Şam’daki Suriye Geçiş Yönetimi (Arapça: الحكومة الانتقالية = İntikaliye Hükümeti) ile Kürtlerin başını çektiği Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında 20-24 Ocak’ta geçerli olarak ilan edilen ateşkes bu gece yarısı sona eriyor.
Suriye: Şam yönetimi, SDG ile çatışmalarda dört gün ateşkes ilan etti
Ateşkesten ne bekleniyordu?
Ateşkesin açıklanan amacı Suriye’nin entegrasyon önerisine SDG’nin yanıt vermesi için zaman tanımaktı. Buna göre, özellikle, Haseke hattı, Qamişlo çevresi ve Rakka bağlantılı temas bölgelerinde karşılıklı ateş durdurulacak ve mevcut hatlar korunarak, “fırsat operasyonu” yapılmayacaktı.
IŞİD tutuklularının bulunduğu bazı merkezlerin kademeli olarak Şam’a devri ya da ortak güvenlik düzeni kurulması sağlanacaktı. Bu başlık, ateşkesin en somut ve denetlenebilir şartıydı. Şam bu noktada “egemenlik”i vurguladı
Siyasal–askerî entegrasyon koşulu kapsamında Suriye Demokratik güçlerinin bağımsız askerî yapı olarak kalıcılaşmaması, Suriye devlet yapısına entegrasyonunun müzakere edilmesi, komuta, silah, sınır güvenliği ve yerel meclislerin statüsü konuları ateşkes süresince masaya yatırılacaktı.
Ateş kese uyuldu ve koşullar gerçekleşti mi?
Hem Suriye hükümeti hem SDG birbirlerini karşılıklı ateşkes ihlalleriyle suçluyor. Şam yönetimi SDG’nin saldırılarında asker kaybettiklerini iddia ediyor. SDG de hükümet güçlerini ihlallerle suçluyor.
Dolayısıyla ateşkes eksiksiz uygulanmış ve taraflar arasında güven tesis edilmiş değil. Öte yandan sahil hattında askeri hazırlıkların sürdüğü haberleri geliyor.
Ateşkesten beklenen asıl sonuç SDG’ye entegrasyon planını kabul etmesi için zaman tanımaktı. Şam yönetimi SDG’nin Suriye devlet yapısına resmen katılmasını, SDG güçleri üzerindeki komuta ve kontrolün devletleştirilmesini istiyor.
ABD ve diğer uluslararası arabulucular ateşkesi korumanın önemini vurguluyor, sürecin devam etmesini söylüyorlar.
SDG ve ABD yetkililerinin, Erbil/Hewler’de IKYB yönetiminin de katıldığı SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi’nin “yapıcı ve verimli” olarak nitelediği görüşmelerden “entegrasyon” konusunda ön mutabakatlara ulaştıklarına ilişkin önemli ayrıntılar sızdı.
ABD'NİN TUTUMUNU VURGULADI
Mazlum Abdi: "Ateşkesi sürdürmek için tüm imkanlarımızı kullanıyoruz"
SDG-ABD görüşmesinden ayrıntılar: Üç tümen formülü masada
Süre dolduğunda ne olabilir?
SDG, entegrasyon planını resmen kabul ederse, ateşkesin veya çatışmasızlığın uzatılması ya da dönüşümlü geçiş sürecinin başlaması söz konusu olabilir. Sahanın yumuşaması, birleşik güvenlik güçlerinin teşekkülünü ve yönetim entegrasyonu görüşmelerinin sürmesini sağlayabilir
Anlaşma sağlanamadığı takdirde ateşkes fiilen çöker; iki taraf da askeri mevzilerini güçlendirmek için operasyonlara başlayabilir. Suriye ordusu SDG’nin elindeki iki ana kente (örneğin Haseke, Qamişlo) askeri baskıyı artırabilir. Bölgesel güçler, Türkiye ve ABD süreci etkilemeyi sürdürür.
Hakan Fidan’ın "ateşkes uzayabilir" müdahalesi
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ateşkesin bitmesine bir gün kala 23 Ocak’ta katıldığı bir televizyon programında kritik bir açıklamayla "ateşkesin uzatılabileceği” ve “uzatılması gerektiği”ni gündeme getirmesi, “24 Ocak’ta ne olacak gerginliği”nin kademeli olarak düşürülmesine giden bir başka yolu da gündeme getiriyor.
Fidan, katıldığı TV programında Suriye'deki mevcut ateşkesin yürürlükte kalması gerektiğini, IŞİD mahpuslarının Irak'a nakledilmesi gerektiğini ve ateşkesin bu naklin güvenlik risklerini sınırlayacağını söyledi. Fidan, Suriye geçiş yönetimi güçleri SDG arasındaki ateşkesin, nakil sürecinde istikrarsızlığı önlemek ve kuzey ile doğu Suriye'de istikrarsılığın daha da derinleşmesini önlemek açısından zorunlu olduğunu ileri sürdü.
Fidan şunları söyledi:
"Bu noktada bir talep var. Bu talebin de tabii artıları eksileri var. Aslında ideal olan tabii ki DEAŞ mahkumlarının Suriye'den transferi. Bu vuku bulurken mevcut çatışmamazlık ortamının da devam etmesi gerekiyor. Bizim istediğimiz zaten hiç olmasın çatışma. İki taraf da gelsin sulh içerisinde, medeni bir şekilde problemlerini masaya yatırsın. Baştan beri de ben biliyorsunuz hep onu söylüyorum. Görüşsünler ve çözsünler.”
Ankara'nın bu gece yarısı dolacak olan ateşkes süresinin, özellikle IŞİD militanlarının nakli gibi kritik güvenlik operasyonlarının aksamaması adına esnetilmesine olumlu yaklaşımı, bir yandan ateşkes süresince yerine getirilmesi beklenen IŞİD kamplarının Şam'a devri koşulunun gerçekleşmekte olduğu koşulunun altını çiziyor.
Öte yandan bu, sürenin dolup dolmasığı tartışmasını merkezden çekip, kısa sürede bitmesi mümkün olmayan iş listesinin tamamlanması için meşru bir esnemeyle bütün taraflar için daha az kırılgan bir uzlaşma zemini vaad ediyor. SDG'nin bütünüyle Fırat'ın doğusuna ve esasen Haseke ve Kamişlo'yu içeren Cizire bölgesine itildiği koşullarda çatışmaların askıya alınması, Türkiye ve Şam için stratejik, SDG için taktik avantajları kourmaya yardımcı olacağından, ateşkesin 24 Ocak'tan sonra da devamı daha yüksek bir olasılık olarak görünüyor.
(AEK)
