden, bir kadının kendi kendini tamir etmesinin hikâyesi... Salih Usta’nın yönetmenliğinde tek kişilik tiyatro oyunu olarak sahneleye aktaran da Şenay Gürler.
Oyunun adı: “Bu Hikaye Senden Uzun Osman”
Gürler, tek kişilik bu zorlu sahne yolculuğunda hem bir ayrılığın hem de yasın, hayata tutunmanın ve "yol arkadaşlığının" izini sürüyor.
60’ıncı oyununu geride bırakıp 100’e doğru ilerlerken Anadolu turnelerinden bağımsız tiyatroların çıkmazlarına dizi sektöründeki tek tip "mağdur ya da anne" kadın rollerinden ücret adaletsizliğine kadar pek çok meseleyi açık yüreklilikle masaya yatırıyor. Hayatına attığı cesur "makaslarla" kendi hikâyesini kuran Şenay Gürler ile tiyatroyu, sektörü ve her şeye rağmen vazgeçmediği umudu konuştuk.
"Bu çağla ciddi problemler yaşıyorum ama umut olmazsa yaşayamayız"
Önce hemen son oyundan, Bu Hikâye Senden Uzun Osman’dan başlayalım. Tek kişilik bu oyunu ve karakteri oynamak sizin için zor mu, size ne hissettiriyor?
Tabii aslında itiraf edeyim, zor. Tek kişilik oyun daha önceden de oynadım ama bu oyunun bölümlerini birbirine çok organik olarak bağlamak anlamında benim için, oyuncu için bir zorluğu var akış içerisinde. Çünkü daha önceden doğrudan bir tiyatro metnini oynamıştım. Tek kişilik, iki kişilik oyunlarım var. Mesela Karşınızda Yalnız Kadın zaten bir oyundu. Dario Fo'nun yazdığı bir oyun olduğu için onun akışı çok daha farklı oluyor. Ama bu, Kafa dergisi için yazılan ve daha sonra da kitaplaştırılan bir novella ya da öykü kitabı diyebiliriz. O yüzden tiyatroya uyarlamak çok zordu ve oyuncu için de çok zor.
Kendimi nasıl hissediyorum oyun içerisinde? Aslında Şenay kimliği yok tabii ki. Oyundaki karakter de herhangi bir karakter, herhangi bir kadın karakter aslında. Belki karşımda oturan bütün arkadaşlarım, seyirci aynı zamanda... Ve bu sadece kadınlara yönelik bir şey de değil. Bir ayrılık, aslında bir yas hikâyesi anlattığı için de ben herkese değdiğini düşünüyorum ama tabii ki bir kadın tarafından yazıldığı için –Aylin Balboa'nın yazdığı bir oyun, onu da belirteyim– çok daha kadınlara yönelik oluyor. Aslında bütün kadınlar, sanıyorum hepimiz ayrılıklar ya da kayıplar yaşadığımız için –sadece ikili ilişkilerden bahsetmiyorum– bu oyunda hepimize değen bir yan oluyor bence.
Kesinlikle çok iyi anlattınız. Bir de oyundaki hemen hemen her cümlede hep yeni bir şey öğrendik. Tarihe göndermeler var, kuşların hikâyelerine dair bir anlatım var. Sizin için en etkileyici olan bölüm hangisi? "Bu cümleyi unutamıyorum, orası çok etkiliydi" dediğiniz bir yer var mı?
Aslında daha önceden daha spesifik şeyler söyleyebiliyordum ama şimdi özellikle ilk iki bölüm tabii ki bilgiler üzerine; yani aslında bilgiler üzerinden nasıl ayrılmak istediğini anlatıyor.
Mesela eğer balinalardan söz ediyorsa, o yalnız balina biziz aslında ve uyum sağlamak; bu topluma, etraftaki sisteme, düzene bunun üzerinden bir gönderme yapıyor. Bu göndermeler ciddi bilgiler içeriyor aynı zamanda ya da dediğiniz gibi kuşlar, palmiye türleri...
Beni en çok etkileyen şeylerden biri gerçekten o "yalnız balina" kısmı, çok hoşuma gidiyor. Çünkü diğer bütün balinalardan farklı frekansta ses çıkardığı için hiçbiri tarafından duyulmayan ve o koskoca okyanusta yapayalnız dolaşan o kimsesiz balina... Yani bu çok etkileyici bir cümle. Oyun boyunca o kadar etkileyici sözler var ki şimdi elemek çok zor. İlk aklıma gelen buydu açıkçası. Sizin aklınızda ne var, ben size bir soru sorayım?
Eyvah! Benim uzun süre gözümün önüne gelen görüntü, o hep ayrılma bölümleriydi. Anlatıyor, anlatıyor ve ayrılıyor ama bir daha başa dönüyor; masanın başına geçip masadaki lambaya vuruyor ve yazmaya başlıyor… Sanırım hemen hemen her insan, her kadın bu süreçlerden geçiyor..
Evet, dediğim gibi sadece ikili ilişki olması gerekmiyor. Yası da çok çalıştırıyor zaten. Yani bir kayıp, giden birinin ardından duyulan duygu çok ağır, o yas süreci... Ayrılıklar yaslara, yani ölümle kayıplara eşdeğer bir şey. Tabii ölüm çok daha ağır, bir daha karşılaşamayacağını bilmek. Ama bir insan hayatından eksildiğinde, gittiğindeki duygu uzun süre geçmiyor insanlarda bence.
Bir de şu bölümü söyleyeceğim: Üçüncü bölüm benim içime çok değiyor. Üçüncü bölümde artık dönmeyeceğini anlamış ve o çok hüzünlü bir yerden bana çok değen bir yer orası. Sanki orada kabullenmeye çalışıyor, ciddileşiyor ve aynı zamanda gelip biraz destek atmasını istiyor. Hafif böyle bir yalvarma hali de var aslında. Bir de "gelme" dediği yerler de çok güzel. "Gelme ama gel" diyor.
Siz de oyunda tam olarak bunu çok iyi anlatmışsınız bir kadının ayrıldıktan sonra yeniden kendi hayatına dönmesini, zaman zaman kendiyle kavga etmesini... Ne kadar zaman hazırlandınız bu oyuna? Tek başınıza mı çalışıyorsunuz, nasıl çalışıyorsunuz? Bir oyuncunun çalışma günü nasıl geçiyor?
Tabii ki çok prova yaptık. Benim o dönem herhangi bir dizim yoktu, zamanımı tamamen buna ayırdım. Yoğun çalıştık; günde 6 saat, aralarla bazen 7 saat çalıştık. Salih Usta yönetti ve iyi bir reji ekibimiz vardı. Tabii ki bir de bunun ezberleme süreci vardı.
Özellikle ilk iki bölümün ezberi oldukça zor açıkçası. Çünkü tekrar üzerine dayalı ve aynı laflar döndüğü için oyuncu için böyle şeyleri ezberlemek çok daha zor oluyor. Ancak anlamlarıyla birlikte ezberleyebiliyorsunuz.
Ben şu an kaçıncı oyundayım? 60 olmuştur. Hâlâ her oyun öncesi o ilk iki bölümü özellikle ezber yapıyorum. Çünkü anında atlayabilirsiniz. Hepsinin sonu "Ben ayrılmak istiyorum Osman" ya da "Ben barışmak istiyorum Osman"la bittiği için o kısım benim için gerçekten çok zor.
Evde çok çalıştım. Bir de provadan sonra bitmiyor. Siz evde de –hangi oyun olursa olsun bu arada– üzerine düşünmeye devam ediyorsunuz. O süreç tamamıyla ilgi alanınız, acı çektiğiniz, mutlu olduğunuz her şey o oluyor. Yaklaşık bir buçuk, iki aya yakın çalıştık açıkçası.

Oynarken sanki gerçekten "o" oluyorsunuz gibi hissettim...
Öyle hissediyorum. Kendimden de besleniyorum, çevremdeki arkadaşlarımdan da besleniyorum. Neler yaşıyorlar, neler yaşıyoruz hep birlikte? Nerede duruyoruz, nasıl nefes almaya çalışıyoruz, nasıl hayata devam ediyoruz? Bütün bunları düşünüyorsunuz tabii ki.
"Bazı erkekler gelip bana ben Osman'ım diyor"
Bir de oyunda bana geçen duygu şuydu: Kadınlara dair çok şey söylüyordu ama toplumsal şeylere de değiniyordu. "Beni aldığım nefesten şüpheye düşüren bu çağla çok ciddi problemler yaşıyorum" ya da bütün bunlar tek başına taşınacak gibi değil. Gelip biraz destek atsan ne güzel olur be Osman" replikleri çok etkileyiciydi...
Yanında biriyle her şey biraz daha katlanılır ve dayanılabilir bir hale gelebilir. Eğer aynı yerden bakıyorsan ya da farklı yerlerden bakıyorsan bile biriyle el ele tutuşup bunun üzerine tartışmak bile, göz göze bakıp konuşmak bile insanı rahatlatan bir şey. Bunun için sadece sevgili olmak gerekmiyor. Bazen en yakın kız arkadaşına ya da erkek arkadaşına oturup böyle muhabbet edebilmek çok değerli.
Zaten oyundan çıkarken çiftler dikkatimi çekmişti. Baktım hepsi benzer şeyler söylüyorlardı; yol arkadaşlığı üzerine güzel şeyler anlattığını söyleyen çiftleri duydum çıkarken. Kadınlar çok etkilenmişti ama erkek izleyicinin de çok şey bulduğunu gördüm, anladım. Bana gelip "Ben Osman'ım" diyenler oldu. İki oyun önce bir çift geldi yanıma, fotoğraf çektirdi. "Biz de ayrılmıştık, yeni barıştık" dediler. Gözleri ışıl ışıldı birbirlerine bakarken.
Adam gelip "Ben Osman'ım" dedi. "Ben anladım bir kere daha" dedi. Ben sadece cinsiyet olarak bakmıyorum. Hepimizin hayatın içerisinde fark etmediğimiz, belki de monotonlaştırdığımız bir ilişki içerisinde hataları ya da eksikleri var. Aslında değerli olanı kaybetmemek gerekiyor.
60'ın üzerinde mi oynadınız şimdi? Peki 100'e kadar gider mi?
Galiba öyle oldu, saymıyorum ama en azından 60 olmuştur diye düşünüyorum. Çok yere gittim bir de. 100'e gider. Bu yıl çok yoğun bir tempo var. Mesela Aralık ayında çok ciddi turnelerim var. Ben turneyi seviyorum ama hiç gitmediğim yerlere gidiyorum.
Genellikle Ankara, İzmir, Antalya turnem olurdu. Fakat bu sefer değişik, çok istiyorlar. Birçok yerden yazıyorlar açıkçası: "Urfa'ya niye gelmiyorsunuz, kesinlikle çok ihtiyacımız var" diye. Antep'e gittik, bir daha istiyorlar.
Bir Güneydoğu turnesi yaptık, Karadeniz turnesi yaptık ve her yerde insanlara değdi. Her yerde kalabalık bir seyirciye oynamak ve sonrasında güzel dönüşler almak çok değerli. Herhalde bu yıl 100'ü bulurum diye düşünüyorum.
Tiyatroyla ilgili şöyle bir şey dikkatimi çekiyor: Oyunlar genelde İstanbul, Ankara, İzmir'le sınırlı kalıyor gibi düşünülür ama Sivas'a, Kayseri'ye gittiğimde salonların tıklım tıklım dolu ve izleyicinin çok ilgili olduğunu gördüm. "Kimse tiyatroya gitmiyor" tartışmalarına katılmıyorum. Siz ne düşünüyorsunuz?
Yok, gidiyorlar. Bence son dönemde özellikle tiyatroya ilginin arttığını düşünüyorum. Tamam, çok zor şartlarda tiyatro yapılıyor. Özellikle bağımsız tiyatro yapanlar çok zorlanıyorlar.
Daha rahatlar ama bağımsız tiyatro yapanlar için her geçen gün her şey pahalanıyor. Bir yerden bir yere turneye gitmek o kadar da kolay değil.
Eğer dekorunuz varsa, ağırsa ona bir kamyon tutacaksınız, benzin parası, orada kurulması... Çok ciddi maliyet bunlar ve hepsi bir emek bütçesi aslında. Evet, keşke bağımsız tiyatrolar daha fazla desteklense, sahneler artsa. Ama yine de her şeye rağmen tiyatro şu anda sinemaya göre çok daha iyi bir durumda. Sinema salonları biraz daha boş. Ben bazen sinemaya gidiyorum, tek başıma izliyorum filmi ve "bana özel" falan diye espri yapıyorum ama çok can acıtıcı şeyler.
"Keşkeleri çok sevmem"
Umutlu musunuz?
Ben umutluyum. Umut olmasa yaşayamayız. O kadar ağır ki baktığımızda; her geçen gün kötü bir haber alıyoruz.
En son Aliağa'da olan, maden ocaklarında iş güvenliğinin olmaması ya da herhangi bir yerde iş güvenliğinin olmaması, bunun tartışılamaması bile çok ciddi. Ben her zaman umut varım; hem kendi bireysel hayatımla ilgili hem de genel dünyayla ilgili.
Peki oyundaki kadın karaktere dönmek istiyorum yine. O da genelde gelgitli, deniz gibi; bazen durgun, sonra bir anda dalgalanıyor, yükseliyor. Hayatında bazı dönüm noktaları var. Sizin hayatınızda sizi oyuncu yapan ya da sizi siz yapan dönüm noktaları var mı?
Tabii, ben onu hep söylüyorum: "Ben hayata bir yerlerde makas attım." Bu makas lafını çok kullandım, çok da seviyorum. Bir yerde giderken o makası atarsınız, yön değiştirirsiniz ve bunun bir yere gideceğini hayal edersiniz ama tam da bilemezsiniz nereye gideceğini. Tabii ki öyle kararlarım oldu ve "iyi ki yaptım" dediğim kararlarım oldu.
Oyuncu olmayı çok istiyordum ama okuyamamıştım. Yıllar sonra evlenip boşandıktan sonra okula gittim, okudum. Sinema bölümünde okurken de ben dışarıda tiyatro yaptım, oyunculuktan hiçbir zaman kopmadım.
İlk önce psikiyatr olacaktım, sonra gazeteci olacağım diye bir hayal vardı. Oyunculuk mu, gazetecilik mi, psikiyatri mi derken oyunculuğa karar verdim.
Bir tane değil, birkaç makasım var hayatta. "Keşke"leri çok sevmem, her röportajımda da belirtiyorum. Çünkü o zaman diliminde, o zamanki aklımla, o zamanki koşullarda bunu yaptım. Yaşandıklarından öğrendiğin şeyler varsa önüne bakacaksın diye düşünüyorum.
O zaman bence aynı zamanda çok cesaretlisiniz de…
Aslında hiç cesaretli olduğumu düşünmem ama şimdi geçmişe dönüp baktığımda "evet, cesaretliymişim" diyorum. Hiç cesaretli olayım diye yapmadım.
Hayatın getirdiği koşullar bana bunu dayattı, bazı şeyleri göze aldım. Her şeyin bir bedeli olduğunu kabul etmek gerekiyor. O bedelleri ödemeyi göze alıp da hayatına devam edersen; evet, cesaret. Zaman zaman bir dönüp bakıyorum; "Ben gerçekten bunu yaptım mı, buradan buraya böyle geldim mi?" diyorum.
Özellikle o boşanma, çocuk ve okuma süreci, İzmir süreci çok zorlu bir süreçti. O zorlu süreci aştım da İstanbul'a geldim. Bir de İstanbul'daki zorlu süreci aştım. İstanbul da kolay bir yer değil. Hiç unutmuyorum; ilk geldiğimde seslendirme için çağrılmıştım.
Kayboldum İstanbul'da, zar zor buldum gideceğim yeri, yarım saat geç kalmışım. Beni çağıran kişi dedi ki: "Ben sana burada bir sürü kapı açıyorum, herkesin gözü senin üzerinde. Herkesin kaybolmaya hakkı var, senin kaybolmaya hakkın yok." Ve para kazanıyorum orada, o parayla geçinmem gerekiyor; işleri kesti.
Fakat her gün beni işe çağırdı. Her gün gittim, orada boş boş oturdum. Artık son noktada "Olmayacak, param yok, iş vermeyecek herhalde" dedim. Fakat o süreç bana o kadar çok şey öğretti ki. Sağ olsun biraz bana acı çektirdi ama çok şey öğretti.
Sektörünüz zaten çok yoğun, aktif bir oyunda da oynuyorsunuz. Mutfakla ilgili de özel bir bağınız var diye okudum söyleşilerinizde…
Çok seviyorum. Fakat son dönemde yoğunluktan biraz az giriyorum mutfağa. Yengeç burcu mutfağı çok sever derler, ben onlardan biriyim. Bir de çok iyi yemek yapan bir annem, ablam vardı; onlarla büyüdüm ve çok şey öğrendim.
Onlar bütün zamanlarını ona ayırabiliyorlardı, ben daha pratik şeyler yapmaya çalışıyorum ama mutfağa girmeyi, sevdiğim insanlar için bir şeyler hazırlamayı, misafir ağırlamayı çok severim. O da aileden geliyor sanırım; bizim evimizde hep birileri ağırlanırdı. Oturulsun, konuşulsun, yensin, içilsin, sohbet edilsin, çok severim.
Peki kendi hikâyenizi yazmaya karar verdiğiniz, düşündüğünüz dönemler oluyor mu bazen? Yazacak mısınız?
Evet. Yazmak mı bilmiyorum ama çok düşünüyorum şu ara. Belki de sahnede oynamak... Bakalım hayat ne getirir, sürpriz olsun diyorum. Herkesin hayatı kendine değerli. Herkesin hayatında yaşadığı acılar, mutluluklar gerçekten hem farklı hem aynı.
Şimdi ben de yaşadıklarımı düşündüğümde çok kıymetli olduğunu düşünüyorum. Şöyle kıymetli: Birçok kadın benzer şeyleri yaşadığı için eğer ben bir şey yazarsam ya da yaparsam onlara bir şey diyebilirim noktasında önemli. Yoksa "hayatım bir roman" ya da "hayatım bir film" gibi yerlere hiç girmeyeceğim, çünkü herkesin hayatı kendine göre hem film hem roman.
Sadece benim yaşadıklarıma benzer şeyleri yaşayan birilerine, hayatı değiştirebileceğini ve dönüştürebileceğini bir parça gösterebilirsem ne kıymetli. Hayallerimden biri.
Umarım gerçek olur ve bizler de okuruz, başka kadınlara da ilham olur. Bu oyunla ilgili okuyuculara, bizi izleyenlere ne mesaj vermek istersiniz?
Oyunla ilgili insan hayatı biricik diye düşünüyorum. Kendi hayatım ve bu hayat devam ediyor. Ayrılıklar, ölümler ne olursa olsun hayat devam ediyor.
Bundan önce yaşadıklarımızdan öğrenerek hayatımıza devam etmemiz gerektiğini düşünüyorum. Bence bu oyunun meselesi bu: Biz değerliyiz, kendimiz değerliyiz, önemliyiz.
Kitap ve Oyun Künyesi

Eser Adı: Bu Hikâye Senden Uzun Osman
Yazar: Aylin Balboa
Yayınevi: İletişim Yayınları
İlk Baskı: 2022, İstanbul
ISBN: 978-975-05-3332-7
Tür: Öykü / Çağdaş Türkçe Edebiyat
İçerik: Kafa dergisinde yayımlanan ve "Osman" karakterine seslenen, birbiriyle bağlantılı mektup ve öykülerden oluşmaktadır.
Tiyatro Uyarlaması Künyesi
Yönetmen: Salih Usta
Oyuncu: Şenay Gürler
Metin Danışmanı: Sertaç Sayın
Dramaturg: Ozan Ömer Akgül
(EMK/HA)







