Sağlık Bakanlığı, transların cinsiyet uyum sürecinde kullandıkları hormonlara yönelik kısıtlamalara ilişkin KaosGL’nin bilgi edinme başvurusunu Kamu Denetçiliği Kurumu’nun (KDK) devreye girmesinin ardından yanıtladı.
KaosGL’den Oğulcan Özgenç’in haberine göre, Bakanlık yanıtında bazı hormon ilaçlarının 21 yaş altında cinsiyet uyum amacıyla reçetelenmesine getirilen sınırlamayı “Türk aile yapısını korumak” ve “cinsiyetsizleştirme politikalarını” engellemek ifadeleriyle gerekçelendirdi. Ancak Şubat 2026’dan bu yana F64 tanı koduyla hormon reçetelerinin e-reçete sisteminde tamamlanamamasının hangi karar ya da talimata dayandığını açıklamadı.
F64 blokajının dayanağı açıklanmadı
KaosGL, Şubat ayında “transseksüalizm” başlıklı F64 tanı koduyla hazırlanan hormon reçetelerinin e-reçete sisteminde tamamlanamadığının ortaya çıkmasının ardından Sağlık Bakanlığı’na bilgi edinme başvurusu yaptı.
Başvuruda, uygulamanın teknik bir sorundan mı yoksa idari bir karardan mı kaynaklandığı ve varsa hangi karar ya da talimata dayandığı soruldu.
Bakanlığın yasal süre içinde yanıt vermemesi üzerine KaosGL, 7 Nisan’da KDK’ye başvurdu. KDK’nin Bakanlıktan bilgi ve belge istemesinin ardından yanıt geldi. Bakanlık ise F64 koduna ilişkin blokajın nedenini ve hukuki dayanağını açıklamadı.
KDK, Bakanlığın süreç içinde yanıt vermesini yeterli bularak başvuruyu “dostane çözüm” kararıyla kapattı.
LGBTİ+’ların hormona erişim hakkı için vereceği dilekçeye polis engeli
Bakanlıktan “aile yapısı” gerekçesi
Sağlık Bakanlığı yanıtında, “Cinsiyet Değişikliği Denetim ve Değerlendirme Bilimsel Komisyonu” kurulduğunu ve komisyonun tıbbi kayıtlara ilişkin incelemeler yaptığını da bildirdi.
Bakanlık, hormon kullanımına yönelik kısıtlamaları açıklarken “cinsiyetsizleştirme politikaları” ifadesini kullandı ve temel hedeflerden birinin “Türk aile yapısına yönelik tehditlerin ortadan kaldırılması” olduğunu savundu.
Yanıtta testosteron, GnRH analogları ile tek başına 2 miligram ve üzerinde östrojen içeren ilaçların 21 yaşın altında cinsiyet uyum amacıyla reçetelenmesinin engellendiği de doğrulandı. Bakanlık bunun “hasta güvenliği” ve “aile yapısını koruma” amacıyla yapıldığını belirtti.
‘Hormon Hakkım Kolektifi’ kuruldu
Hormon Hakkım Kolektifi: Soru hâlâ ortada
Hormon Hakkım Kolektifi’nden Ecmel Deniz, KaosGL’ye yaptığı değerlendirmede Bakanlığın yanıtının, hormona erişimdeki kısıtlamaların arkasındaki politik yaklaşımı resmi olarak ortaya koyduğunu söyledi.
Deniz, 21 yaş sınırının 18, 19 ve 20 yaşındaki yetişkinleri de kapsadığına dikkat çekerek sağlık hizmetlerine erişimin aile politikaları üzerinden sınırlandırılmasına itiraz etti.
Kolektif, asıl sorularının F64 koduyla hormon reçetelerinin neden engellendiği ve uygulamanın hangi hukuki ya da idari karara dayandığı olduğunu belirterek bu soruların hâlâ yanıtsız olduğunu vurguladı.
Kolektif ayrıca hormona erişimi sınırlayan uygulamanın dayanağının açıklanmasını, F64 blokajının kaldırılmasını, 21 yaş kısıtlamasının geri çekilmesini ve transların sağlık hakkını etkileyen kararların şeffaflaştırılmasını talep etti.
Hormona erişimde kısıtlamalar
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Kasım 2024’te transların cinsiyet uyum süreçlerinde kullandığı bazı hormon ilaçları için e-reçete zorunluluğu getirdi.
Sağlık Bakanlığı daha sonra bazı hormonların 21 yaş altında cinsiyet uyum amacıyla reçetelenmesini sınırlandırdı. Şubat 2026’dan itibaren ise F64 tanı koduyla girilen reçetelerin sistemde imzalanamadığı ve işlemin tamamlanamadığı ortaya çıktı.
(NÖ)
