Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “ticari dolaşıma ve gösterime uygun değildir” kararıyla fiilen yasakladığı Özcan Küçük'ün Kürtçe filmi Rojbash hakkında açılan davada, Ankara 3. İdare Mahkemesi yasağı hukuka aykırı buldu.
Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği’nin (MLSA) hukuki destek sunduğu davada mahkeme, bakanlığın kararını iptal etti. Karar, sinema alanında ifade özgürlüğü bakımından önemli bir emsal oluşturdu.
Mahkeme kararında idarenin filmin içeriğine ilişkin bazı değerlendirmelerine atıf yaptı. Yasaklama yerine sınıflandırma gibi daha hafif tedbirlerin uygulanabileceğini kaydetti. Mahkeme, filmin tamamen yasaklanmasının demokratik toplum düzeninde ifade özgürlüğüyle bağdaşmadığını da belirtti.
Yasaklı bir tiyatronun 25 yıllık serüveni
Bilirkişi: Yasak sanatsal ifade özgürlüğünü ihlal ediyor
Mahkeme sürecinde dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da filmin yasaklanmasının hukuken yerinde olmadığı tespit edildi. Raporda, Rojbash’ın şiddet veya nefret çağrısı içermediği, çocuklar ve gençler açısından kalıcı bir zarar riski taşımadığı ve sanatsal ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Bilirkişiler, sanat alanında yasaklayıcı yaklaşımların düşünsel çeşitliliği ve eleştirel kamusal kültürü sınırlayabileceğine dikkat çekti.
Bakanlığın savunması kabul edilmedi
Kültür ve Turizm Bakanlığı ise savunmasında filmin kamu düzenine aykırı olduğunu, terör örgütü propagandası içerdiğini ve anayasal ilkelere aykırılık taşıdığını ileri sürdü. Ancak mahkeme, bu iddiaların yasaklama gibi ağır bir müdahaleyi haklı kılmadığı sonucuna vardı.
Kararda, demokratik toplumlarda ifade özgürlüğü ile toplumsal hassasiyetler arasında denge kurulması gerektiği belirtildi.
Yönetmen Özkan Küçük: “Bu karar yalnızca Rojbash için değil”
Filmin yönetmeni Özkan Küçük bir yılı aşkın süredir yürüttükleri hukuki mücadele sonucunda yasağın kaldırılmasının yalnızca film için değil, Türkiye’de yapılacak her yeni film için önemli bir dayanak olacağını söyledi.
Küçük, kararın yasakçı anlayışa karşı kazanılmış bir zafer olduğunu belirterek, bu kararın sinemacılara güç vereceğini ve film üzerindeki “lekelenmenin” ortadan kalktığını ifade etti.
En kısa sürede yeni bir vizyon tarihi belirleyeceklerini dile getiren Küçük, maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddedilmesine ilişkin hukuki sürecin ise devam edeceğini kaydetti.
“Sinemanın özgürleşmesine katkı sunan bir karar”
Karara ilişkin değerlendirmede bulunan MLSA Eş Direktörü Veysel Ok da uzun soluklu bir hukuki mücadelenin ardından önemli bir kazanım elde edildiğini söyledi. Ok, mahkeme kararının gerekçesine dikkat çekerek şunları kaydetti:
“Uzun bir yasal mücadele sonucunda Rojbash özgür kaldı. Mahkeme, her ne kadar filmin terör propagandası içerdiği yönündeki iddiaya katılmış görünse de bunun ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koydu. Yasaklama yerine sınıflandırma gibi daha ölçülü yöntemlerin mümkün olduğu vurgulandı. Bu karar, sinemanın özgürleşmesine önemli bir katkı sunduğu gibi, bundan sonra benzer davalar için de güçlü bir içtihat olacaktır.”
Kürtçe olduğu için yasaklanmıştı
Yapımcılığını ve yönetmenliğini Özkan Küçük’ün üstlendiği Rojbash'ın kadrosunda Kemal Ulusoy, Erdal Ceviz, Nazmi Kırık ve Yıldız Gültekin (Kewê Redkan) gibi isimler vardı.
2024’te Sinema Filmlerini Değerlendirme ve Sınıflandırma Kurulu kararıyla “ticari dolaşıma uygun değildir” denilerek yasaklandı. Film, 25 yıl sonra yeniden bir araya gelen Kürt tiyatrocuların hikâyesini konu alıyordu. Türkiye’de festivallere kabul edilmeyen film, bugüne kadar yedi ülkede gösterildi.
(HA)
